II SA/Gd 927/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Sędziowie Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.), Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Protokolant Małgorzata Kuba, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i W. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego stanu obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję w części, która dotyczy obowiązku zamontowania metalowej drabiny (punkt drugi decyzji). Decyzją z dnia 25 lutego 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 kpa ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. Nr 9 z 1980r., poz. 26 – ze zm.), art.48, art.80 ust.2 pkt l, art.81 ust. l i ust. 2, art.83 ust. L ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 – ze zm.) nakazał J. i K. P. współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. P. [...] w G., w związku z samowolnym prowadzeniem robót budowlanych, polegających na budowie fundamentu pod komin, usytuowanego przy ścianie szczytowej skrajnego segmentu szeregowego budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. P. w G. w miejscu samowolnie zdemontowanego dojścia roboczego, w postaci metalowej drabiny, prowadzącej na dach, służącej dla celów konserwacji, przeglądu i utrzymania stanu technicznego rynny, rury spustowe, opierzenia, pokrycie dachów oraz obsługa kominiarska a całego zespołu budynków zabudowy szeregowej, tj. pięciu segmentów jednorodzinnych domów mieszkalnych, tj. wykonanych bez zatwierdzonego projektu i pozwolenia na budowę od właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej rozebrać: fundament pod komin, usytuowany przy ścianie szczytowej skrajnego segmentu szeregowego budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. P. w G. oraz przywrócić do - zgodnie z warunkami technicznymi dla budynków i ich usytuowania § 99 ust.2 i § 101 ust. l, ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane - stanu pierwotny dojścia roboczego służącego do przeglądu i utrzymania stanu technicznego całego zespołu budynków zabudowy szeregowej tj. pięciu segmentów jednorodzinnych domów mieszkalnych - poprzez ponowne zamontowanie samowolnie rozebranej metalowej drabiny, w poprzednim miejscu jej lokalizacji na ścianie, tj. przy spawać do górnych końców podłużnie drabiny, pozostawionych na dachu budynku j.w. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 09.01.2003r. przeprowadzono z udziałem strony wizję lokalną na terenie posesji przy ul. P. [...] w G., podczas której stwierdzono, że K. P. samowolnie rozpoczął dobudowę komina przy ścianie szczytowej skrajnego segmentu szeregowca budynku mieszkalnego. Wykonano fundament pod komin o wymiarach 50 x 45 x 170 cm. Ponadto stwierdzono, że inwestor wykonując, na podstawie pozwolenia na budowę, ocieplenie i kolorystykę elewacji przedmiotowego budynku zdemontował metalową drabinę prowadzącą na dach budynku, służącą dla celów konserwacji i utrzymania stanu technicznego całego zespołu budynków szeregowych. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i K. P.. W uzasadnieniu wskazali, iż 14 sierpnia 2001, Aktem Notarialnym A nr [...], nabyli szczytową nieruchomość (Kw nr [...]) w zabudowie szeregowej przy ul. P. [...] w G.. Poinformowali, że budynek mieszkalny (zrealizowany w technologiach 1959 roku) o znacznym stopniu zaniedbania, wymagał przed wprowadzeniem przeprowadzenia kapitalnego remontu. Całkowitą wymianę instalacji elektrycznej, gazowej, wodociągowej, kanalizacyjnej, CO, pokrycia dachu, opierzenia etc. musieliśmy uzupełnić o docieplenie zewnętrzne i elewacje. Odwołujący podnieśli, iż nie planując dobudowy komina do dodatkowego systemu ogrzewania budynku piecem JOTUL, zdemontowali resztki mającej ponad 40 lat drabiny stalowej, kompletnie zardzewiałej i zagrażającej życiu jej użytkowników. Wskazali również, iż do drabiny tej, zaprojektowanej w czasach kiedy nie respektowano prawa prywatnej własności - bo dostęp do niej był wyłącznie z ogrodzonego terenu działki odwołujących, nikt obcy nie powinien mieć dostępu. Drabina