I SA/Lu 453/05

WyrokWSA w Lublinie2005-11-09

Skład orzekający: Irena Szarewicz-Iwaniuk, Halina Chitrosz, Edward Oworuszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy faktury dokumentujące nabycie towarów, wystawione przez podmiot, który nie wprowadził legalnie towaru do obrotu i nie odprowadził należnego podatku VAT, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przez kolejny podmiot w łańcuchu dostaw?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły prawo, utrzymując w mocy decyzję opartą na łącznym zastosowaniu przepisów § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. Przepisy te wzajemnie się wykluczają, ponieważ nie można jednocześnie twierdzić, że czynność nie została dokonana (fikcyjna) i że jest nieważna (np. z powodu pozorności lub obejścia ustawy). Ponadto, prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikające z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, nie jest uzależnione od legalnego pochodzenia towaru ani od tego, czy podatek został odprowadzony we wcześniejszych fazach obrotu, jeśli podatnik posiada fakturę dokumentującą nabycie i rozliczył podatek należny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w VAT oraz zwrot podatku za poszczególne miesiące 2001 r. Organy podatkowe uznały, że faktury wystawione przez firmę, od której skarżący dokonywał zakupów, nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku naliczonego, ponieważ kontrole źródłowe wykazały, że firma ta nie wprowadziła legalnie towaru do obrotu i nie odprowadziła należnego podatku. Skarżący kwestionował te ustalenia, podnosząc m.in. brak uzasadnienia prawnego decyzji i nieprawidłowe zastosowanie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Edward Oworuszko /spr/, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi T.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego T.N. kwotę 24.486 /dwadzieścia cztery tysiące czterysta osiemdziesiąt sześć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania T.N., utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] określającą w podatku od towarów i usług zwrot podatku za miesiące : kwiecień, sierpień, październik, listopad 2001r. oraz zobowiązanie podatkowe za miesiące : maj, czerwiec, lipiec, wrzesień 2001r. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ podatkowy I instancji - na skutek przeprowadzonej przez ten organ kontroli podatkowej – skarżący T. N. – właściciel firmy "[...]" ujął w rejestrach zakupu VAT oraz w deklaracjach VAT-7 za miesiące: kwiecień – listopad 2001r. podatek naliczony VAT, w łącznej kwocie 806.390 zł, wynikający z 15 sztuk faktur wystawionych przez firmę ,,[...]’’ J. P. Ponadto w deklaracjach za te miesiące została wykazana sprzedaż eksportowa opodatkowana stawką 0% oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Ustalono też, że w miesiącach kwiecień – listopad 2001 r., a więc w okresie kiedy T.N. prowadził transakcje kupna z firmą ,,[...]’’, firma ta zakupywała towar w firmie ,,[...]’’ A.W. /w miesiącach kwiecień – październik 2001 r./, oraz w firmie ,,[...]’’ P. W. / w miesiącu listopadzie 2001 r./., a firmy ,,[...]’’ i ,,[...]’’ posiadały z kolei faktury dokumentujące zakup towaru od Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego ,,[...]’’. Kontrole źródłowe przeprowadzone w ostatniej z firm - firmie "[...]" dowiodły natomiast, że firma ta nie wystawiła faktur na rzecz firm "[...]l" i "[...]" i nie przeprowadziła z nimi żadnych transakcji handlowych. W ocenie organu podatkowego I instancji uznać należało, iż w tym stanie rzeczy nie było podmiotu, który wprowadziłby legalnie towar do obrotu, a co za tym idzie odprowadził należny podatek z tytułu sprzedaży tych towarów. Dlatego faktury wystawione przez wszystkie podmioty uczestniczące w obrocie, w tym także przez firmę "[...]", od której strona skarżąca dokonywała zakupów nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Analiza przebiegu transakcji według posiadanych faktur u poszczególnych kontrahentów wskazuje, że miały one na celu stworzenie sytuacji umożliwiającej wykorzystanie prawa podatkowego do zaniżenia podatku należnego przez poszczególnych kontrahentów, a także do uzyskania nienależnego zwrotu podatku VAT przez ostatni podmiot – skarżącego, występującego jako eksporter towaru. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm./ oraz art. 24 a i art. 24 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm./. W odwołaniu od w/w decyzji pierwszoinstancyjnej pełnomocnik strony wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 2 i 217 Konstytucji RP, art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w związku z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i c w/w rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. oraz art. 120, 121, 122, 123, 124, 191, 194 § 1 i § 3, 210 § 1 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż dokonane ustalenia dotyczące nieprawidłowości w zakresie dokumentowania obrotu w firmach "[...]l" i "[...] nie mogą mieć znaczenia w niniejszej sprawie, a sam fakt nie opłacenia należności publicznoprawnych od danej czynności nie czyni ją nieważną. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ I instancji zasadnie powołał w swym rozstrzygnięciu § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i c rozporządzenia wykonawczego do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 22 grudnia 1999 r. Faktury wystawione dla firmy ,,[...]’’ T.N. w rzeczywistości potwierdzają bowiem czynności objęte dyspozycją art. 58 - czynność nieważną i art. 83 ustawy Kodeks cywilny – czynność dla pozoru / § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c w/w rozporządzenia/, jednocześnie potwierdzają też czynności niedokonane w świetle konstrukcji podatku VAT / § 50.ust. 4 pkt 5lit. a./. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo przyjęto, iż podmioty uczestniczące w obrocie, dokonywały obrotu towarem niewiadomego pochodzenia, a faktury idące w ślad za tym towarem nie potwierdzają prawdziwych pod kątem rozliczeń podatku VAT czynności, gdyż istotą konstrukcji podatku od towarów i usług jest podstawowa zasada, że może być odliczony tylko ten podatek VAT, który wcześniej został odprowadzony do budżetu. W przeciwnym bowiem razie mamy do czynienia z nadużyciami w postaci wypłat z budżetu kwot podatku, który nigdy nie został uiszczony. Nierzetelność omawianego obrotu potwierdza również analiza rozliczeń dokonanych pomiędzy poszczególnymi podmiotami, z których wynika fakt dokonania przez firmy w nim uczestniczące tylko częściowych zapłat należności wynikających z wystawionych faktur. Dlatego też prawidłowo zastosowano w niniejszej sprawie art. 24a i 24b ustawy Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy II instancji nie podzielił również zarzutów strony, co do naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów postępowania, uzasadniając, iż organ pierwszoinstancyjny wypełnił wszystkie dyspozycje zawarte w tych przepisach. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie pełnomocnik skarżącego – doradca podatkowy P.O. - wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organ podatkowy wskazał jedynie przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, lecz decyzja nie zawiera uzasadnienia prawnego, bowiem nie wykazuje relacji przytoczonych przepisów prawa do stanu faktycznego sprawy. Podkreślił, iż organy podatkowe decyzjami wydanymi dla firm ,,[...]’ i ,,[...]’’ pozbawiły te podmioty prawa do dokonania obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Nie dokonały jednak korekt wartości sprzedaży i podatku należnego, tym samym urzędowo potwierdziły, że w odniesieniu do transakcji na rzecz firmy ,,[...]’’ sprzedaż towarów miała miejsce. Wskazał, że fakt zaistnienia transakcji sprzedaży potwierdził również Urząd Skarbowy w swoim piśmie z dnia 14 lutego 2003 r., z którego wynika, iż za miesiące kwiecień – listopad 2001 r. przeprowadzono w firmie ,,[...]’’ kontrole podatkową i nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie dokumentowania sprzedaży przez tą firmę. W ocenie pełnomocnika skarżącego, analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie potwierdza tezy organu podatkowego II instancji, iż podatnik może skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wówczas, gdy w poprzedniej fazie obrotu podatek został uiszczony. Zauważył też, iż zastosowanie w sprawie przez organy podatkowe art. 24a i 24b Ordynacji podatkowej, nie zostało poprzedzone żadną analizą w świetle zaistniałego stanu faktycznego, gdyż to organy podatkowe muszą udowodnić celowe działanie podatnika, zmierzające do obejścia przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 maja 2004 r. oddalił skargę T.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. Od powyższego wyroku złożone zostało zdanie odrębne. W dniu 17 listopada 2004 r. wpłynęła, złożona przez pełnomocnik skarżącego skarga kasacyjną, którą oparto na następujących podstawach: 1. naruszeniu przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm.) i tym samym naruszenie prawa skarżącego, wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.); 2. naruszeniu przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, przez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 141 § 4 powołanej ustawy oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. W ocenie pełnomocnika bezspornym jest, iż w firmie J.P. nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w zakresie dokumentowania sprzedaży towarów firmie T.N. Transakcje nabycia towarów od firmy ,,[...]’’ nie były fikcyjne, a fakt ,,fizycznego’’ istnienia towaru został bezpośrednio potwierdzony w trakcie postępowania podatkowego (np. zeznania świadków), a także przez organy celne, które w trakcie procedury wywozu tych towarów przeprowadzały ich rewizję. Skoro miała miejsce sprzedaż towaru przez firmę ,,[...]’’ i firma ta prawidłowo rozliczyła podatek z tytułu sprzedaży, to T.N. miał prawo do odliczenia podatku z faktur wystawionych przez tą firmę, a nieprawidłowości we wcześniejszych fazach obrotu nie powinny mieć wpływu na sytuację skarżącego. Podniósł również, iż nie może stanowić podstawy faktycznej w sprawie ustalenie Sądu, jakoby sposób dokonywania płatności za towar przez osoby biorące udział w obrocie wskazywał na dzielenie się zwrotami kwot podatku VAT z pozostałymi uczestnikami obrotu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2635/04, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu swojego wyroku wskazał, iż bezpodstawnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał za zgodną z prawem decyzję organu podatkowego, wydaną na podstawie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Z treści tych przepisów w sposób jednoznaczny wynika bowiem, że jednoczesne stosowanie tych dwóch odrębnych przepisów wzajemnie się wyklucza. Nie można z jednej strony stwierdzić, ze wystawca faktury dokumentuje czynność, która nie została dokonana – czynność fikcyjną, a z drugiej zaś strony zajmować stanowiska, że jest to czynność nieważna z powodu zawartego w niej celu polegającego na obejściu ustawy /art. 58 § 1 k.c./, czy też jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Podobnie, stwierdzenie wady oświadczenia woli w postaci pozorności, która skutkuje nieważnością tego oświadczenia woli /art. 83 k.c./ zawiera w dokonanej ocenie czynności prawnej stanowisko, że czynność taka w istocie rzeczy miała miejsce, a więc nie była fikcyjną i dotknięta jest określoną wadą skutkującą jej nieważnością. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż w przepisie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i c , który stanowił podstawę wydania decyzji wymiarowej nie ma mowy o opłacie podatku przez wystawcę faktury. Wskazano też, że przepis ten w żaden sposób nie odnosi się do podmiotów, które brały udział we wcześniejszych fazach obrotu towarem. Dlatego, twierdzenie Sądu, jakoby prawo do obniżenia podatku należnego zależało w istocie od istnienia podmiotu, który wprowadził towar do obrotu i odprowadził należny z tego tytułu podatek we wcześniejszych fazach obrotu jest za daleko idące i nie wynikające z treści art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawą wydania przez organ I instancji decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. dla T.N. – właściciela firmy "[...]" i zastosowania przepisów § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm./ było ustalenie - w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a zwłaszcza materiały z kontroli przeprowadzonych w firmach: PHU "J.", "M.", "P.", i "F.", że transakcje zakupu i sprzedaży przeprowadzone na terytorium kraju przez te podmioty łącznie z firmą skarżącego były fikcyjne. W ocenie organu podatkowego I instancji, podzielonej w pełni przez organ odwoławczy, skoro kontrole źródłowe w firmie "J." dowiodły, że firma ta nie wystawiła żadnych faktur na rzecz firm "M." i "P." i nie przeprowadziła żadnych transakcji handlowych z tymi podmiotami, to tym samym faktury wystawione przez firmy "M." i "P." na rzecz firmy "F." i kolejne z "F." dla "T." T. N. nie mogły dokumentować rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, lecz stanowią jeden z elementów stworzonych dla pozoru rzetelnego obrotu fakturami i towarem, co miało służyć wyłudzeniu zwrotu podatku VAT z Urzędu Skarbowego. Jednocześnie organy podatkowe przyjęły, że faktury wystawione przez firmę "F." dla firmy "T." nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego ponieważ potwierdzają czynności objęte dyspozycją art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego /str.7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji/. W ocenie organów podatkowych, skoro nie było podmiotu, który wprowadziłby legalnie towar do obrotu i odprowadził z tytułu jego sprzedaży należny podatek, to idące za tym towarem faktury świadczą, że wszystkie podmioty uczestniczyły w obrocie towarem niewiadomego pochodzenia, co oznacza, że czynności kupna – sprzedaży pod kątem konstrukcji podatku VAT nie miały miejsca, gdyż jego istotą jest, że może być odliczony tylko ten podatek VAT, który wcześniej został odprowadzony do budżetu /str. 6 uzasadnienia decyzji/. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz.1269 oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, stwierdzić na wstępie należy, iż - zgodnie z ogólną zasadą postępowania podatkowego wyrażoną w art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ - organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza takie zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego, które obejmuje następujące etapy: 1/ustalenie jaka norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym dla potrzeb rozstrzygnięcia, 2/ uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów oraz ujęcie tego faktu w języku stosowanej normy, 3/ subsumcje faktu uznanego za udowodniony pod stosowną normę prawną oraz 4/ wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy /J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, str. 52/. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie utrzymanie w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej rozstrzygnięcia organu I instancji opartego na łącznym zastosowaniu przepisów § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a i c rozporządzenia wykonawczego do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 22 grudnia 1999 r. stanowiło naruszenie właśnie tej zasady. Zauważyć bowiem należy, że treść tych przepisów wzajemnie się wyklucza. Zgodnie z tym przepisem faktury nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w przypadku, gdy: stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane /lit. a/ lub potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego /lit.c/. Nie można więc z jednej strony, jak uczyniły to organy podatkowe, twierdzić, że wystawca faktury dokumentuje czynność, która nie została dokonana – czynność fikcyjną, a z drugiej strony zajmować stanowiska, że jest to czynność nieważna z powodu