II GSK 38/05

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Kazimierz Jarząbek, Sędzia NSA, Sędziowie (NSA Małgorzata Korycińska, Andrzej Kuba (spr.), Protokolant Joanna Kubacka, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I.-I. S. B.V. A., H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2004r. sygn.akt 6 II SA 1541/03 w sprawie ze skargi K. Spółka Jawna I. B., B. B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2003r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt 6 II SA 1541/03 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. Spółka jawna I.B. B. w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego nr R-100441 - uchylił zaskarżoną decyzję, orzekł, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Urzędu Patentowego RP na rzecz K. Sp. j. I.B. B. kwotę 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku WSA podał, że Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu wniosku I.-I. S. B.V. z H. przeciwko K. P. H. H. - Spółka cywilna P. I., B. B. z siedzibą w W. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego K. nr R-100441, decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. [...], wydaną na podstawie art. 8 pkt l i art. 9 ust. l pkt l i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 Kodeksu cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego KEA nr R-100441 w klasach: 16, 28, 35, 39, 42 oraz zasądził zwrot kosztów postępowania w kwocie 900 zł. Firma I.-I. S. B.V. z H. wystąpiła z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego KEA nr R-100441 udzielonego na rzecz P. H. H. s.c. P. I., B. B., zgłoszonego do rejestracji dnia 5 lipca 1994 r. i zarejestrowanego w dniu 3 lutego 1998 r. dla oznaczenia towarów w klasach 16, 28, 35, 37, 39, 40, 42. Wniosek o unieważnienie oparła na naruszeniu przy rejestracji przepisów art. 9 ust. l pkt l i 2 ustawy o znakach towarowych oraz powołała się na swoje dwie rejestracje: znaku słownego KEA R-58832 z pierwszeństwem od dnia 2 lipca 1981 r. w klasach 11, 20, 24, 27 i słowno-graficznego z napisem IKEA R-65667 z pierwszeństwem od dnia 16 czerwca 1988 w klasach 11, 20, 21, 35, 42. Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP decyzją z dnia [...] lutego 1999 r. unieważniło prawo z rejestracji z zakresie usług z klasy 35. W wyniku złożonego odwołania Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. uchyliła zaskarżoną decyzję i sprawę przekazała Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia ze względu na rozpatrzenie nowego dowodu jakim było powołanie się na istnienie znaku towarowego słownego IKEA R-65481, a także podniesienie w odwołaniu, iż rejestracja spornego znaku nastąpiła z naruszeniem zasad współżycia społecznego, tj. art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. Komisja Odwoławcza uznała, że przeciwstawiony znak IKEA R-58832 nie odnosi się do żadnego rodzaju usług w klasie 35, a podobieństwo usług było podstawą unieważnienia prawa w tej klasie. Kolegium Orzekające ponownie rozpatrując wniosek i zalecenia Komisji Odwoławczej, której ustalenia i wskazania pomimo jej likwidacji wiążą Urząd Patentowy, uznało, iż występują przesłanki dla unieważnienia prawa rejestracji z przepisu art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych. Podzielono stanowisko wnioskodawcy, że znak IKEA był w dacie zgłoszenia znakiem znanym w Polsce w sześciu wielkich aglomeracjach i że istnienie znaku KEA R-100441 do oznaczania towarów w klasach 16, 28, 35, 39, 42 równolegle ze znakiem IKEA byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i uczciwości kupieckiej. Na powyższą decyzję P. H. H. KEA s.c. B. B., I. B. (obecnie: K. Spółka jawna I.B. B.) złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Uczestnik postępowania w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, na rozprawie wyrażał stanowisko, iż jego zdaniem unieważnienie nastąpiło również na podstawie art. 9 ust. l pkt 1 ustawy o znakach towarowych. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję uznał, że Urząd Patentowy uchybił nałożonemu na niego obowiązkowi uzasadnienia twierdzeń zawartych w swoim orzeczeniu. W swej decyzji organ wskazał wszystkie powołane przez wnioskodawcę przepisy: art. 8 pkt l, art. 9 ust. l pkt l i 2 ustawy o znakach towarowych, zaś w uzasadnieniu decyzji oraz odpowiedzi na skargę organ powołał się na unieważnienie prawo z rejestracji znaku towarowego tylko na podstawie art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowy. Organ uznał, że w świetle tego przepisu skarżący wykorzystał renomę znaku wnioskodawcy, bowiem w dacie zgłoszenia znaku KEA R-100441, znak IKEA był znakiem znanym w Polsce w sześciu wielkich aglomeracjach. Dołączone do odwołania dwa katalogi z 1999 r. i 2000 r., zdaniem Sądu, nie stanowiły żadnego dowodu w sprawie stwierdzające o reformie znaku IKEA ze względu na późniejszą datę niż data zgłoszenia do rejestracji spornego znaku. Twierdzenie wnioskodawcy o renomie swojego znaku IKEA organ uznał za udowodnione, wbrew zasadom wskazanym w art. 77 i 80 k.p.a. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2004 r. skarżąca spółka I.-I. S. B.V., reprezentowana przez rzecznika patentowego, wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając w całości powyższe rozstrzygnięcie i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy : 1. Art. 106 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.) poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA dowodu uzupełniającego z dokumentów, wskazujących na powszechną znajomość, a nawet sławę znaku IKEA w Polsce, co stanowi kluczowe zagadnienie w postępowaniu. 