III SA/Lu 547/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, , , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w . z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zaprzestania wypłaty świadczenia alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], działając na podstawie przepisu art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.) w związku z przepisem art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] lutego 2000r., dotyczącej zaprzestania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego od miesiąca lutego 2000 r. Od powyższej decyzji odwołanie do Sądu Rejonowego wniosła A.W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i ustalenia, że decyzja z dnia [...] lutego 2000r. o zaprzestaniu wypłaty świadczeń alimentacyjnych jest nieważna z powodu rażącego naruszenia prawa – art. 12 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2004r. o Funduszu Alimentacyjnym. Ponadto skarżąca wniosła o ustalenie, ze K.Z. miała prawo do wypłaty świadczeń alimentacyjnych od lutego 2000r. do maja 2004r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy postanowieniem z dnia [...] września 2005r. uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli w sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, to sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu braku właściwości tego sądu. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany postanowieniem Sądu Rejonowego – Sądu Pracy z dnia [...] września 2005r. o uznaniu się niewłaściwym i przekazaniu sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zauważyć jednak należy, że w piśmie z dnia 23 września 2004 r. A.W. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...] dotyczącą zaprzestania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego od miesiąca lutego 2000 r., zaś zaskarżoną decyzją Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej właśnie decyzji. Jest więc oczywiste, że organ administracji rozpoznał wniosek skarżącej pomijając jasno wskazaną treść żądania zawartego w tym wniosku. Zauważyć trzeba, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest zasada związania żądaniem strony w przypadku wszczęcia postępowania na skutek wniosku strony. Podzielić w tym zakresie należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (wyrok z dnia 24 lipca 2001r., IV SA 1091/99; opub. w LEX nr 78924). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja wydana została z obrazą przepisów prawa procesowego – art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ubocznie należy zauważyć, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wydając zaskarżoną decyzję nie zagwarantował stronie czynnego udziału w postępowaniu, do czego był zobligowany przepisem art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od tej zasady jedynie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Organ administracji naruszył także inne obowiązki wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1), jak również te obowiązki, które należą do zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności określone w przepisach art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej ustali w pierwszej kolejności jaka jest istota żądania strony, o ile w tym zakresie poweźmie wątpliwości uniemożliwiające załatwienie sprawy. W dalszej kolejności organ administracji wyda stosowną decyzję, przestrzegając przy tym, aby strona miała zapewniony czynny udział w tym postępowaniu. W tym miejscu wskazać należy, że wbrew poglądowi, który legł u podstaw orzeczenia Sądu Rejonowego – Sądu Pracy z dnia [...] września 2005r. o uznaniu się niewłaściwym i przekazaniu sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, wydane orzeczenie przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – po ponownym rozpoznaniu sprawy – nie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej przez sądy administracyjne, lecz kontroli przez właściwy sąd powszechny. Zgodnie bowiem z przepisem art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998r., nr 137, poz. 887 ze zm.) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Do decyzji, od których służy odwołanie do właściwego sądu powszechnego, zalicza się także te decyzje, które mogą być na wniosek lub z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z prawidłowej wykładni przepisu art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdzie ustawodawca jedynie przykładowo wymienił pięć rodzajów spraw w zakresie których Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje i od których przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Nie jest to jednak zamknięty katalog, co oznacza, że także w innych sprawach, w których wydawana są decyzje w zakresie indywidualnych spraw ubezpieczonych, rozstrzygających spór o uprawnienia do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, właściwy będzie sąd powszechny. Mając na uwadze powyższe, bez znaczenia dla kwestii właściwości sądu powszechnego w tych sprawach jest regulacja zawarta w przepisie art. 83a ust. 2 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tych względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1b w związku z przepisem art. 119 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.