II SA/Wr 1505/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia NSA - Anna Moskała Sędziowie: Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]nr [...]; II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia [...] nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. z 1998r. Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.) jak również § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania A. H. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, którym odmówiono stwierdzenia u skarżącego chorób zawodowych określonych w pozycji 7 i 15 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, iż A.H. - pracował kolejno; -od [...]. do [...]. jako górnik w KWK A -od [...]. do [...]jako ślusarz w B KB - od [...]do chwili obecnej jako nauczyciel w Szkole Podstawowej Nr[...]w S. Opisując dalej stan faktyczny sprawy organ II instancji wskazał, iż w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. zainteresowany był badany trzykrotnie, gdzie rozpoznano obustronny niedosłuch typu odbiorczego, przewlekły podsychający nieżyt błony śluzowej gardła i zgłoszono brak podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych u p. A. H. W trybie odwoławczym pracownik był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który również wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych. Odnośnie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 7 -przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym jednostka orzecznicza wskazała, iż stwierdzone u zainteresowanego zmiany w obrębie górnych dróg oddechowych nie przedstawiają cech typowych klinicznie dla zmian w obrębie narządu głosu związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Nie znajdując podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 15 wykazu - zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu pochodzenia zawodowego wyjaśniono, że szeroka diagnostyka audiologiczna wykazała niedosłuch obustronnie odbiorczy. Średnie podwyższenie progu słuchu z częstotliwości 1000, 2000, 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosi dla UP-34 dB, dla UL-36 dB. Brak udokumentowanego istotnego wieloletniego narażenia na hałas o przekroczonych normatywach higienicznych nie upoważnia do uznania związku przyczynowego występującego niedosłuchu z warunkami pracy i rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Na podstawie powyższych orzeczeń i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych, ujętych w poz. 7 i 15 wykazu u p. H. Od powyższej decyzji odwołał się p. H. twierdząc, że występował związek przyczynowy pomiędzy utratą przez niego słuchu a warunkami pracy występującymi w środowisku pracy. Rozpatrując odwołanie skarżącego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej wcześniejsze rozpoznanie przez właściwe placówki służby zdrowia i choroba musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy oraz znajdować się w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy wskazał, iż pomimo istnienia zawodowego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych w oparciu o specjalistyczne badania stwierdziły, iż zmiany chorobowe występujące u pacjenta, bez obecności przerostu utrwalonego niedowładu strun głosowych jak i guzków śpiewaczych, nie dają podstaw do rozpoznania u zainteresowanego choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Co do drugiego schorzenia dotyczącego narządu słuchu organ wykluczył związek przyczynowy pomiędzy występującym u zainteresowanego schorzeniem a warunkami pracy występującymi w środowisku pracy. Zdaniem organu Inspekcji Sanitarnej udokumentowany brak przekroczeń obowiązujących norm hałasu potwierdzony w pomiarach wykonanych w dniach [...]. i [...]przez Powiatową Stację Sanitarno - Epidemiologiczną we W. - w celu oceny warunków akustycznych jakie występują w pomieszczeniach szkolnych podczas prowadzenia zajęć gimnastycznych i zajęć dydaktycznych z uczniami oraz przerw międzylekcyjnych nie upoważnia do uznania związku przyczynowego występującego niedosłuchu a warunkami pracy a tym samym do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Organ wyjaśnił, iż orzeczenia lekarskie wydane przez upoważnione jednostki służby zdrowia poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanego i były zgodne co do braku podstaw rozpoznania chorób zawodowych. Na w/w decyzję p. H. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, w której sformułował zarzuty dotyczące rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu. Zarzucił organowi II instancji wydanie decyzji w oparciu o nierzetelne i nieadekwatne pomiary natężenia hałasu. Wyjaśnił, iż nie przeprowadzono pomiaru hałasu w pracowni zajęć praktyczno - technicznych, w której przez wiele lat pracował oraz dokonując pomiarów natężenia hałasu na zajęciach WF-u przeprowadzono je gdy na sali gimnastycznej ćwiczyła jedna klasa gdy zwykle ćwiczą dwie klasy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga została wniesiona w dniu [...]. