I OSK 526/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec, Joanna Runge-Lissowska (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2006r. sygn. akt II SA/Ol 705/06 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] i decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adwokata J. K. wynagrodzenie w kwocie 120 (sto dwadzieścia) złotych oraz należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/01 705/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta O. z dnia [...] nr [...], odmawiająca przyznania A. T. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci, na okres od 22 czerwca 2006 r. do 21 sierpnia 2006 r., o co wystąpił wnioskiem z dnia 23 czerwca 2006 r. Odmowę przyznania zasiłków organy uzasadniły tym, iż dzieci A. T. zostały orzeczeniem sądu, umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a tylko urlopowane od pobytu na okres wakacji za zgodą sądu. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd podkreślił, że celem zasiłku rodzinnego jest wyłącznie pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a art. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) wskazuje sytuacje, gdy zasiłek ten nie przysługuje, m. in. w ust. 2 przewidując, że jednym z nich jest umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu taka sytuacja ma miejsce w sprawie, bowiem dzieci A. T. są umieszczone w takiej placówce, a tylko za zgodą sądu urlopowane z niej na okres wakacji, jednakże urlopowanie to nie oznacza, że przestało obowiązywać orzeczenie o umieszczeniu w placówce opiekuńczo-wychowawczej, bowiem dzieci były nadal w niej umieszczone, mimo faktycznego przebywania w domu pod opieką ojca. Reprezentowany przez adwokata z urzędu, A. T. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że dziecko jest umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, mimo że faktycznie w niej nie przebywa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w rozumieniu art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pojęcie umieszczenie dziecka winno oznaczać jego faktyczne przebywanie, a gdy dzieci faktycznie przebywają w domu, to rodzice ponoszą wydatki na ich utrzymanie i przyznanie zasiłku za okres urlopowania nie oznaczałoby bezpodstawnego wzbogacenia, ale spełniałoby swoją funkcję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy. A. T. domagał się zasiłku rodzinnego i dodatków do niego na czwórkę swoich dzieci, na okres od 22 czerwca do 31 sierpnia 2006 r. Zasiłek ten ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dzieci, jak wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), a przysługuje podmiotom wymienionym w ust. 2 tego artykułu, m. in. rodzicom lub jednemu z rodziców. Bezsporne w sprawie jest, że dzieci A. T. zostały umieszczone w Zespole Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w O. postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 marca 2006 r. sygn. akt [...], a także, że Sąd ten wyraził zgodę na urlopowanie ich w dni wolne od nauki w 2006 r. - dnia 5 kwietnia 2006 r. i że w dniu od 22 czerwca 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. przebywały w domu ojca - zaświadczenie Dyrektora Zespołu Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych z dnia 21 czerwca 2006 r. Fakt urlopowania dzieci i przebywania w domu ojca stanowił przyczynę wystąpienia o przyznanie na ten okres zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, co spotkało się z odmową organów, z uwagi na treść art. 7 pkt 2 w. cyt. ustawy. Zgodzić się należy z organami i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, że zgodnie z tym przepisem zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a także że urlopowanie z pobytu w takiej instytucji nie anuluje umieszczenia. Jednak konieczne jest wzięcie pod uwagę celu jakiemu służy zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 4 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, ma on częściowo pokrywać wydatki na utrzymanie dziecka. Oczywistym jest, iż urlopowanie z placówki zapewniającej całodobowe utrzymanie nie anuluje umieszczenia w niej, jednak oznacza to tylko tyle, że po skończeniu urlopowania dzieci wracają do tej instytucji bez konieczności ponownego orzekania o umieszczeniu. Jednakże urlopowanie od pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i faktyczne przebywanie na jego czas u rodziców lub jednego z rodziców, nie wyklucza przyznania mu zasiłku rodzinnego na okres pobytu dzieci u niego, a wprost przeciwnie. Koszty utrzymania za czas faktycznego przebywania ponosi rodzic, zatem zasiłek, zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy ma pokryć częściowo te koszty. Nie służy on przecież w okresie, gdy dzieci przebywają w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ale w okresie urlopowania, tj. okresie ponoszenia kosztów utrzymania dzieci w miejscu ich faktycznego przebywania. Zgodzić się zatem należało ze skargą kasacyjną, że, w sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, odmowa przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków dla niego naruszała art. 7 pkt 2 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem za okres od dnia 22 czerwca do 31 sierpnia 2006 r. świadczenia te przysługiwały mu, a wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy.