I SA/Gd 196/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń, WSA Tomasz Kolanowski (spr.), Protokolant Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę. I SA/Gd 196/05 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Podstawą podjętego rozstrzygnięcia był ustalony w sprawie następujący stan faktyczny: Na wniosek wierzyciela którym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] – Inspektorat w [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego – "A" s.c. W.Z., W.B. Postępowanie prowadzono w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracowniczy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2002r. do marca 2004r. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych zawiadomieniami z 28 maja 2004r. w Banku Spółdzielczym w [...]. Zawiadomienia te zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniach 2 czerwca 2004r. i 25 sierpnia 2004r. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2004r. ogłosił upadłość dłużnika Z.W. oraz dłużnika W.W. W związku z tym wierzyciel powiadomił organ egzekucyjny pismami z dnia 22 września 2004r., że należności objęte tytułami wykonawczymi przypadające od "A" s.c. zostają wycofane. Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 30 września 2004r. umorzył postępowanie egzekucyjne w oparciu o art. 59 § 3 w związku z art. 59 § l pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Ponadto postanowieniem z tego samego dnia obciążył wierzyciela kosztami postępowania w kwocie 912,14zł. W wyniku złożonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zażaleń, organ egzekucyjny uznając że zasługują one na uwzględnienie, postanowieniem z dnia 26 października 2004r. uchylił zaskarżone postanowienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] ponownie wydał postanowienie w sprawie umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę wydanego rozstrzygnięcia podano art. 59 § 3 w związku z art. 59 § l pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W jego uzasadnieniu wskazano, że przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego jest uprawomocnienie się postanowienia Sądu Rejonowego w [...] o ogłoszeniu upadłości Z.W. i W.W., co skutkuje w myśl art. 146 ust. l ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) umorzeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Na postanowienie to Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wniósł zażalenia. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...] obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości l 392,48zł. Jako podstawę podjętego postanowienia wskazał art. 64c § l, art. 64c § 4 i art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku z ogłoszeniem upadłości zobowiązanego nie ma możliwości ściągnięcia od niego kosztów egzekucyjnych, a zatem koszty te pokrywa wierzyciel, zgodnie z art. 64c § 4 wyżej wymienionej ustawy. Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] – Inspektorat w [...] wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem o jego uchylenie w całości. W jego uzasadnieniu wskazał, że organ egzekucyjny powinien swoje roszczenia z tytułu kosztów egzekucyjnych zgłosić do masy upadłości, nie zaś obciążać nimi Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Poza tym stwierdził, że skoro Sąd orzekł, że dłużnicy posiadają wystarczający majątek na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, to nie można wywodzić iż nie było majątku wystarczającego chociażby na częściowe uregulowanie i pokrycie kosztów egzekucyjnych. Podniesiono także, że zarówno postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jak i postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami wydane zostało po terminie wyznaczonym do zgłoszenia wierzytelności, w związku z czym, nawet gdyby wierzyciel zgodził się z wydanym postanowieniem o obciążeniu go kosztami nie mógłby skutecznie zgłosić nowopowstałych wierzytelności bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. W jego uzasadnieniu nie podzielił twierdzenia wierzyciela, iż roszczenia z tytułu kosztów egzekucyjnych winien był zgłosić do masy upadłości organ egzekucyjny. Zgłoszenia wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi, stosownie do art. 240 pkt 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze dokonuje bowiem wierzyciel upadłego. Przy czym do należności ubocznych zgłoszonych wierzytelności zaliczane są odsetki i koszty egzekucyjne. Zdaniem organu odwoławczego do powyższego wniosku skłania analiza treści art. 342 ust. l pkt 2 cytowanej ustawy, stosownie do którego z funduszów masy upadłości zaspokajane zostają należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości wraz z należnymi od nich odsetkami i kosztami egzekucji. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego zmianę, ewentualnie o uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego: art. 64c § l a także art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu administracyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z art. 146, art. 240, art. 342 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że wierzyciel powinien ponieść koszty egzekucyjne gdyż nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego wobec ogłoszenia jego upadłości. W uzasadnieniu skargi strona ponowiła zarzuty zażalenia. Stwierdziła, że skoro dłużnicy posiadają wystarczający majątek na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, to nie można stwierdzić, iż nie było majątku wystarczającego na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Ponadto podniosła, że organ egzekucyjny powinien zgłosić swoje roszczenia do masy upadłości w terminie określonym przez Sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Zdaniem skarżącego wierzycielem z tytułu kosztów egzekucyjnych prowadzonego postępowania jest organ egzekucyjny-Naczelnik Urzędu Skarbowego. Ponadto strona skarżąca wskazała, że interpretacja art. 240 i art. 342 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, dokonana przez organ odwoławczy nie odnosi się do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Koszty egzekucyjne, których domaga się organ egzekucyjny nie są bowiem wierzytelnościami przysługującymi ZUS od dłużnika, zatem nie podlegają zgłoszeniu. Stwierdziła także, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po terminie wyznaczonym do zgłoszenia wierzytelności, w związku z czym nawet gdyby wierzyciel zgodził się z wydanym postanowieniem o obciążeniu go kosztami postępowania, nie mógłby skutecznie zgłosić nowopowstałych wierzytelności bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64c § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu administracyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Ogólna zasada, obciążania kosztami postępowania zobowiązanego doznaje zatem w niektórych sytuacjach ograniczeń. Między innymi w sytuacji gdy nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego, pokrywa je wierzyciel (art. 64c § 4). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] XX Wydziału Gospodarczego z siedzibą w [...] ogłoszono upadłość Z.W. i W.W. W związku z tym stosownie do art. 146 ust. l ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze, postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem jego upadłości ulega zawieszeniu z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości. Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. Rację należy przyznać organom orzekającym w sprawie, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego powoduje, że stosownie do art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, koszty powinien ponieść wierzyciel. Wbrew wywodom skargi w rozpoznawanej sprawie wierzycielem z tytułu kosztów egzekucyjnych nie jest organ egzekucyjny, lecz skarżący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który zgodnie z przepisami ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, w szczególności art. 236 oraz art.240 pkt 2, winien zgłosić wierzytelność wraz z należnościami ubocznymi, którymi są także koszty postępowania egzekucyjnego. Przyjęcie odmiennego stanowiska w przedmiotowej sprawie, o co wnosi strona skarżąca, spowodowałoby, że koszty postępowania egzekucyjnego ponosiłby organ egzekucyjny, który działał w celu wyegzekwowania należności przypadającej wierzycielowi, a to stoi w rażącej sprzeczności z istotą egzekucji administracyjnej, którą organ egzekucyjny prowadzi na wniosek i ryzyko wierzyciela. Podobne stanowisko zawarł w swoim wyroku z 27 kwietnia 2001r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku (sygn. akt I SA/II SA/Gd 996/2000). Zapadł on pod rządami obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 24 października 1934r. - Prawo upadłościowe, jednak zachowuje on aktualność również w obowiązującym stanie prawnym Zarzuty strony skarżącej o zwłoce organu egzekucyjnego w wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie znajdują uzasadnienia. To na strome ciążył obowiązek dokonania zgłoszenia wierzytelności. W obowiązującym stanie prawnym strona musiała liczyć się z koniecznością uregulowania kosztów egzekucyjnych. Natomiast argument o posiadanym majątku przez zobowiązanego, nie jest argumentem o charakterze prawnym i nie wpływa na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia w mniejszej sprawie. Strona skarżąca nie kwestionowała także wysokości kosztów egzekucyjnych naliczonych przez organ egzekucyjny. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), skargę oddalił.