II SA/Gl 432/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie NSA Ewa Krawczyk, WSA (del.) Jolanta Rosińska, Protokolant referent staż. Jolanta Czarnata, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wnioskiem z dnia [...] 2003 r. P. Z. zwrócił się do Prezydenta Miasta C."o rozpoczęcie sprawy o odszkodowanie" w związku z wywłaszczeniem nieruchomości położonej w C., stanowiącej własność jego poprzedników prawnych, na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. W piśmie z dnia [...] 2003 r. wniosek ten sprecyzował w ten sposób, iż domaga się "wypłaty odszkodowania w formie gotówki ustalonej na dzień dzisiejszy", o ile zaś nie byłoby to możliwe wniósł o przyznanie nieruchomości zamiennej. Pierwszą zapadłą w sprawie decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. umorzył postępowanie w przedmiocie wypłaty na rzecz P. Z. odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę "A" w C.. Na skutek odwołania wniesionego od tej decyzji przez P. Z. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia z tej przyczyny, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla wyniku sprawy okoliczności. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 129 ust. 1, art. 132 ust. 2, 3, 4 i 5, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz art. 104 kpa: 1) ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r. nieruchomość położoną w C. o powierzchni [...] m2, stanowiącej część działki nr A na kwotę [...] zł oraz wysokość odsetek ustawowych z tytułu niewypłacenia odszkodowania na kwotę [...] zł i orzekł, że powyższe kwoty pieniężne podlegają wypłacie na rzecz P. Z., 2) określił, że wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania i odsetek w gotówce dokona Skarb Państwa (Prezydent Miasta C.) do [...] r., ustalone kwoty pieniężne podlegają waloryzacji według wskaźników wzrostu cen towarów i usług opłaconych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na dzień wypłaty, 3) wskazał, że decyzja niniejsza staje się ostateczna po czternastu dniach od jej otrzymania i stanowi podstawę do wypłaty ustalonego zwaloryzowanego odszkodowania i odsetek. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r. nr [...] wywłaszczono na rzecz "A" część parceli nr A o powierzchni [...] m2, dla której prowadzona była księga wieczysta Tom [...] wykaz nr [...], stanowiącą własność M. F.. W orzeczeniu ustalono również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł, które podlegać miało wypłacie przez Komitet Budowy "A". Orzeczenie o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania stało się prawomocne z dniem [...] r. Następnie organ ustalił, że w rzeczywistości w dniu wywłaszczenia powyższa działka stanowiła współwłasność kilku osób, oprócz M. F. (F.) zd. O. – A. F., M. F., R. F., A. F. i P. Z.. Nie zachowały się żadne akta archiwalne, które potwierdzałyby wypłatę odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. W latach 1954-1959 nie toczyło się postępowanie o zezwolenie na złożenie pieniędzy z tego tytułu do depozytu sądowego, potwierdził to Sąd Rejonowy w C. w piśmie z dnia [...] r. P. Z., który wykazał swe następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości, zaprzeczył by on lub któryś z pozostałych współwłaścicieli lub ich spadkobierców pobrał odszkodowanie. Aczkolwiek w dzienniku radcy prawnego S. F. (pracownika "A" w C.) widniał zapis, że sprawa wywłaszczenia parceli nr B została zakończona w dniu [...] r. "za gotówkę", to jednak w świetle pozostałych dowodów uznał organ ostatecznie, że odszkodowanie nie zostało wypłacone. Zatem, zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość ustalonego w decyzji odszkodowania należało zwaloryzować przy zastosowaniu wskaźników zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszonych przez Prezesa GUS, jak wymaga tego art. 227 ustawy. W wyniku dokonanego obliczenia (załącznik nr 1 do decyzji) zwaloryzowane odszkodowanie wynosi [...]zł. Wobec opóźnienia w zapłacie odszkodowania uprawnionemu należą się również odsetki ustawowe, stosownie do art. 132 ust. 2 ustawy, które na dzień wydania decyzji od nieterminowo wypłaconej kwoty odszkodowania wynoszą [...] zł (załącznik nr 2 do decyzji). Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się P. Z., który we wniesionym odwołaniu domagał się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i ustalenia odszkodowania w kwocie nie mniejszej niż połowa wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości albo przyznania nieruchomości zamiennej o zbliżonej powierzchni. Zdaniem odwołującego się powyższa decyzja jest krzywdząca i niesłuszna, gdyż w sposób niesprawiedliwy dokonano przeliczenia ustalonego odszkodowania, nie stanowi to realnego odszkodowania za poniesioną szkodę. Zauważył, że "odszkodowanie nie może być uszczuplone i to nie tylko poprzez sposób obliczenia jego wysokości, również przez tryb wypłacania". Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] r. nr [...] z powołaniem się na art. 123 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda zaakceptował pogląd organu pierwszej instancji, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie można było przyjąć, by ustalone w decyzji o wywłaszczeniu odszkodowanie zostało wypłacone. Skoro więc nie doszło do wypłaty odszkodowania winno być wypłacone w trybie i na zasadach wynikających z Rozdziału 5 Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatem po zwaloryzowaniu wysokości odszkodowania i naliczeniu odsetek ustawowych (art. 132 ustawy). Prawidłowo organ pierwszej instancji biorąc pod uwagę wysokość ustalonego odszkodowania dokonał waloryzacji i orzekł o odsetkach w oparciu o art. 481 § 1 kodeksu cywilnego (do przepisu tego odsyła norma art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wobec tego, że ostatnio powołany przepis określa procedurę prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy w decyzji o wywłaszczeniu orzeczono o odszkodowaniu (w niniejszej sprawie w orzeczeniu z [...] r.), nie można było ustalać rynkowej wartości nieruchomości bądź orzekać o przyznaniu działki zamiennej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. Z. zakwestionował zgodność z prawem powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Skarżący w całości ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu wywodząc, że waloryzacja odszkodowania, jakkolwiek obliczona na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sposób rażący odbiega od rzeczywistej wartości wywłaszczonej nieruchomości. Zdaniem skarżącego Sąd może jednak skorzystać z postanowień przepisu art. 3511 § 3 kpc i zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia, tym samym doprowadzić do wypłaty słusznego odszkodowania. Skarżący odwołał się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 2/1990, w którym wypowiedziano pogląd, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie może być uszczuplone nie tylko w drodze sposobu obliczenia, lecz także w drodze trybu jego wypłacenia, a ponadto do orzeczenia ETPC (sprawa Aka przeciwko Turcji, skarga nr 19639/92), iż państwo ma obowiązek zapłaty określonych sum jako naprawienia szkody i zadośćuczynienia za krzywdę moralną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik postępowania "A" Spółka Akcyjna w C. również wnosił o oddalenie skargi przyłączając się do stanowiska organu odwoławczego zauważając, że skarżący nie może powoływać się na przepisy kodeksu cywilnego (art. 357, art. 358), które w sprawie nie mają zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że na mocy ostatecznego orzeczenia administracyjnego (decyzji) z dnia [...] r., wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., doszło do wywłaszczenia na rzecz Państwa z przeznaczeniem pod budowę "A" nieruchomości położonej w C. o powierzchni [...] ha, stanowiącej część działki nr A, której właścicielem ujawnionym w księdze wieczystej była M. F., a w orzeczeniu tym jednocześnie ustalono odszkodowanie w wysokości [...] zł. Wywłaszczenia dokonano w trybie i na zasadach wynikających z ówcześnie obowiązujących przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych parków gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). W sprawie nie jest również kwestię sporną, że ustalone w decyzji o wywłaszczeniu odszkodowanie pieniężne nie zostało wypłacone ani współwłaścicielom wywłaszczonej nieruchomości (oprócz M. F. współwłaścicielami było jeszcze kilka osób), ani ich następcom prawnym. Biorąc powyższe pod uwagę, a nadto uwzględniając treść wniosku P. Z. inicjującego postępowanie należy stwierdzić, że przedmiotem tego postępowania nie było ustalenie na nowo odszkodowania, lecz realizacja zapłaty odszkodowania ustalonego w orzeczeniu (decyzji) o wywłaszczaniu, które – jak ustaliły organy – nie zostało wypłacone. W punkcie wyjścia należy zauważyć, iż słusznie przyjęły organy, że w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) zwanej dalej ustawą, zawarte zostały przepisy chroniące interes majątkowy byłych właścicieli lub ich następców prawnych na wypadek niewypłacenia ustalonego w decyzji odszkodowania bądź opóźnienia w jego zapłacie. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 132 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji. Nie może być przy tym kwestionowane, iż waloryzacja (urealnienie wartości) odszkodowania winna być dokonana począwszy od chwili jego ustalenia do dnia faktycznej zapłaty. Ustawa określa również mechanizmy, jakimi należy się kierować dokonując waloryzacji, mianowicie, urealnienia kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości zgłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski" (art. 5 ustawy). Do czasu zaś ogłoszenia tych wskaźników waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszony w taki sam sposób w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski" (art. 227 ustawy). Niezależnie od tego ustawa w art. 132 ust. 2 stanowi, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego (zasadniczo art. 481 § 1 kc regulujący kwestie odsetek za czas opóźnienia się przez dłużnika ze spełnieniem świadczenia). Z przedstawionej regulacji prawnej płynie wniosek, że ustawodawca określając w ustawie zasady waloryzacji i podając wskaźniki jakimi należy się kierować dokonując waloryzacji przyjął swoiste reguły sposobu urealnienia ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu odszkodowania. Tym samym, zdaniem Sądu, wyłączył możliwość dokonania waloryzacji świadczenia pieniężnego w sposób wynikający z art. 3581 § 1 kc. Wbrew zatem odmiennym twierdzeniom skarżącego waloryzacja ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu odszkodowania pieniężnego mogła nastąpić wyłącznie na zasadach określonych w art. 132 ust. 3 ustawy, przy czym zgodnie z tym co powiedziano, dokonanie waloryzacji było niezależne od tego, czy podmiot zobowiązany pozostaje w zwłoce w zapłacie odszkodowania. Omawiana ustawa nie reguluje jednak formy, w jakiej powinna zostać dokonana waloryzacja i orzeczenie o ewentualnych odsetkach za zwłokę, w przeciwieństwie np. do spraw związanych z wywłaszczeniem, odszkodowaniem za wywłaszczenie czy też zwrotem wywłaszczonej nieruchomości (w tym zakresie właściwy organ administracyjny orzeka w formie decyzji). Brak określenia w ustawie wprost formy decyzji do rozstrzygania spraw związanych z waloryzacją i odsetkach nie oznacza jeszcze, że tryb decyzyjny jest wyłączony. W orzecznictwie ukształtowany jest pogląd, że o tym, czy dany akt jest decyzją nie przesądza jego nazwa czy forma, lecz charakter sprawy oraz treść przepisu będącego podstawą działania organu powołanego do załatwienia sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1985 r. sygn. II CR 320/85 – OSNCA 1986 r. nr 10, poz. 158). Niejednokrotnie bowiem przepisy prawa materialnego przewidują decyzyjną formę załatwienia sprawy przez określenie w formie czasownikowej kompetencji organu do rozstrzygania sprawy, np. zezwala, stwierdza, przydziela (por. uchwałę składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1999 r. sygn. OPK 24/99 – ONSA 2000 r. z. 2, poz. 54). Dla wyjaśnienia formy prawnej, w jakiej powinno nastąpić zwaloryzowanie odszkodowania i orzeczenie o odsetkach, w pierwszej kolejności ocenić należy charakter prawny żądania. Zagadnienie to doczekało się już stosunkowo bogatego orzecznictwa i licznych wypowiedzi w doktrynie, trudno przy tym uznać, by problem ten był jednolicie postrzegany. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 grudnia 1992 r. sygn. III AZP 27/92 (OSNC 1993 r. nr 9, poz. 141) stwierdził, że roszczenie o odsetki od świadczeń mających swe źródło w stosunku administracyjnoprawnym nie ma charakteru cywilnego, ale administracyjny, zaś w późniejszej uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 kwietnia 1993 r. sygn. III AZP 3/93 (OSNC 1993 r. nr 10, poz. 174) wskazał, że rozstrzygnięcie o rewaloryzacji niewypłaconych części odszkodowania, za wywłaszczenie nieruchomości oraz o odsetkach za zwłokę lub opóźnienie w wypłacie odszkodowania następuje przez wydanie decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu Najwyższego obowiązek zapłaty odszkodowania ustalonego w decyzji administracyjnej powstaje na tle stosunku administracyjnoprawnego, zaś obowiązek zapłaty odsetek jest obowiązkiem pochodnym w związku z opóźnieniem się ze spełnieniem świadczenia głównego, co tym samym wyklucza możliwość dochodzenia tych roszczeń na drodze przed sądem powszechnym. Z kolei w orzecznictwie sądów administracyjnych zagadnienie to nie jest jednolicie rozstrzygane. O ile w niepublikowanym wyroku z dnia 17 czerwca 1992 r. sygn. SA 17/92 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że dokonanie waloryzacji odszkodowania nie jest sprawą administracyjną, stąd roszczenie to winno być dochodzone przed sądem powszechnym, to w innych orzeczeniach wyraził pogląd odmienny (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2002 r. sygn. I SA 2378/00 – Lex nr 81740 i ostatnio wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 maja 2005 r. sygn. II SA/Ka 1415/03 – nie publ.). Kontynuując rozpoczęte rozważania co do charakteru prawnego waloryzacji odszkodowania mającego swe źródło w decyzji administracyjnej zwrócić należy uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego. W uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. sygn. W 14/94 (OTK 1995 r. nr 1, poz. 19) Trybunał przyjął, iż niewypłacenie uposażenia funkcjonariuszom tzw. służb mundurowych stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające żądanie odsetek przed sądem powszechnym, nie zaś na drodze administracyjnej. Zdaniem Trybunału chociaż stosunki służbowe funkcjonariuszy wymienionych służb mają charakter administracyjnoprawny, to niespełnienie lub nieterminowe spełnienie świadczenia stanowi w takim wypadku zdarzenie prawne o charakterze cywilnoprawnym. Dla dochodzenia takich roszczeń droga administracyjna i sądowoadministracyjna nie byłaby wystarczająca. Z kolei w wyroku z dnia 10 lipca 2000 r. sygn. SK 12/99 (OTK 2000 r. nr 5, poz. 143) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 1 kpc rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą mieścić się roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał w uzasadnieniu tego wyroku argumentował, że sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 kpc są nie tylko sprawy ze stosunków cywilnoprawnych w rozumieniu art. 1 kc. Działaniem lub zaniechaniem, którego skutki mogą być rozpoznawane na drodze sądowej są nie tylko zdarzenia cywilnoprawne regulowane w kodeksie cywilnym, takie jak czynność prawna czy też czyn niedozwolony, ale także akty administracyjne wywołujące skutki w zakresie prawa cywilnego. Za przyjęciem dopuszczalności drogi sądowej w tego rodzaju sprawach przemawiają nadto względy konstytucyjno-prawne wynikające z brzmienia art. 177 Konstytucji RP. Podzielając ten pogląd Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym w postanowieniu z dnia 8 marca 2001 r. sygn. III KKO 5/00 (OSNP 2002 r. nr 5, poz. 128) przyjęło, że do rozpoznawania sprawy o odsetki z tytułu opóźnienia lub zwłoki w wypłacie odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy jest sąd powszechny (aczkolwiek w wymienionym przepisie mowa jest o odszkodowaniu za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, to jednak wypłata odszkodowania następuje według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości). Całokształt przedstawionych rozważań skłania Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę do konkluzji, iż zgłoszone przez skarżącego żądanie wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości przy zastosowaniu mechanizmów waloryzacyjnych stanowi roszczenie cywilnoprawne. Chociaż źródłem tego roszczenia (stosunku cywilnoprawnego) jest akt administracyjny – decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, w której ustalono wysokość odszkodowania, załatwienie tej sprawy nie jest prawnie możliwe w postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji. Nie jest to bowiem sprawa z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 kpa, lecz sprawa cywilna w rozumieniu art. 1 kpc, ewentualny zaś spór między stronami co do wysokości dokonanej waloryzacji i odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania może zostać rozstrzygnięty przed właściwym miejscowo i rzeczowo sądem powszechnym. Dodatkowym argumentem potwierdzającym tezę, iż orzeczenie o waloryzacji niewypłaconego odszkodowania oraz o odsetkach za zwłokę lub opóźnienie w wypłacie odszkodowania nie następuje w drodze decyzji administracyjnej jest nowelizacja przepisu art. 132 ust. 3 ustawy dokonana w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie z dniem 22 września 2004 r. Mianowicie, do wymienionego przepisu dodano zdanie drugie o treści: "waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania". W literaturze przedmiotu wypowiedziany jest słuszny skądinąd pogląd, że "w ten sposób ustawodawca przesądził, iż waloryzacja nie jest dokonywana w drodze decyzji administracyjnej organu orzekającego o wywłaszczeniu", zaś samo dokonanie waloryzacji oraz ustalenie odsetek za zwłokę ma charakter "czynności techniczno-obrachunkowej, dokonywanej na etapie spełnienia świadczenia przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania" (por. M. Szalewska – Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005, str. 284 i następne). W rozpoznawanej sprawie orzekające w sprawie organy administracyjne przyjęły, że roszczenie o waloryzację ustalonego w decyzji o wywłaszczaniu odszkodowania, które nie zostało wypłacone oraz o odsetki za zwłokę jest sprawą z zakresu administracji publicznej załatwianą w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z tym co rozważono, ani przepis art. 132 ust. 2 i 3, ani żaden inny przepis ustawy nie daje podstawy do zajęcia takiego stanowiska, w konsekwencji decyzyjnego rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyzja wydana bez podstawy prawnej jest nieważna i taką wadą obarczone są kontrolowane decyzje administracyjne. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu uzasadnia przepis art. 152 wymienionej ustawy. O kosztach postępowania nie orzeczono, jako że skarżący pomimo pouczenia do chwili zamknięcia rozprawy nie zgłosił wniosku o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania (art. 210 § 1 tej ustawy).