jej sprzeczności z ustawą, albo mającą na celu obejście ustawy /art. 58 § 1 k.c./, czy też z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego /art. 58 § 2 k.c./ albo z powodu jej pozorności / nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgoda dla pozoru – art. 83 k.c./. Czynność prawna nie może bowiem być jednocześnie czynnością nie mającą miejsca w rzeczywistości, czynnością nieważną i czynnością pozorną. Dlatego też podzielić należy zarzuty skargi co do naruszenia przez organy podatkowe nie tylko wskazanych przepisów prawa materialnego ale również i podstawowych zasad postępowania. Zasady postępowania normują przepisy prawa procesowego, które regulują cały ciąg czynności organu podatkowego i innych podmiotów postępowania od chwili jego wszczęcia do podjęcia decyzji. Organ odwoławczy powinien więc, mając na względzie, że istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy podatkowej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ I instancji, dążąc do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy /art.122 Ordynacji podatkowej/ w pierwszej kolejności ustalić, jakie fakty są istotne z punktu przepisów prawa materialnego mogących mieć w sprawie zastosowanie oraz rozważyć, jakie dowody będą pomocne w ustaleniu tych faktów i stosownie do dyspozycji art. 233 w/w ustawy podjąć właściwe rozstrzygnięcie. Dopiero wówczas będzie można powiedzieć, że takie postępowanie czyni zadość zasadzie określonej w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a przekonująca argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji spowoduje brak naruszenia nie tylko zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej ale także przepisów art. 191 i 210 § 4 tej ustawy. Dokonując ponownej kontroli decyzji organu podatkowego I instancji organ odwoławczy powinien mieć również na względzie, że stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm./ – w brzmieniu mającym w sprawie zastosowanie - opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega sprzedaż towarów /także odpłatne świadczenie usług oraz inne czynności wymienione w art. 2 ust. 2 i 3 – nie mającym tu zastosowania/. Przy czym zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 4 ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach, to rozumie się przez nie rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki, budowle i ich części, będące przedmiotem czynności określonych w art. 2, które wymienione są w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce państwowej /pkt 1/, a jeśli mowa o sprzedaży towarów, to rozumie się również przez to dostawę, odpłatne świadczenie usług oraz wykonanie innych czynności określonych w art. 2/ pkt 8/. Z powołanych przepisów nie wynika, by okolicznością istotną z punktu widzenia opodatkowania podatkiem VAT czynności sprzedaży, było legalne pozyskanie towarów, które podatnik nabywa, bądź by towary te miały udokumentowane pochodzenie /por. art. 169 i 535 i inast. k.c./. Z istnieniem obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług łączy się, stosownie do dyspozycji art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Kwotę podatku naliczonego stanowi natomiast /art. 19 ust. 2 w/w/ ustawy/ suma kwot podatku określonego w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. Jeśli więc podatnik nabył towar i posiada potwierdzającą ten fakt fakturę z określoną w niej kwotą podatku, to może - co do zasady - o tę kwotę podatku określoną w fakturze obniżyć podatek należny. Przepisy te nie zawierają ograniczenia przewidzianego nimi prawa podatnika, do obniżenia podatku należnego o naliczony, w przypadku gdy nie wiadomo, w jaki sposób towar został wprowadzony do obrotu gospodarczego. Dlatego też twierdzenie organów podatkowych, że skoro nie istniał podmiot, który wprowadziłby legalnie towar do obrotu i odprowadził należny podatek nie może mieć w sytuacji naszego podatnika znaczenia, zwłaszcza że jak podnosił wielokrotnie pełnomocnik skarżącego, kontrola przeprowadzona w firmie "F." J. P., będącego dostawcą towarów dla skarżącego, nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości w zakresie dokumentowania sprzedaży tych towarów. J. P. naliczył podatek ze sprzedaży towarów, zamieścił fakturę w ewidencji sprzedaży VAT i poprawnie rozliczył z właściwym sobie urzędem skarbowym. Za daleko idące również – bo nie wynikające ani z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ani z przepisów § 50 ust. 4 pkt. 5 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy – uznać należy twierdzenie organów podatkowych, że "może być odliczony tylko ten podatek VAT, który wcześniej został odprowadzony do budżetu. W przeciwnym razie mamy do czynienia z nadużyciami w postaci wypłat z budżetu kwot podatku, który nigdy nie został uiszczony" Dlatego też, biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wskazane uchybienia stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego – co miało wpływ na wynik sprawy. Zatem działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ją uchylić. Orzeczenie co do pkt II wyroku znajduje swoje uzasadnienie w art. 152 w/ ustawy, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z § 2 pkt 1 lit. g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu /Dz.U. Nr 212, poz. 2075/.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło