II SA/Gd 507/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie nakazania użytkownikowi maszyny wykonania odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia jej uciążliwości dla środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 18 września 2001 r., nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 18 września 2001 r., nr [...] Wójt Gminy podjętą na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.) oraz art. 104 kpa po rozpoznaniu skargi A. i Z. J. w sprawie uciążliwości dla środowiska powodowanych emisją spalin oraz hałasem emitowanym przez urządzenia warsztatu produkcyjno - usługowego (stolarni) należącego do H. J., zlokalizowanego we wsi R. na działce nr [...] nakazał: 1. w celu ograniczenia uciążliwości powodowanej dużą emisją pyłów i odorów w momencie rozpalania kotła produkcji rzemieślniczej firmy "A" o mocy 20 kw opalanego trocinami oraz w trakcie narzucania do niego paliwa, zainstalowanie do 31 grudnia 2001 r. urządzeń ochrony atmosfery, lub wymiany sposobu ogrzewania pomieszczeń produkcyjnych, 2. w celu ograniczenia uciążliwości powodowanej nadmiernym hałasem powstającym w czasie pracy maszyn i urządzeń w stolarni, przeprowadzenie niezbędnych prac zabezpieczających przed przenikaniem hałasu do środowiska do 31 grudnia 2001 r. Organ ustalił, że w dniu 3 września 2001 r. do Wójta Gminy wpłynęło pismo stron – A. i Z. J. o podjęcia działań skutkujących całkowitym zakazem emisji z Zakładu H. J. położonego na działce [...] (stolarni). Wójt Gminy wystąpił do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o podjęcie działań w tym zakresie. WIOŚ poinformował Wójta Gminy o wynikach kontroli przeprowadzonej w stolarni H. J. w R., z których wynika, że eksploatacja kotła produkcji rzemieślniczej firmy "A" może stanowić uciążliwości z uwagi na dużą emisję pyłów i odorów w momencie rozpalania pieców oraz w trakcie narzucania paliwa do pieca. Organ I instancji mając na uwadze stwierdzenie WIOŚ postanowił nakazać zainstalowanie takich urządzeń lub dokonanie wymiany sposobu ogrzewania pomieszczeń produkcyjnych, natomiast w odniesieniu do uciążliwości powodowanej nadmiernym hałasem powstającym w czasie pracy maszyn i urządzeń w stolarni postanowił nakazać przeprowadzenie niezbędnych prac zabezpieczających przed przenikaniem hałasu do środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, za uciążliwości dla środowiska rozumie się zjawisko fizyczne lub stany utrudniające życie, albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska, a zwłaszcza hałas, wibracje, zanieczyszczenie powietrza i zanieczyszczenie odpadami W ocenie organu zarzuty podniesione przez A. i Z. J. w skardze potwierdzają powodowanie uciążliwości dla środowiska przez maszyny i urządzenia użytkowane w stolarni przez H. J. Od powyższej decyzji odwołali się A. i Z. J. oraz adresat obowiązków H. J. A. i Z. J. zażądali uchylenia wydanej decyzji i włączenia jej do akt sprawy 2555/01 jako dowód naruszeń prawa. Wskazali także, ze wydana decyzja jest wynikiem złożenia przez nich wniosku, w którym żądali podjęcia działań skutkujących całkowitym zakazem emisji. Natomiast H. J. wniósł o przesunięcie terminu wykonania obowiązku opisując sytuację finansową zakładu - stolarni, stan zatrudnienia a także wskazał na trwający od lat konflikt dotyczący pracy zakładu i podejmowane prace w celu ograniczenia uciążliwości dla środowiska, m.in. podwyższenie komina o 2 m, ocieplenie komina, wymianę pieców co. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lutego 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 76 ustawy z dn. 31 października 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, ze zm.) i art. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 62, poz. 627) oraz art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązku i zmieniło w tej części określając termin na 3 miesiące od daty doręczenia adresatowi decyzji H. J., zaś w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez Wójta Gminy. Stwierdzone uciążliwości wynikające z eksploatacji pieca według kontroli WIOŚ uzasadniały zastosowanie art. 76 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w takiej sytuacji wydanie decyzji przez organ I instancji było poprawne. W szczególności nie mógł organ po stwierdzeniu uciążliwości przez Inspekcje ochrony Środowiska od razu nakazać unieruchomienie kotła. Przepis art. 76 wyraźnie określał kolejność działań możliwych do podjęcia przez organ I instancji. Według organu odwoławczego w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska