III SA/Łd 348/05

Dnia 15 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz T.M. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania T.M. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wojewoda [...] ustalił, iż decyzją z [...] nr [...] Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy nr 2 w Ł. przyznał T.M. zasiłek przedemerytalny w wysokości 120% kwoty zasiłku podstawowego. Kolejną decyzją z [...] nr [...] Kierownik RUP zawiesił wypłatę zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 1998 r., z uwagi na podjęcie przez skarżącego zatrudnienia w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu im. [...] w Ł. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych świadectwa pracy wynika, że skarżący był zatrudniony do dnia 31 marca 2002 r. – umowę rozwiązał za wypowiedzeniem pracodawca z przyczyn ekonomicznych, na podstawie art. 36 k.p. oraz przepisów ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Skarżący otrzymał odszkodowanie za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2002 r. tj. za okres, o który skrócono okres wypowiedzenia umowy o pracę. Po ustaniu zatrudnienia skarżący w dniu 9 kwietnia 2002 r. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy i przedłożył świadectwo pracy. Decyzją z [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. wznowił wypłatę zasiłku przedemerytalnego w ustalonej poprzednio wysokości od dnia 1 czerwca 2002 r. Jak ustalił organ odwoławczy, T.M. złożył odwołanie od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego. Akta administracyjne nie zawierają odwołania od powyższej decyzji. Zawierają natomiast wydaną w wyniku rozpoznania odwołania decyzję Wojewody [...] z dnia [...], która utrzymała w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta Ł.. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda [...] wskazał, że zawarty w odwołaniu wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego winien być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. W dniu 28 maja 2002 r. T.M. złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Wniosek ten nie został dołączony do akt administracyjnych przekazanych do sądu. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 6 pkt. 6 lit. b, art. 37k ust. 1 pkt 1 i art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 6 poz. 56 ze zm.) w związku z art. 3 ust. 13 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o (...) zmianie ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 154 poz. 1793), odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego. W ocenie organu administracji prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje wyłącznie osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy spełniła warunki do jego nabycia wskazane w art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 1997 r. nr 25 poz. 128). Warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia przedemerytalnego na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2002 r. jest dokonanie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy po tym dniu. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U z 2001 r. nr 14 poz. 1793) osoby, które przed dniem wejścia jej w życie spełniały warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego oraz zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy zachowują prawo do tego świadczenia na dotychczasowych zasadach. Ponieważ skarżący nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 6 stycznia 1998 r. zachowuje to prawo na dotychczasowych zasadach. Brak jest zatem – zdaniem organu I instancji – podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Podkreślił, że spełnia wymagane warunki do nabycia tego uprawnienia tzn. posiada 38 lat pracy, osiągnął wiek 56 lat, jest bezrobotny i rozwiązano z nim stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Wskazał również, że skoro na jego wniosek przyznano mu zasiłek przedemerytalny to na jego wniosek można go także z tego zasiłku “wyrejestrować" i przyznać mu świadczenie przedemerytalne, do którego później nabył uprawnienia. Decyzją z [...] nr [...], na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37k ust. 1 pkt 1 i art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 6 poz. 56 ze zm.) w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o (...) zmianie ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 154 poz. 1793) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł.. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie stwierdził, że na dzień rejestracji w RUP Nr 1 w Ł. (t.j. 5 stycznia 1998 r.) T.M. nie spełniał warunków dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego określonych w art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. ). Ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r zmieniająca ustawę ... o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nadała nowe brzmienie art. 37 k w zakresie warunków wymaganych dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Świadczenie to m.in. przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli osiągnęła, w przypadku mężczyzn, wiek co najmniej 55 lata i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat – do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Zdaniem organu, wprawdzie T.M. zgłaszając się ponownie do urzędu pracy 9 kwietnia 2002 r., po rozwiązaniu z dniem 31 marca 2002 r. stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres dłuższy niż 6 miesięcy – miał ukończone 56 lat życia i osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący 38 lat, to jednak nowe warunki i nowe zasady przyznawania świadczeń emerytalnych mają zastosowanie do rejestrujących się po dniu 1 stycznia 2002 r. Tymczasem T.M. zarejestrował się w PUP Nr w Ł. w dniu 5 stycznia 1998 r, a więc przed dniem wejścia w życia ustawy zmieniającej tj. 1 stycznia 2002 r i spełnił warunki dla nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, tym samym zachowuje to prawo. Od powyższej decyzji T.M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, zarzucając jej naruszenie art. 37k i art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez błędną wykładnię tych przepisów oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi przytoczył ponownie argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Ł.