2. Art. 113 w związku z 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przez WSA sprawy w stopniu dostatecznym, co mogło mieć wpływ na treść wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2003 r., a co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. 3. Art. 145 § l pkt l c w związku z pkt. 3 P.p.s.a. polegające na naruszeniu innych przepisów mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszeniu art. 7, 75, 77 § l i § 4, 80 i 81 k.p.a. poprzez niedochowanie zasady prawdy obiektywnej, niezebranie wszystkich dowodów i dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, ewentualnie w przypadku stwierdzenia przez Sąd przesłanek do zastosowania przepisu art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi prowadzące do uchylenia wyroku WSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że WSA oparł zaskarżony wyrok na błędnych przesłankach, a także przekraczając granice swobodnej oceny dowodów oraz faktycznych implikacji, mających wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Podkreśla również, że zgodnie z art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. Sąd w przypadku uznania, że w uzasadnieniu decyzji Urzędu Patentowego RP został nienależycie lub niekompletnie ustalony stan faktyczny w sprawie oraz występuje brak uzasadnienia twierdzeń w nim zawartych może zgodnie z art. 106 § 3, z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia występujących istotnych wątpliwości, a zwłaszcza w kwestii potwierdzenia, że w dacie zgłoszenia do rejestracji znaku KEA Nr R-100441 znak IKEA był znakiem na tyle znanym w Polsce, by istniały podstawy do uznania, że jego renoma została wykorzystana przez stronę skarżącą. W opinii skarżącej Sąd nie uczynił tego, mimo iż wobec obecności firmy I. na rynku polskim od 1985 r. i ewidentnie szerokiego kręgu jej odbiorców trudno jest uznać, by okoliczność ta była sądowi nieznana na zasadach notoryjności. Skarżąca podnosi również, iż nietrafny jest zarzut WSA, że Urząd Patentowy RP w swej decyzji wskazał przepisy art. 8 pkt l i art. 9 ust. l i 2 ustawy o znakach towarowych, natomiast unieważnił znak KEA Nr R-100441 tylko na podstawie art. 8 ust. l powoływanej powyżej ustawy. Urząd Patentowy RP miał prawo w uzasadnieniu swej decyzji uznać, że argumenty i dowody na poparcie wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku KEA na podstawie art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych są na tyle istotne i jednoznaczne, że mogą stanowić wystarczającą podstawę do wydania decyzji o unieważnieniu wnioskowanego znaku. W opinii skarżącej nie budzi wątpliwości fakt, że przyczyna podana w art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych jest przyczyną szerszą niż przyczyna podana w art. 9 ust. l i 2 ustawy. Skarżąca podkreślała również, że przy rozpatrywaniu podobieństwa dwóch podobnych znaków brana jest także przez Urząd Patentowy RP tzw. świadomość przeciętnego odbiorcy towarów. Uznaje się również, że przeciętna percepcja odbiorcy towarów, co wynika z badań socjologicznych, jest ograniczona. Zauważa on tylko podstawowe kształty i nazwę znaku. Ponieważ znak IKEA jako wyraz oraz znak słowny znany jest w Polsce od co najmniej 1985 r., ze względu na prowadzoną reklamę oraz występowanie tego znaku w obrocie gospodarczym, stał się on dobrze znany przeciętnemu odbiorcy, dlatego zawsze kojarzony będzie ze skarżącym. Tak więc w przypadku pojawienia się na rynku w zakresie podobnych towarów oznaczonych znakiem KEA, który niewątpliwie jest podobny w warstwie słownej do znaku IKEA, to wspomniana percepcja przeciętnego odbiorcy w pierwszym odruchu kojarzyć będzie ten znak właśnie ze znakiem IKEA. Urząd Patentowy nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie przez pełnomocnika skarżącego nie w pełni odpowiada tym wymogom. Skarga ta oparta została jedynie na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, chociaż w tekście skargi powołany jest przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 z późn. zm.). Jednakże strona skarżąca nie sformułowała w sposób prawidłowy zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to z tego powodu, że zarzuty skargi sprowadzały się do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd i podważenia zasadności stwierdzonych w zaskarżonym wyroku uchybień popełnionych przez organ w toku postępowania administracyjnego. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny mógł rozważać jedynie zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez WSA przepisów postępowania wskazanych przez skarżącego, a mianowicie art. 106 § 3, 5 P.p.s.a., art. 113 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które to naruszenie zdaniem skarżącego miało istotny wpływ na wynik sprawy. Należy na wstępie tych rozważań zauważyć, że Sąd pierwszej instancji, uchylając zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego stwierdzającą nieważność prawa z rejestracji znaku towarowego na podstawie art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych z powodu naruszenia przez organ szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć zdaniem tego Sądu istotny wpływ na wynik sprawy, stwierdził przede wszystkim nienależyte wyjaśnienie przesłanek zastosowania przepisu art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych w zakresie ustalenia powszechnej znajomości znaku towarowego IKEA oraz istotne braki postępowania dowodowego poprzez naruszenie przepisów art. 77, 80 K.p.a. Strona wnosząca skargę kasacyjną w zasadzie nie negowała tych braków, gdyż zarzucała, że to Sąd pierwszej instancji winien na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. uzupełnić z urzędu materiał dowodowy i przeprowadzić dowód z dokumentów wskazujących na powszechną znajomość, a nawet sławę znaku IKEA w Polsce, przyznając, że ma to kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut naruszenia przez WSA art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. jest całkowicie nietrafny i nie mógł stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej. Prawidłowo bowiem Sąd I instancji uznał, że stwierdzenie powszechnej znajomości znaku towarowego wymaga przeprowadzenia przez organ dowodów. Takie dowody zgłoszone przez wnioskodawcę, który określa podstawę, na której domaga się unieważnienia znaku, winny być zgłoszone przez zainteresowaną stronę w postępowaniu administracyjnym. Do odwołania strona dołączyła dwa katalogi firmy IKEA za lata 1999, 2000 i Sąd odniósł się do tego dowodu, uznając go za niewystarczający, gdyż katalogi pochodzą z lat późniejszych niż rejestracja przedmiotowego znaku towarowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był obowiązany na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. do poszukiwania z urzędu innych dowodów w postaci nieokreślonych przez stronę skarżącą dokumentów, aby uzupełnić bardzo skromny materiał dowodowy zebrany w tej sprawie. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. winien być traktowany jako wyjątek od zasady, że organ administracji rozstrzygający w sprawie obowiązany jest zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego, będącego podstawą rozstrzygnięcia i dokonać pełnych ustaleń faktycznych, aby umożliwiało to Sądowi kontrolę legalnosći decyzji poprzez sprawdzenie czy zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego. Natomiast w przypadku niewypełnienia tego obowiązku przez organ Sąd winien na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylić zaskarżoną decyzję. W skardze kasacyjnej nie wskazano nawet o jakie dowody z dokumentów Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu winien uzupełnić materiał dowodowy zebrany w sprawie. Również drugi zarzut skargi kasacyjnej – naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 113 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., jest bezzasadny, gdyż Sąd nie mógł naruszyć tych przepisów zamykając rozprawę i stwierdzając w zaskarżonym wyroku, że sprawa nie została należycie wyjaśniona przez organ i wymaga przy ponownym rozpoznaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego na poparcie twierdzeń stron i ustalenia stanu faktycznego na podstawie tak zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom z art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż zawiera również wskazania co do dalszego postępowania. Nie można także zgodzić się z zarzutem skarżącego naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z pkt 3 P.p.s.a., polegającym na naruszeniu innych przepisów mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszeniu art. 7, 75, 77 § 1 i 4, 80, 81 K.p.a., gdyż jak to wykazano wyżej Sąd I instancji miał pełne podstawy do stwierdzenia naruszenia przez organ szeregu przepisów postępowania administracyjnego, między innymi wskazanych przez skarżącego w skardze (art. 77, 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a.) i wykazał, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucenie Sądowi naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, 75, 77 § 1 i 4, 80, 81 K.p.a., w sytuacji gdy to organ naruszył te przepisy i tylko on mógł je naruszyć, gdyż nie mają one zastosowania do postępowania przed sądem jest zupełnym nieporozumieniem. Zarzut powyższy mógłby jedynie polegać na wykazaniu, że Sąd uchylając zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ, nie miał podstaw do stwierdzenia takich naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, ewentualnie te naruszenia nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący jednakże nie potrafił wykazać, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne pozwalały Sądowi I instancji na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a także zapomniał że sąd administracyjny jest jedynie sądem kasacyjnym i nie zastępuje organu administracji w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Brak było możliwości do rozważenia innych podstaw stwierdzenia nieważności prawa z rejestracji znaku towarowego, a mianowicie z art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o znakach towarowych, gdyż jak sam skarżący przyznał organ nie poświęcił tym podstawom należytej uwagi. Organ nie dokonał wszystkich niezbędnych ustaleń do zastosowania tych przepisów (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest mowa tylko o podobieństwie znaków) i nie wiadomo czy istotnie zastosował art. 9 ust. 1 pkt 1 w niniejszej sprawie, gdyż brak jest wymaganego uzasadnienia w tym zakresie. Reasumując powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 P.p.s.a.