ta nigdy zatem nie mogła służyć np. bezpieczeństwu p.poż. Zdaniem odwołujących korzystanie z niej narażało na zniszczenie pokrycia dachowego głównie nad ich segmentem. Decyzją z dnia 29 maja 2003r Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu rozbiórki fundamentu pod komin, usytuowanego przy ścianie szczytowej skrajnego segmentu szeregowego budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. P. w G., zaś uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu przywrócenia stanu pierwotnego dojścia roboczego poprzez ponowne zamontowanie samowolnie rozebranej metalowej drabiny w poprzednim miejscu jej lokalizacji na ścianie i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 07.07.1994r. Prawo budowlane właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Tak więc w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej zrealizowanej pod rządami Prawa budowlanego z 1994r. właściwy organ może wydać jedynie decyzję o rozbiórce takiego obiektu. W ocenie organu nie można zgodzić się z rozstrzygnięciem organu I instancji w części dotyczącej nakazu przywrócenia stanu pierwotnego dojścia roboczego. Z cytowanych w orzeczeniu przepisów § 99 ust. 2 i § 101 ust. l rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie wynika, iż jest konieczność zainstalowania takiej drabiny w budynku mieszkalnym, wskazują one jedynie na taką możliwość. Ponadto organ stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego z 1994r. instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych stanowi roboty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę, a zatem zgodnie z art. 31 ust. l pkt 2 pozwolenia nie wymaga również rozbiórka tych urządzeń. Biorąc powyższe pod uwagę bezzasadne jest w tym przypadku zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Ustosunkowując się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu organ podkreślił, iż nie może zgodzić się z argumentem, że kwestia budowy komina stała się bezzasadna, bowiem jak wynika z protokołu z wizji lokalnej, podpisanego przez K. P., fundament pod komin został w 2002 roku zrealizowany bez zatwierdzonego projektu i pozwolenia na budowę. Skargę na powyższą decyzję wnieśli J. i W. Z. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż stan faktyczny między stronami jest niesporny i wynika z niego, iż J.K. P. bez zezwolenia na budowę i zawiadomienia stosownych organów zbudowali fundament pod komin w miejscu świadomie i celowo rozebranej drabiny roboczej prowadzącej na dach domu przy ulicy P. [...]. Drabina została zainstalowana w 1959 r. w czasie budowy domu składającego się z sześciu segmentów i cały czas służyła lokatorom wszystkich segmentów celom konserwacji dachów, opierzeń, wentylacji oraz obsługi kominiarskiej i gwarantowała zabezpieczenie przeciwpożarowe. Skarżący wskazali, iż od czasu zbudowania domu drabina była wielokrotnie remontowana i konserwowana. W dalszej części uzasadnienia podnoszą, iż w istniejącym stanie faktycznym sytuacja prawna przedstawia się odmiennie. Przedmiotowa drabina została zainstalowana w czasie budowy domu w 1959 r. i służyła wszystkim mieszkańcom domu przy ulicy P. [...], a także wszystkim służbom komunalnym do dnia jej demontażu przez K. P. Poinformowali również, że przedmiotowy dom jest budynkiem jednopiętrowym bez możliwości wejścia na dach w inny sposób, jak właśnie tą drabiną, a poszczególne segmenty nie posiadają tzw. "świetlików", jak również architektonicznych możliwości montażu drabin. Wynika to z projektu budynku z 1959 r i dlatego budynek ten już w momencie swojego powstania miał zainstalowaną jedyną drabinę na ścianie szczytowej segmentu szczytowego. Skarżący nadmienili, że bliźniaczy budynek położony przy ul. P. [...] posiada taką samą drabinę zamontowaną na ścianie szczytowej skrajnego segmentu. Dlatego właśnie w przedmiotowej sprawie w ocenie skarżących nie ma zastosowania art.29 i art.31 Prawa budowlanego, na który powołuje się organ II instancji, gdyż dotyczy innych stanów faktycznych. Nie można również podzielić poglądu, iż w niniejszej