mógłby wydać decyzję o wstrzymaniu działalności, jeżeli stwierdziłby naruszenie przez jednostkę ustaleń decyzji np. o dopuszczalnej emisji (art. 31 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska). Organ ten przeprowadził kontrolę w przedmiotowej sprawie, przesłano mu wniosek strony z 30 sierpnia 2001 r. i mógł wówczas wydać decyzję wstrzymującą działanie zakładu, natomiast do takich działań w sytuacji stwierdzonej w czasie kontroli we wrześniu 2001 r. nie był uprawniony organ I instancji. Ze względu na zmianę stanu prawnego i wejście w życie ustawy Prawo ochrony środowiska, SKO analizowało, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, czy przeprowadzone postępowanie jest wystarczające w nowym stanie prawnym. W jej wyniku SKO stwierdziło, że także w myśl nowych, nieco odmiennych uregulowań, przeprowadzone postępowanie jest prawidłowe, jako że ustawa w art. 363 stanowi, iż wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej eksploatującej instalację, w ramach zwykłego korzystania ze środowiska lub eksploatującej urządzenie wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko. Organ podkreślił również, że obowiązkiem strony jest stosowanie technologii o rozwiązaniach zamykających uciążliwości prowadzonej działalności w granicach jej nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł H. J. Jak wynika z jej treści, domaga się uchylenia decyzji SKO. W uzasadnieniu skarżący podał, że jego zakład jest usytuowany od budynku mieszkalnego A. i Z. J. o około 70 metrów i w żadnym wypadku nie zanieczyszcza środowiska. Skarżący twierdzi, że trzykrotnie zmieniał piece, dobudował komin i ocieplił go podwójną warstwą waty mineralnej. W piecu pali tylko przy niskich temperaturach, zaś opał jest suchy w postaci drewna. Hałas maszyn jest w normie, zaś całość zakładu utrzymana jest w należytej czystości, co potwierdzają kontrole Państwowej Inspekcji Pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym strona zainteresowana A. J. i Z. J. wnieśli w piśmie procesowym wniosek o zawieszenie postępowania przed sądem do czasu rozstrzygnięcia spraw administracyjnych przed Wojewodą oraz sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sygn. akt II SA/Gd 760/03, których przedmiotem są wznowione postępowania w sprawach warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwolenia na budowę stolarni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Badając zatem legalność opisanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę należało uznać za zasadną, albowiem przedmiotowa decyzja narusza prawo, chociaż z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Rozpoznając sprawę Sąd miał na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był przepis art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, ze zm.). Stanowił on, w brzmieniu obowiązującym do 1 października 2001r., z tym dniem bowiem weszła w życie ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), że wójt, burmistrz albo prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać użytkownikowi maszyny lub urządzenia technicznego wykonanie w określonym czasie odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska. Obowiązujący w chwili orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepis art. 363 powołanej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przewiduje, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta, może w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej eksploatującej instalację w ramach zwykłego korzystania ze środowiska lub eksploatującej urządzenie wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085, zm. Dz. U. z 2002 r. Nr 143, poz. 1196, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 78) do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, została ona wszczęta przed datą 1 października 2001 r., zaś ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadła po tej dacie, bowiem w dniu 24 lutego 2003 r. Ponieważ przepisy powołanej wyżej ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ani przepisy odrębne nie stanowią inaczej, prawidłowe było rozstrzygnięcie podjęte w trybie cytowanego przepisu art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Należy podkreślić, że decyzja podjęta na podstawie wskazanego przepisu powinna precyzować nałożone na stronę obowiązki, które będą stanowiły konkretyzację "odpowiednich czynności" wymienionych w tym przepisie. "Odpowiednie czynności" to takie, które realnie będą zmierzały do ograniczenia uciążliwości maszyny lub innego urządzenia technicznego. Natomiast skutkiem niewykonania w określonym czasie odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska mogła być decyzja nakazująca unieruchomienie maszyny lub innego urządzenia technicznego na podstawie art. 76 ust. 2 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1993 r., sygn. akt SA/Wr 1093/93, Wokanda z 1994 r. nr 2 str. 33). W ustalonym stanie faktycznym jedynie w odniesieniu do urządzenia technicznego jakim jest wymieniony w decyzji organu I instancji "kocioł produkcji rzemieślniczej firmy "A" o mocy 20 kw" sprecyzowana została czynność zmierzająca do ograniczenia jego uciążliwości poprzez "zainstalowanie urządzeń ochrony atmosfery". Jednakże w dalszej części decyzji organ alternatywnie nakazał "wymianę sposobu ogrzewania pomieszczeń produkcyjnych", czego przytoczony przepis art. 76 ust. 1 nie przewiduje. Odnosi się on bowiem do uciążliwości wytworu technicznego jakim jest maszyna lub inne urządzenie techniczne, nie zaś do rozwiązań technologicznych związanych z działaniem urządzeń składających się na określony system, w tym przypadku grzewczy. Pod pojęciem "odpowiednich czynności", o których mowa w przytoczonym wyżej przepisie nie można rozumieć zastąpienia (wymiany) urządzenia uciążliwego na nieuciążliwe. Wadliwa jest również druga część decyzji, która nakazuje "w celu ograniczenia uciążliwości powodowanej nadmiernym hałasem powstającym w czasie pracy maszyn i urządzeń w stolarni, przeprowadzenie niezbędnych prac zabezpieczających przed przenikaniem hałasu do środowiska". Przede wszystkim organ nie poczynił ustaleń co do tego, jakie konkretnie maszyny i urządzenia znajdujące się w stolarni wywołują uciążliwość w postaci hałasu, wreszcie nie sprecyzował "niezbędnych prac", które odpowiadałyby ustawowemu pojęciu "odpowiednich czynności" zmierzających do ograniczenia tej uciążliwości. Poza naruszeniem przepisu materialnego, jakim jest wielokrotnie cytowany art. 76 ust. 1 organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, poprzez zaniechanie postępowania wyjaśniającego co do istnienia uciążliwości dla środowiska w postaci hałasu wytwarzanego przez konkretne maszyny lub urządzenia znajdujące się w stolarni i dokonanie ustaleń opartych wyłącznie na twierdzeniach zawartych w pismach zainteresowanych A. i Z. J. Wprawdzie w skardze skarżący użył sformułowania, że "hałas maszyn jest w normie", co oznacza, że może występować uciążliwość wywołana hałasem maszyn, jednakże bez jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii w powiązaniu z ustaleniem, które maszyny wywołują wskazaną uciążliwość oraz jakie czynności należy podjąć by ją ograniczyć, nie jest możliwe prawidłowe zastosowanie przepisu art. 76 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja narusza zatem przepis art. 76 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, oraz art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, co uzasadniało jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji przeprowadzi postępowanie wyjaśniające i w miarę potrzeby zastosuje prawidłowo, według wskazań w zakresie opisanym powyżej, właściwy przepis prawa materialnego, mając na uwadze brzmienie przepisów, w szczególności przytoczonego art. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 62, poz. 627). Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie wymienionych wyżej przepisów orzekł jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zainteresowanych o zawieszenie niniejszego postępowania, albowiem nie zachodzą przyczyny zawieszenia, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten przewiduje, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wynik wskazanych przez zainteresowanych postępowań odnoszących się do wadliwości prawnoadministracyjnych aspektów inwestycji polegającej na budowie stolarni nie ma wpływu, w ocenie Sądu, na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, wynikającej z naruszeń ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w związku z pracą maszyny lub innego urządzenia technicznego. Nie zachodzi również sytuacja określona w art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem wniosek o zawieszenie postępowania nie został złożony przez wszystkie strony niniejszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł także w trybie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego sąd obligatoryjne określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność mogą być wykonane. Stosownie do tego przepisu Sąd, że obie zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia wyroku.