IV SA/Wa 2086/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej K. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2005 r., znak [...], Wojewoda [...] stwierdził, iż odwołanie K. P. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], orzekającej o uchyleniu czynności materialno – technicznej w postaci wpisu o zameldowanie ww. osoby na pobyt stały w lokalu nr [...] w m. K., zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art.129 k.p.a. W ocenie Wojewody [...] odwołanie zostało wniesione przez zainteresowaną po upływie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji, za który to dzień uznać należy [...] lipca 2005 r. (doręczenie zastępcze). Organ wskazał, iż: (-) zgodnie z art.42§1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, (-) zgodnie z art.42§2 i 3 k.p.a. pisma mogą być także doręczane w lokalu administracji publicznej, a w razie niemożności doręczenia pisma w wyżej wymienionych miejscach, w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, (-) w toku postępowania dowodowego Komisariat Policji w R. ustalił, że miejscem zamieszkania zainteresowanej jest lokal przy ulicy [...] w R., a nie lokal, w którym skarżąca została zameldowana na pobyt stały, to jest lokal nr [...] w m. K., (-) w miejscu zamieszkania zainteresowana odebrała 3 pisma organu I instancji z 15, 20 i 29 czerwca 2005 r. (w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania), a więc wiedziała o toczącym się postępowaniu w sprawie, (-) w toku postępowania dowodowego skarżąca nie wskazała, na jaki adres ma być doręczana jej korespondencja, a więc zasadnym było wysłanie zaskarżonej decyzji pod adres lokalu przy ulicy [...] w R., zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca w tym miejscu odbierała wcześniej korespondencję urzędową, (-) zgodnie z art.44§1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art.42 i 43 k.p.a. poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę, (-) doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art.44§1 k.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art.44§4 k.p.a.). Organ wskazał, iż pierwszą próbę doręczenia decyzji zainteresowanej podjęto w dniu 13 lipca 2005 r. Z uwagi na to, iż zainteresowanej nie zastano pod wskazanym adresem, przedmiotową przesyłkę awizowano dwukrotnie w dniach 13 i 20 lipca 2005 r. Zainteresowana nie odebrała decyzji, wobec czego 28 lipca 2005 r. poczta zwróciła pismo organowi I instancji. Pismo to było przechowywane przez pocztę w dniach 13 – 28 lipca 2005 r., a więc przez okres 16 dni. Biorąc pod uwagę treść art.44§4 k.p.a., doręczenie zainteresowanej decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 26 lipca 2005 r., z mocy samego prawa. W ustawowym terminie zainteresowana nie złożyła odwołania od decyzji organu I instancji, składając je dopiero w dniu 18 sierpnia 2005 r., nie przedkładając przy tym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższą decyzję K. P. podniosła, iż: (-) organ I instancji doręczający decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. dopuścił się przy tej czynności licznych uchybień formalnych, w tym w szczególności zastosował nieprawidłowy formularz doręczenia, (-) mimo tego odwołanie wniosła w ustawowym terminie, tj. w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji w dniu 4 sierpnia 2005 r. od pracownika organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie uchybia prawu. Podstawą jego wydania był art.134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze ostatecznego postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przedmiotem oceny Sądu było to, czy do uchybienia tego istotnie doszło. W dniu 18 sierpnia 2005 r. skarżąca złożyła osobiście w Urzędzie Gminy R. odwołanie od decyzji organu Wójta Gminy R. z dnia [...] lipca 2005 r., uchylającej czynność materialno – techniczną zameldowania K. B. i K. P. w miejscowości K. Gmina R. w dowodzie osobistym oraz w rejestrze mieszkańców Gminy R. Warunkiem skutecznego wniesienia tego odwołania było wniesienie go w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez skarżącą decyzji organu I instancji (art.129§2 k.p.a.). Ocena, czy warunek