IV SA/Wa 875/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.),, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Lidia Nicpoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skarg E. D. i H. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących: E.D. i H. J. po 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku H. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2001 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia[...] kwietnia 2001 r, po rozpatrzeniu wniosku H. J. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r., w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. nr 17, poz. 71) gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego w G., stanowiącego własność J. M. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, złożonego przez Panią H. J. - następczynię prawną po J. M. - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. utrzymał własną decyzję w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt IV SA 3305/01 uchylił zaskarżoną decyzję organu naczelnego z dnia [...] lipca 2001 r. podnosząc w uzasadnieniu, iż w sprawie tej nie wyjaśniono wielu okoliczności istotnych dla wyniku sprawy. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. po rozpatrzeniu sprawy z wniosku H. J. w pkt 1 stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r. w części dotyczącej przejętego na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego składającego się z działek gruntu oznaczonych numerami: [...] (KW [...]) o pow. [...] ha - własność Skarbu Państwa oraz [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, [...] (KW [...]) o pow. [...] ha i [...] (KW [...]) o pow. [...] ha w użytkowaniu Spółdzielni Kółek Rolniczych - co stanowi łącznie [...] ha. W pkt 2 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził zaś, iż wymienione w pkt 1 decyzje w części dotyczącej działek gruntu oznaczonych numerami: [...] (KW [...]) o pow. [...] - własność Z. i J. F., [...] (KW [...]) o pow. [...] ha - własność E. K., [...] (brak danych o KW) o pow. [...] ha i [...] (KW [...]) o pow. [...] - własność J. S. - co stanowi łącznie [...] ha zostały wydane z naruszeniem prawa, lecz z uwagi na nieodwracalne skutki prawne odmówił stwierdzenia nieważności. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej w/w decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpili: E.D., H. J. oraz Starostwo Powiatowe w W. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...] w pkt 1 utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2003 r., w części dotyczącej działek gruntu oznaczonych numerami: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], natomiast w części dot. działek gruntu o numerach: [...],[...], i [...] decyzje o przejęciu zostały wydane z naruszeniem prawa, lecz z uwagi na nieodwracalne skutki prawne - odmówił stwierdzenia ich nieważności. W pkt 2 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił swoją decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. w części dotyczącej działek oznaczonych numerami: [...] i [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność decyzji terenowych organów administracji państwowej w odniesieniu do działki nr [...], zaś co do działki nr [...] stwierdził, że w tej części decyzje Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. i decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. zostały wydane z naruszeniem prawa, lecz z uwagi na nieodwracalne skutki prawne odmówił stwierdzenia ich nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/wa 130/05 - po rozpoznaniu sprawy ze skarg E.D., R.K., R. K., J. E., J. S., [...] Spółdzielni [...] w G. oraz Miasta i Gminy G. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2004 r. oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd podniósł, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. całkowicie zignorował fakt, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz wniosek Pani H. J. o ponowne rozpoznanie sprawy, stąd też postępowanie w niniejszej sprawie stało się trój instancyjne. Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany był do rozpoznania w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wniosku H.J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2001 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r. Rozpoznając powyższy wniosek organ naczelny doszedł do przekonania, że postępowanie nadzorcze w sprawie powinno zostać umorzone ponieważ prowadzone było przez niewłaściwy organ. Minister wskazał, że przedmiotowe gospodarstwo rolne położone w G., stanowiące byłą własność J. M. przejęte zostało na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Powyższa ustawa znowelizowana została ustawą z dnia 24 lutego 1989 r. zmianie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. nr 10, poz. 56). Zgodnie z art. 9 ust. 3 znowelizowanej ustawy właściwymi do orzekania o przejęciu nieruchomości na własność Państwa stały się terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami stopnia podstawowego. Jak stanowi art. 157 § 1 Kpa właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. O tym, jakie są organy wyższego stopnia przesądza przepis art. 17 Kpa, jednak z jego treści nie można wprost ustalić właściwości organu wyższego stopnia wobec nie istnienia już w obowiązującym systemie prawnym organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Jak stanowi art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872) - do właściwości starosty przeszły jako zadania z zakresu administracji rządowej określone w przepisach zadania urzędów rejonowej rządowej administracji ogólnej. Wobec powyższego, organ naczelny przyjął, iż gdyby omawiana instytucja była uregulowana w obowiązujących przepisach - właściwym do orzekania w I instancji byłby starosta a odwołanie od decyzji starosty byłyby rozpatrywane przez samorządowe kolegia odwoławcze - jako organ wyższej instancji. Dlatego też, kompetencje do orzekania we wspomnianych sprawach w pierwszej instancji przeszłyby obecnie na starostę, a więc organ samorządowy. Zgodnie z art. 17 pkt 1 Kpa, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw i w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej (Dz.U. nr 162, poz. 1126) organami wyższego stopnia w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze. Z powyższego - zdaniem organu naczelnego - wynika, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miał kompetencji do wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r., mocą której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. t ' Na powyższą decyzję wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi E. D. i H.J. Skarżące podniosły, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa ponieważ umorzenie postępowania było całkowicie nieuzasadnione i prowadzi jedynie do przewlekłości w załatwieniu sprawy. Skarżąca H. J. podniosła dodatkowo, że sprawa była już badana przez Sądy Administracyjne i Sądy te nie stwierdziły, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest organem właściwym w sprawie. Odpowiadając na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt IV SA 3305/01 uchylił zaskarżoną decyzję organu naczelnego z dnia[...] lipca 2001 r. podnosząc w uzasadnieniu, iż w sprawie tej nie wyjaśniono wielu okoliczności istotnych dla wyniku sprawy. Podniesione w uzasadnieniu wyroku NSA zarzuty odnośnie uchylonej decyzji dotyczą kwestii merytorycznych lecz nie odnoszą się do kwestii właściwości Ministra Rolnictwa do załatwienia sprawy. W związku z treścią art. 99 w / w ustawy rozpatrując niniejszą skargę Sąd był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2002 r. Stwierdzić należy, że organ - również będąc związany oceną prawną wyrażoną w powyższym wyroku - nie zastosował się do niej. Przede wszystkim nie uwzględnił wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących sposobu załatwienia sprawy. W sprawie niniejszej orzekał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/wa 130/05 -po rozpoznaniu sprawy ze skarg E. D., R. K., R. K., J. E., J. S., [...] Spółdzielni [...] w G. oraz Miasta i Gminy G. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2004 r. oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd podniósł, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. całkowicie zignorował fakt, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz wniosek Pani H. J. o ponowne rozpoznanie sprawy, stąd też postępowanie w niniejszej sprawie stało się trójinstancyjne. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zakwestionował właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do załatwienia niniejszej sprawy w trybie nadzorczym, wskazując jedynie na błędy proceduralne popełnione przez organ w toku postępowania nadzorczego. Wszystko to każe uznać, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, kwestionując swoją właściwość w sprawie, nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2002 r., przez co naruszył art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ naczelny zignorował również ocenę prawną zaprezentowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 20 kwietnia 2005 r., w którym Sąd również nie zakwestionował właściwości organu, naruszając tym samym art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazane naruszenia prawa mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku ponownego postępowania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi obowiązany jest do merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji, a o kosztach postępowania orzekł w pkt 3 sentencji na podstawie art. 200 w / w ustawy.'