I SA/Łd 146/05

Dnia 26 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia NSA Anna Świderska, Protokolant : asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005 roku sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu zabezpieczającym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. w dniu [...] wydał decyzje: Nr [...] i Nr [...] o dokonaniu zabezpieczenia na majątku K. W. przewidywanych kwot zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2003 roku. Do powyższych decyzji w dniu [...] wydane zostały zarządzenia zabezpieczenia: Nr [...] i Nr [...]. Wymienione wyżej decyzje oraz zarządzenia doręczone zostały pełnomocnikowi K. W. w dniu [...]. Pismem z dnia 20 września 2004 roku pełnomocnik K. W. wniósł zarzuty w sprawie postępowania zabezpieczającego. Zarzucił on zarządzeniom zabezpieczającym organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. – naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez bezpodstawne powołanie się w treści zarządzeń na decyzje, które nie zostały doręczone adresatowi oraz uogólnienie podstawy prawnej wszczętego postępowania zabezpieczającego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z dnia [...] w oparciu między innymi o przepisy art. 18 oraz 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity – Dz.U. z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 ze zm.) – działając jako wierzyciel – stwierdził, iż zarzuty te są bezzasadne. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, iż organ podatkowy zgodnie ze stanem faktycznym wskazał na nieujawnienie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych jako okoliczności świadczące o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji. Podniesiono także, iż postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym mającym na celu ochronę interesów wierzyciela i nie mają tu zastosowania przepisy ogólne dotyczące postępowania podatkowego. Wydanie decyzji o zabezpieczeniu nie może być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym i zawiadomieniem o wszczęciu postępowania zabezpieczającego, gdyż niweczyłoby to cel tego postępowania. Wcześniejsze doręczenie decyzji o zabezpieczeniu, a tym bardziej czekanie na jej uprawomocnienie dałoby zobowiązanemu możliwość przeciwdziałania zabezpieczeniu. Dlatego też decyzje o zabezpieczeniu doręcza się razem z zarządzeniem zabezpieczenia przy równoczesnym wykonaniu czynności zabezpieczających. Pełnomocnik K. W. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zawierające stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu zabezpieczającym. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika K. W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., a także o zwrot kosztów sporządzenia skargi i zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie: art. 156 § 1 pkt 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezpodstawne powołanie się w treści zarządzeń zabezpieczających na decyzje, które nie zostały doręczone adresatowi oraz uogólnienie podstawy prawnej wszczętego postępowania zabezpieczającego, art. 211 i art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie dotyczącym decyzji o zabezpieczeniu, jak również art. 109 i 110 KPA stosowanych na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie dotyczącym wydanych zarządzeń o zabezpieczeniu, traktowanych jako akty prawne, których konieczność doręczenia stronom wynika z przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ podatkowy nie przedstawił, na jakiej podstawie uznał doradcę podatkowego I. K. za osobę uprawnioną do odbioru korespondencji w prowadzonym wobec K. W. postępowaniu egzekucyjnym. Podatnik nie składał organowi egzekucyjnemu pełnomocnictwa z którego by wynikało, iż doradca podatkowy I. K. jest uprawniony do występowania w jego imieniu w postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez stronę skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd ogranicza się do zbadania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W myśl treści art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jednolity – Dz.U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 50) zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym i dokonuje czynności, których skutkiem jest utrata prawa własności do majątku. Zabezpieczenia można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 33 § 2 pkt 2 wskazanej ustawy). Zgodnie z § 5 cytowanego wyżej przepisu zabezpieczenie następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity – Dz.U. z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 ze zm.) wskazuje, iż w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio między innymi przepisy art. 31-34 tej ustawy. Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik K. W. zgłosił zarzuty na podstawie art. 33 pkt 2 cyt. ustawy. Wierzycielem w toczącym się postępowaniu zabezpieczającym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w R.. Równocześnie ten sam organ jest także organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie egzekucyjne. Nie jest celowe i dopuszczalne aby ten sam podmiot (wierzyciel będący równocześnie organem egzekucyjnym) sam przedstawiał sobie swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów. Organ egzekucyjny będący równocześnie wierzycielem wyraża swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 cytowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów) a nie w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela. Postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela może mieć miejsce jedynie, gdy wierzyciel nie jest równocześnie organem egzekucyjnym. Takie postanowienie jest bezprzedmiotowe, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna - ten sam podmiot (zob. R. Hauser, Z. Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 105). W tej sytuacji ze względu na uchybienie przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.