ten został przez skarżącą spełniony wymaga ustalenia, w jakiej dacie doszło do doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia tej kwestii jest ustalenie, czy rację ma organ odwoławczy, stojący na stanowisku, iż w sprawie doszło do doręczenia zastępczego (art.44§4 k.p.a.), czy też zasadnym jest uznanie, że doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji nastąpiło dopiero wraz z późniejszym dokonaniem tego doręczenia przez pracownika organu I instancji. Wymaga to oceny w świetle przepisów k.p.a. następujących zdarzeń: (-) skierowana do skarżącej przesyłka listowa polecona z decyzją organu I instancji, nadana przez organ I instancji w urzędzie pocztowym w dniu 12 lipca 2005 r. na adres "R. ulica [...]" została dwukrotnie awizowana przez pocztę w dniach 13 i 20 lipca 2005 r., (-) w związku z jej nieodebraniem przez adresatkę, przesyłka ta została zwrócona organowi w dniu 28 lipca 2005 r. (piętnastego dnia od dokonania pierwszego awizowania), (-) skierowana do skarżącej na ten sam adres kolejna przesyłka została jej w dniu 4 sierpnia 2005 r. osobiście doręczona przez pracownika organu I instancji. Zgodnie z art.42-44 k.p.a. pismo można doręczyć stronie postępowania: 1) w jej mieszkaniu, 2) w miejscu jej pracy, 3) w lokalu administracji publicznej (jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej), 4) w razie niemożności doręczenia pisma w formach wskazanych powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby - w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, 5) w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi – o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania, 6) w formie doręczenia zastępczego. Instytucję doręczenia zastępczego reguluje art.44 k.p.a. Stosownie do powyższego: (§1) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (ewentualnie pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ), (§2) zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, (§3) w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, (§4) doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy nie pozwala na uznanie, iż przesyłka pocztowa z decyzją organu I instancji, awizowana w dniach 13 i 20 lipca 2005 r. została skarżącej doręczona w sposób zastępczy w lipcu 2005 r. z upływem 14 dnia od dnia pozostawienia jej w placówce pocztowej. W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, że został spełniony zasadniczy warunek do dokonania doręczenia zastępczego, tj. że przesyłkę z decyzją organu I instancji skierowano na adres, który w lipcu 2005 r. istotnie był adresem zamieszkania skarżącej. Sąd zajmuje powyższe stanowisko pomimo tego, iż: 1) w piśmie z dnia 22 czerwca 2005 r., znak [...], Komisariat Policji w R., odpowiadając na zapytanie organu I instancji, stwierdził, iż skarżąca zamieszkuje w R. przy ulicy ., 2) na adres ten doręczono skarżącej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym: (-) zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 15 czerwca 2005 r., (-) zawiadomienie z dnia 20 czerwca 2005 r. o przeprowadzeniu dowodu ze świadka, (-) zawiadomienie z dnia 20 czerwca 2005 r. o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, (-) zawiadomienia z dnia 29 września 2005 r. o przeprowadzeniu dowodu ze świadka, (-) decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. (w dniu 4 sierpnia 2005 r.). W świetle całokształtu okoliczności sprawy sam fakt, iż po przeprowadzeniu pierwszej próby doręczenia przesyłki skarżącej, która w ocenie organu odwoławczego doprowadziła do doręczenia zastępczego, na ten sam adres (R., ulica [...]) dokonano skutecznie doręczenia w dniu 4 sierpnia 2005 r. nie dowodzi jeszcze, iż w dacie tej (a zatem i poprzedzającym ją lipcu 2005 r.) adres ten był miejscem zamieszkania skarżącej, a nie jedynie adresem, pod którym skarżącą zastano (art.42§3 k.p.a.). Konieczność zachowania w tym zakresie niezbędnej wnikliwości podyktowana jest specyfiką niniejszej sprawy. Należy bowiem wziąć pod uwagę, iż kwestia miejsca zamieszkania skarżącej stanowiła przedmiot ustaleń nie tylko organu odwoławczego, zobowiązanego do dokonania formalnej oceny, czy zachodzą warunki do merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącej (tj. w szczególności do oceny czy skarżąca wniosła odwołanie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej decyzji pierwszoinstancyjnej), ale przede stanowiła zasadniczą kwestię merytoryczną analizowaną w daleko szerszym zakresie przez organ I instancji, wyjaśniający w szczególności to, czy skarżąca zamieszkuje pod adresem zameldowania w miejscowości K., gmina R. Wynika stąd, iż kwestia adresu zamieszkania skarżącej nosi charakter zagadnienia zarówno procesowego (z punktu widzenia oceny terminowości wniesienia przez skarżącą odwołania), jak i materialnego (z punktu widzenia oceny istnienia podstaw do anulowania czynności zameldowania skarżącej). Uprawnione jest zatem twierdzenie, iż pomiędzy przedmiotem postępowania przeprowadzonego przez organ odwoławczy a przedmiotem postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji występuje istotny związek, aczkolwiek w oczywisty sposób nie można mówić o ich identyczności tych przedmiotów. W tym kontekście nie można abstrahować od faktu, iż wnioski odnośnie tego, gdzie znajduje się miejsce zamieszkania skarżącej są przedmiotem zasadniczych rozbieżności pomiędzy skarżącą a organem I instancji. Ustalenia tego postępowania zostały przez skarżącą zakwestionowane poprzez złożenie odwołania i sformułowanie tym samym żądania ich merytorycznej weryfikacji przez organ odwoławczy (jednocześnie w odwołaniu skarżąca powołała na nowy dowód - oświadczenie T. K. – na okoliczność zamieszkiwania skarżącej w miejscu zameldowania, tj. w miejscowości K, Gmina R.). Powyższe uzasadniało dochowanie przez organ odwoławczy szczególnej staranności przy formułowaniu wniosków odnośnie ustalenia adresu zamieszkania skarżącej. Należy w szczególności zważyć, iż materiał dowodowy sprawy obejmuje zarówno dowody świadczące o związkach skarżącej z adresem R., ulica [...] (w szczególności wspomniany wcześniej fakt odbierania pod tym adresem przesyłek kierowanych przez organ I instancji), jak też dowody świadczące o związkach skarżącej z adresem K., Gmina R. Należy podkreślić tutaj w szczególności: 1) fakt zameldowania skarżącej pod tym adresem w dniu 15 czerwca 2005 r., 2) doręczenie skarżącej na ten adres korespondencji kierowanej do niej przez organ odwoławczy (tj. zawiadomienia z dnia 29 sierpnia 2005 r. oraz samego postanowienia z dnia [...]września 2005 r., będącego przedmiotem skargi ). Powyższe względy uzasadniają przyjęcie, iż w sytuacji, w której organ I instancji podjął dwie próby doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., z których pierwsza zakończyła się zwrotem przesyłki organowi po jej dwukrotnym awizowaniu, druga natomiast doprowadziła do skutecznego doręczenia, mając na uwadze uzasadnione wątpliwości co do tego, czy podstawowy warunek do zaistnienia doręczenia zastępczego (skierowanie przesyłki na adres zamieszkania skarżącej) został spełniony, przymiot skuteczności należy przyznać wyłącznie doręczeniu osobistemu, do którego doszło w dniu 4 sierpnia 2005 r. Oznacza to, iż odwołanie wniesione przez skarżącą w dniu 18 sierpnia 2005 r., wniesione zostało z zachowaniem przepisanego terminu. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie Wojewody [...] należy uznać za wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art.7, 77§1, 80 i 134 k.p.a., które w oczywisty sposób miało wpływ na wynik sprawy. Szczególnego podkreślenia wymaga to, iż niniejszy wyrok odnosi się wyłącznie do kwestii legalności zaskarżonego postanowienia o charakterze procesowym. Nie rozstrzyga on zatem w żadnym zakresie legalności decyzji organu I instancji, co oznacza, iż Sąd nie wypowiada się na temat istnienia lub nieistnienia podstaw do anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania skarżącej w miejscowości K., Gmina R. (Sąd nie formułuje w tym zakresie żadnych ocen ani zaleceń). Rozstrzygnięcie tej kwestii jest zadaniem organu odwoławczego, które zostanie zrealizowane w toku rozpatrywania odwołania skarżącej. Z powyższych przyczyn Sąd orzekł na podstawie art.145§1 ust.1 pkt 1 lit.c oraz – w zakresie kosztów postępowania – art.200 p.p.s.a.