II SA/Sz 362/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.) Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]. [...] Wójt Gminy [...] wymierzył [...] siedzibą w [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł. za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew oraz krzewów o powierzchni [...] z terenu działki nr [...] w obrębie [...] . Ww. decyzja została m. in. doręczona Stowarzyszeniu [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ ustalił, że R. K. przy pomocy P. K. i M. L. posiadając ustną zgodę pracownika Spółki [...], w której władaniu znajduje się ww. działka, dokonał bez zezwolenia wycinki drzew i krzewów. W związku z powyższym Wójt Gminy [...] zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r.o ochronie przyrody z (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) oraz rozporządzeniami wykonawczymi do tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego z udziałem biegłego rzeczoznawcy, nałożył na właściciela nieruchomości karę pieniężną. W odwołaniu spółka zarzuciła naruszenie: - zasad postępowania administracyjnego :zasady praworządności, pogłębiania zaufania obywateli, czynnego udziału stron, prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak w aktach administracyjnych wyczerpującego materiału dowodowego oraz błędnej jego oceny, - art. 88 w zw. z art. 83 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 38 Kodeksu cywilnego i art. 205 Kodeksu spółek handlowych poprzez niewłaściwą wykładnie i zastosowanie. W ocenie odwołującego się kara pieniężna powinna zostać wymierzona sprawcom wycięcia drzew i krzewów, gdyż każdy ponosi odpowiedzialność za skutki własnych działań. Nadto wskazała, że osoba, która udzieliła rzekomej zgody na podcinkę gałęzi nie miała prawa do reprezentowania spółki. W piśmie uzupełniającym odwołanie przedłożono prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [..] z dnia [...]., w którym to uznano R. K. winnego wyrąbania i przywłaszczenia drzew na szkodę spółki [...] tj. o czyn z art. 278 § 1 Kodeksu karnego. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] . Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 88 ust.1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) oraz art. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze , zwane dalej "Kolegium" uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż karę administracyjną pieniężną można nałożyć tylko na podmioty, które mogłyby uzyskać zgodę na wycinkę tj. właściciel lub posiadacz nieruchomości. W powyższej sprawie jednak właścicielowi nie można wymierzyć kary, gdyż nie posiada atrybutu strony. Na dowód czego powołano się na ww. prawomocny wyrok. W dalszej części uzasadnienia organ zaznaczył, że brak jest też podstawy prawnej do wymierzenia kary pieniężnej sprawcy czynu. W związku z powyższym postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Skarga na powyższą decyzję została wniesiona dnia [...]. przez Stowarzyszenie [...] ,które brało udział w postępowaniu wyjaśniającym organu I instancji. W skardze zarzucono naruszenie: - art. 10 i 109 § 1 w zw. z art. 140 kpa oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001r. Nr 62, poz. 627 ze zm.) – przez niedoręczenie zaskarżonej decyzji stowarzyszeniu, które uczestniczyło w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, - art. 88 ust.1 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - poprzez przyjęcie, iż spółka nie jest zobowiązana do zapłaty kary, -art. 105 kpa - poprzez przyjęcie, iż spółka nie jest strona postępowania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania, -art. 8 kpa - poprzez wydanie w krótkim czasie dwóch różnych decyzji w przedmiocie odpowiedzialności spółki, - art. 7 i 77 kpa – przez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz mylnego wyprowadzenia wniosku, że wyrok zwalnia spółkę od odpowiedzialności administracyjnej. W dalszej części uzasadnienia skargi strona skarżąca wyjaśniła, iż w jej ocenie skargę złożyła w terminie, gdyż o zaskarżonej decyzji powzięła wiadomość dopiero w ostatnich dniach [...]. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie przez nieuprawniony podmiot, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku – o oddalenie skargi. Organ zaznaczył, że stowarzyszenie jako organizacja społeczna nie zostało formalnie dopuszczone do udziału w postępowaniu. Nie może być więc uznane za stronę mimo dokonywania przez organ zawiadamiania o pewnych czynnościach urzędowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając na uwadze zakres kompetencji oraz stan faktyczny i prawny należy uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu zasługuje na uwzględnienie prezentowany przez skarżącego pogląd, iż stowarzyszenie w niniejszym postępowaniu administracyjnym należy traktować jako podmiot występujący na prawach strony wraz ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi. W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy [...] dokonując doręczeń stronie skarżącej wszelkich pism tj. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wezwania na rozprawę, pism informacyjnych oraz odpisów decyzji, jak również przyjmując wszelkie oświadczenia i wnioski od stowarzyszenia potraktował Stowarzyszenie [...] jako podmiot na prawach strony. Natomiast organ II instancji przyjął, iż stowarzyszenie nie posiada atrybutu strony postępowania, gdyż formalnie nie dopuszczono go do udziału w postępowaniu stosownie do art. 31 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu stanowisko Kolegium w tej kwestii nie jest trafne. Skład orzekający niniejszego Sądu w pełni aprobuje orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym brak formalnego postanowienia nie przesądza, iż organizacja społeczna nie jest uczestnikiem postępowania odwoławczego, wówczas gdy organ I instancji przez czynności faktyczne tj. doręczanie pism czy przyjmowanie wniosków dopuścił organizację do udziału w postępowaniu bez żadnych zastrzeżeń (por. wyrok NSA z dnia 17.11.1988r, sygn. akt IV SA 855/88, ONSA 1990/1/3 oraz wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2000, sygn. akt II SA/Gd 790/98 nie publikowany). W związku z powyższym zgodnie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego organ II instancji powinien zapewnić stowarzyszeniu czynny udział w każdym stadium postępowania, a więc jako podmiotowi dopuszczonemu do postępowania na prawach strony, powinien zagwarantować możliwość przejrzenia materiału dowodowego, wypowiedzenia się co do niego, zgłoszenia żądań a zwłaszcza powinien doręczyć odpis decyzji z dnia [...]. Nr [...] Sąd nie akceptuje poglądu przedstawionego przez uczestnika postępowania, iż skarga została złożona przez stowarzyszenie po terminie. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej (Dz. U. z 1997r. Nr 78, poz. 483). W sytuacji, gdy Kolegium nie doręczyło w ogóle rozstrzygnięcia stowarzyszeniu nie można liczyć terminu do złożenia skargi w inny sposób niż wskazany w skardze. A więc trzydziestodniowy termin, o którym mowa w art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy liczyć od dnia powzięcia wiadomości przez stowarzyszenie o przedmiotowej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 ww. ustawy. Ponadto Sąd orzekł też o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.