sprawie nie istniała konieczność uzyskania zgody władz budowlanych na rozbiórkę drabiny, ponieważ zgodnie z art.30 ust. l pkt.2, ust.2 i ust.3 Prawa budowlanego, niezbędne to zgłoszenie właściwemu organowi o demontażu przedmiotowej drabiny. Tego rodzaju zgłoszenie nie zostało dokonane. Zdaniem skarżących organ I instancji słusznie nakazał przywrócenie do stanu pierwotnego dojścia roboczego w postaci metalowej drabiny prowadzącej na dach, służącej konserwacji, przeglądowi i utrzymaniu stanu technicznego dachu dla wszystkich segmentów szeregowego budynku mieszkalnego przy ul. P. [...] w G., zgodnie z § 99 ust.2 i §101 ust. l. Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz .U. nr 15 poz. 140 z 1999 r.). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skargę należało uwzględnić, gdyż w zaskarżonej części decyzja organu II instancji narusza prawo. Organ II instancji dokonując zmiany decyzji i uznając bezprzedmiotowość postępowania w części orzeczonego nakazu przywrócenia stanu pierwotnego samowolnie zdemontowanej metalowej drabiny całkowicie pominął ( przy ocenie materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie) innego rodzaju postępowanie mające związek ze sprawą. Chodzi tu o postępowanie, jakie toczyło się wcześniej przed organem architektoniczno-budowlanym i w którego wyniku wydana została decyzja z dnia 22 października 2002r. Decyzją tą wskazany wyżej organ zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. i K. P. pozwolenia na budowę wykonania ocieplenia i kolorystyki elewacji budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...] przy ul. P. [...] w G. Zauważyć należy, że występuje w tym postępowaniu również drabina, której nastąpił demontaż. Istotne jest też, że w/w decyzję z 22 października 2002r. poprzedzało wydane w trybie art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane postanowienie z dnia 20 września 2002r. W postanowieniu tym wśród nałożonych na inwestora obowiązków uzupełnienia projektu ocieplenia ścian zewnętrznych był obowiązek wymieniony w punkcie 4 określony następująco: "W miejscu projektowanej dobudowy komina znajduje się zamocowana na stałe stalowa drabina ( wejście dla kominiarzy oraz ze względów p. poż.), uzgodnić z rzeczoznawcą ds. p. poż. nowe miejsce montażu drabiny." Tak określony obowiązek oznaczał istnienie drabiny i wykonanie tego obowiązku było warunkiem wydania decyzji z dnia 22 października 2002r. Wyrazić należy pogląd, że nawet przy ustaleniu braku możliwości zastosowania art. 48 Prawa budowlanego nie było podstaw do przyjęcia "bezprzedmiotowości" postępowania. Wydanie decyzji z dnia 22 października 2002 r. nie zwalniało organu nadzoru budowlanego z obowiązku dokonania własnej oceny uzupełnionego projektu w sprawie pozwolenia na ocieplenie budynku pod kątem wykonania nałożonego obowiązku z punktu 4 powołanego wyżej postanowienia z dnia 20 września 2002 r.. Konieczność wyposażenia budynku ( czy zespołu budynków) w w/w urządzenie może być uzasadniona, np. w świetle wyników ekspertyzy w zakresie bezpieczeństwa p. poż.. Z materiałów sprawy nie wynika ażeby tego rodzaju ekspertyza istniała oraz ażeby w tym przedmiocie prowadzone były ustalenia. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części i umorzenie postępowania w tym zakresie (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) mogło nastąpić dopiero w sytuacji, w której organ II instancji na podstawie własnych ustaleń dokonanych w trybie art. 136 kpa stwierdziłby, że kwestia demontażu drabiny była rozstrzygana w postępowaniu zakończonym wymienioną wyżej decyzją z dnia 22 października 2002r. Przy tego rodzaju ustaleniach dopiero można mówić o bezprzedmiotowości orzekania. Nadto decyzja w tym zakresie w takim przypadku dotknięta byłaby sankcją nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W rozpoznawanej sprawie nastąpiło naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa, gdyż przytoczone wyżej okoliczności nie zostały przez organy orzekające wyjaśnione i z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.