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 7 maja 2004 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, z uwagi na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie w przedmiocie zbadania zgodności z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie o sygn. akt K 19/02 (Dz. U. Nr 59, poz. 517) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż: 1. art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) w części, w jakiej zawiera zwrot: “w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2. art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. powołanej w punkcie 1 w części, w jakiej zawiera zwrot: “zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. W pozostałym zaś zakresie Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie z uwagi na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W tym stanie rzeczy, postanowieniem z 15 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) – dalej p.p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi przed 1 stycznia 2004 r. W myśl zatem art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. właściwym sądem do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd zatem, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny bada zatem legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Skarga, będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej można postawić zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji obu instancji w sposób wadliwy zinterpretowały i zastosowały art. 11 ustawy z dnia 19 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. nr 154 poz. 1793 ze zm.; dalej: ustawa nowelizująca) oraz art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.; dalej: ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą. Ustawa nowelizująca przepisem art. 11 ust. 2 ustaliła ogólną zasadę, że: “Osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (...)". Przepis ten miał pełnić funkcję gwarancyjną, zapewniając osobom w nim w nim wskazanym ochronę nabytych przez nich praw. Nie powinien być natomiast interpretowany jako przepis ograniczający przyznanie danej osobie korzystniejszego dla niej świadczenia, w takiej jak skarżący sytuacji, gdy po przyznaniu jej zasiłku przedemerytalnego , osoba taka “wypracowała" prawo do świadczenia przedemerytalnego. W niniejszej sprawie skarżący zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jeszcze przed nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i uzyskał prawo do zasiłku przedemerytalnego, które to prawo zostało następnie zawieszone z uwagi na podjęcie przez niego zatrudnienia. Skarżący w dniu rejestracji nie spełniał warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, sama w sobie nie stanowi jednak przeszkody do przyznania mu świadczenia przedemerytalnego po dniu 1 stycznia 2002 r., o ile przesłanki tego świadczenia zostały wypełnione w dniu ponownego zgłoszenia się skarżącego w powiatowym urzędzie pracy. Przepis art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 ze zm. ), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r stanowił, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku , jeżeli - mężczyzna : 1/ osiągnął wiek ,co najmniej 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący 25 lat, lub 2/ do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy , ukończył co najmniej 55 lat oraz osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35lat, lub 3/ do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnął okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat, lub 4/ do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 39 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ( Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. ze zm. ). W myśl art. 37 l ust. 1 wskazanej ustawy, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie miało więc udzielenie odpowiedzi na pytanie czy warunki te zostały spełnione w dniu 9 kwietnia 2002 r., gdy skarżący po ustaniu zatrudnienia zgłosił się do PUP i przedłożył świadectwo pracy. W świetle ustaleń poczynionych przez organy administracji w przedmiotowej sprawie, okolicznością bezsporną jest, że skarżący w tym dniu spełniał warunki określone w punkcie 2 cytowanego art. 37 k ust. 1 ustawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący złożył także wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, choć wniosku tego nie ma w załączonych aktach. Rozpoznając ten wniosek, zdaniem sądu, dzień ponownego zgłoszenia się skarżącego w urzędzie pracy należy, w świetle okoliczności sprawy, traktować jako “dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy" w rozumieniu cytowanego wyżej art. 37 l ust. 1 ustawy. Skarżący “wypracował" bowiem ponownie warunki do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych określone w art. 23 ust. 1 ustawy , gdyż po zawieszeniu wypłaty zasiłku przedemerytalnego, był zatrudniony od 19 stycznia 1998 r. do 31 marca 2002 r ,a umowa rozwiązana została z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ winien w takiej sytuacji ocenić, uwzględniając treść wniosku, spełnienie przez skarżącego przesłanek do przyznania świadczenia przedemerytalnego i jeżeli zostaną spełnione przyznać takie świadczenie. Podobne stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w sprawie 3 II SA/Łd 693/02. W tym miejscu należy wskazać, że taką interpretację przepisów prezentowało także Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej np. w piśmie z dnia 27 czerwca 2003 ( DRP.IV.024/574-2/SS/03 wskazując na konieczność złożenia przez osobę w takiej sytuacji wniosku o pozbawienie jej prawa do zasiłku przedemerytalnego ( rezygnacja na własny wniosek ) , a następnie zarejestrowania się ponownie w PUP i złożenia wniosku o świadczenie przedemerytalne. Wcześniej pogląd, że osoba, która po uzyskaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego podjęła ponownie zatrudnienie i ponownie “wypracowała" warunki umożliwiające uzyskanie statusu bezrobotnego, ma prawo do świadczenia przedemerytalnego wyrażony został w artykule Tadeusza Olejarza “Zmiany w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu" (Służba Pracownicza Nr 2 z 2002 r str. 3) i w Vademecum Rzeczypospolitej – “Dla bezrobotnych i zwalnianych z pracy" – pytania i odpowiedzi ( Nr 45 z dnia 19 lutego 2003 r ) oraz artykule Marzeny Jurczewskiej “Świadczenia pieniężne z Funduszu Pracy" (Gazeta Prawna Nr 21 z 30 stycznia 2002 r str. 12). Poglądy prezentowane w wymienionych publikacjach są , w ocenie Sądu , logiczne i przekonujące i Sąd w obecnym składzie także je podzielił. Ponadto organy administracji zobowiązane będą do uzupełnienia akt administracyjnych, które nie zawierają kluczowego dla niniejszej sprawy wniosku T.M. z dnia 28 maja 2002 r. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Ponieważ przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. organy administracji dopuściły się naruszenia wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego tj. art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy sąd, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego zasądzono po myśli art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 1995 r. Nr 74 poz. 368) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).