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż naruszają one prawo - w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialno - prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowią unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Na mocy § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Stwierdzenie zatem choroby zawodowej uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: - jest to rodzaj choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia; -choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, przy czym stosownie do ust. 2 § 1 rozporządzenia przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy. Zdaniem Składu orzekającego organy błędnie przyjęły, iż jedynym miernikiem ujemnego oddziaływania na stan zdrowia czynników występujących w środowisku pracy, upoważniającym do ustalenia związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych /poz.15/, jest przekroczenie wartości obowiązujących najwyższych dopuszczalnych natężeń tych czynników. Należy bowiem zauważyć, iż w świetle unormowań rozporządzenia wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku zatrudnienia - warunkujących uznanie choroby zawodowej - nie musi wcale wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Z przepisów rozporządzenia nie sposób wyprowadzić takiego wniosku - zachodzi brak ku temu podstaw prawnych, ponieważ ustawodawca nie ustanowił wprost takiego kryterium normatywnego, natomiast treść rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 79, poz. 513 ze zm.) - wydanego w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 228 § 3 Kodeksu pracy - należy wiązać z prewencją w zakresie ochrony zdrowia w środowisku pracy, tj. ze stworzeniem takich warunków zatrudnienia by wyeliminować lub zmniejszyć ryzyko zawodowe wystąpienia zagrożeń dla stanu zdrowia pracowników z tytułu między innymi chorób zawodowych, co nie oznacza, że brak przekroczenia przez pracodawcę wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń i stężeń całkowicie takie ryzyko wyklucza w każdym przypadku. Jak już wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 1998r. sygn. akt I SA 1862/97 (LEX nr 45840) - którego stanowisko Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela - przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących NDN rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy, istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma także osobnicza wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy. Dokonywane pomiary powinny być zatem przeprowadzone w celu zobrazowania ogólnie istniejących warunków pracy i z pełnego okresu zatrudnienia. Godzi się także zauważyć, iż w niniejszej sprawie organy nie odniosły się do okresu zatrudnienia, w którym skarżący prowadził zajęcia z pracy techniki pomimo, iż z charakterystyki stanowiska pracy z dnia [...]. sporządzonej przez Dyrektora szkoły p. B., wynika iż p. H. od [...]prowadził zajęcia dydaktyczne z uczniami z następujących przedmiotów: pracy techniki, wychowania fizycznego, praktyk uczniowskich oraz przysposobienia obronnego i na stanowisku nauczyciela techniki narażony był na nadmierny hałas, z powodu pracy przy urządzeniach mechanicznych. Także Miejska Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna w raporcie z pomiarów środowiska pracy z dnia [...]na str. 3 wskazała, iż "pomiary wykonano podczas zajęć lekcyjnych oraz przerw między lekcjami. Zaznacza się, że obecnie występujące warunki znacznie różnią się od sytuacji z lat ubiegłych w związku z wprowadzoną w 1999r. reformą szkolnictwa. Przede wszystkim zlikwidowano zajęcia w pracowni technicznej." Zatem okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy na zajęciach pracy techniki w "nadmiernym hałasie" - jak słusznie podniesiono w skardze - została całkowicie pominięta zarówno przez jednostki orzecznicze służby zdrowia jak i przez organy Inspekcji Sanitarnej, zważywszy, że okres pracy na stanowisku nauczyciela pracy techniki wynosił jak wynika z porównania w/w dokumentów około 15 lat. Nadmienić należy, iż organ odwoławczy w piśmie z dnia [...]. skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego zwrócił się o uzupełnienie akt o wyniki pomiarów hałasu wykonanych w pracowni technicznej na analogicznym stanowisku pracy, na którym zatrudniony był p. H. Jednak po otrzymaniu odpowiedzi, że nie ma możliwości wykonania pomiarów hałasu w pracowni technicznej, istniejące w tym zakresie wątpliwości organ rozstrzygnął na niekorzyść skarżącego. Uchybiono wobec tego normie art. 7 K.p.a., zgodnie z którą orzekające organy stają na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny (art. 80 kpa), czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 kpa). Naruszenie w niniejszej sprawie przez organy Inspekcji Sanitarnej artykułów 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. - skutkuje bezsprzecznie wadliwością poczynionych ustaleń faktycznych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W powyższym świetle bezsprzecznie należy uznać w ocenie Sądu, iż organy wadliwie przyjęły brak narażenia zawodowego skarżącego na czynnik szkodliwy dla zdrowia w postaci hałasu - a tym samym nie obaliły domniemania związku przyczynowego między stwierdzonym u skarżącego schorzeniem a warunkami pracy, w jakich był zatrudniony. Z powołanych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji. Postanowienie, co do wykonania decyzji (pkt II wyroku) zapadło zgodnie z art. 152 w/w ustawy.