II SA/Wa 1100/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi Miasta W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwał Rady m. W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., stwierdzających nieważność uchwał Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] grudnia 2006 r. i z dnia [...] stycznia 2007 r. oddala skargę. W dniu 27 kwietnia 2007 r. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 86 i art. 91 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806, z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055 i Nr 116, poz. 1203, z 2005 r. Nr 172, poz. 1441 i Nr 175, poz. 1457 oraz z 2006 r. Nr 17, poz. 128 i Nr 181, poz. 1337), zawiadomił Radę m. W. o wszczęciu postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności 22 uchwał Rady m. W. z dnia [...] kwietnia 2007r. i wstrzymał ich wykonanie. Postępowaniem tym objęto następujące uchwały: 1) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w sprawie odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy [...] A. D.; 2) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Dzielnicy P. m. W.; 3) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w sprawie wyboru Burmistrza Dzielnicy P. m. W.; 4) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w sprawie wyboru Zastępcy Burmistrza Dzielnicy P. m. W.; 5) [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Dzielnicy P. m. W.; 6) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w sprawie wyboru Zastępcy Burmistrza Dzielnicy P. m. W.; 7) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania komisji Rady Dzielnicy P. m. W.; 8) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Bezpieczeństwa i Samorządu w Dzielnicy P. m. W.; 9) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Infrastruktury, Inwestycji i Gospodarki Komunalnej w Dzielnicy P. m. W.; 10) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Edukacji w Dzielnicy P. m. W.; 11) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Kultury i Sportu w Dzielnicy P. m. W.; 12) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Budżetu w Dzielnicy P. m. W.; 13) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej w Dzielnicy P. m. W.; 14) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Polityki Społecznej w Dzielnicy P. m. W.; 15) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Mieszkaniowej w Dzielnicy P. m. W.; 16) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Komisji Bezpieczeństwa i Samorządu w Dzielnicy P. m. W.; 17) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Komisji Infrastruktury, Inwestycji i Gospodarki Komunalnej w Dzielnicy P. m. W.; 18) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Komisji Edukacji w Dzielnicy P. m. W.; 19) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Komisji Kultury i Sportu w Dzielnicy P. m. W.; 20) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Komisji Budżetu w Dzielnicy P. m. W.; 21) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej w Dzielnicy P. m. W.; 22) nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Dzielnicy P. m. W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie wyboru Przewodniczącego Komisji Polityki Społecznej w Dzielnicy P. m. W. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki, mając za podstawę art. 86 i art. 91 ust. 1 i 2 ww. ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność 22 wyżej wymienionych uchwał Rady m. W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. i w uzasadnieniu podał, że uchwały Rady Dzielnicy P. m. W., podjęte na sesjach w dniu [...] grudnia 2006 r. i w dniu [...] stycznia 2007 r., były prawnie skuteczne i Rada m. W. nie miała podstaw prawnych do stwierdzenia ich nieważności. Jednocześnie organ podniósł, że w świetle przepisów ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) budzi wątpliwości uprawnienie Rady m. W do samodzielnego kwestionowania uchwał podejmowanych przez ustawowo do tego powołane organy stanowiące dzielnic, zwłaszcza w kontekście przepisu art. 86 ustawy o samorządzie gminnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Miasto W. zarzuciło rażące naruszenie art. 91 ust. 1 w związku z art. 85 ustawy o samorządzie gminnym, polegające na błędnym uznaniu, że Rada m. W. nie miała podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności uchwał Rady Dzielnicy P. podjętych na sesjach w dniu [...] grudnia 2006 r. i w dniu [...] stycznia 2007 r.; art. 19 ustawy warszawskiej w związku z § 20 Statutu Dzielnicy P., stanowiącego załącznik nr 4 do uchwały Rady Gminy W. –C. z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w sprawie nadania statutów dzielnicom w gminie W. –C. zmienionej uchwałą Rady Gminy W. – C. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], zmieniającej uchwałę Rady Gminy W. – C. z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w sprawie nadania statutów dzielnicom w gminie W. – C., polegające na błędnym uznaniu, że Rada m. W. nie posiada kompetencji do stwierdzania nieważności uchwał Rady Dzielnicy m. W., jeżeli uchwała Rady Dzielnicy narusza prawo; art. 16 ust. 2 i art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 2, art. 6 i art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez naruszenie zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego przy wykonywaniu zadań publicznych, podlegającej ochronie sądowej, polegające na uznaniu, że Rada m. W nie posiada kompetencji do samodzielnego kwestionowania uchwał Rady Dzielnicy m. W, jeżeli uchwała Rady Dzielnicy narusza prawo; art. 171 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 85 i art. 87 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez naruszenie zasady sprawowania nadzoru nad samorządem terytorialnym wyłącznie z punktu widzenia legalności, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia nadzorczego w sytuacji, gdy brak było podstaw do uznania, że uchwały Rady m. W. zostały wydane niezgodnie z prawem; art. 8 ust. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 z późn. zm.), poprzez przyjęcie, że wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego nie wykracza poza zasadę proporcjonalności kontroli miedzy zakresem interwencji, a znaczeniem interesów, które ma chronić. Wskazując na powyższe uchybienia, Miasto W. wniosło o uchylenie zaskarżonego aktu nadzoru w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. W świetle powyższego, sąd administracyjny uprawniony jest zatem do oceny legalności zapadłego w postępowaniu rozstrzygnięcia organu nadzoru z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze – mimo błędnego uzasadnienia – jest zgodne z prawem. Istota sprawy wyłania zagadnienie natury ogólnej, którym – jako podstawowym – w pierwszej kolejności winien zająć się Wojewoda Mazowiecki, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Tymczasem organ jedynie w końcowej części swego uzasadnienia zasygnalizował istnienie wątpliwości w zakresie uprawnień Rady m. W. do samodzielnego kwestionowania uchwał rady dzielnicy, nie odpowiadając jednak na pytanie, czy obowiązujące przepisy prawa dają podstawy do tego, by Rada m. W. mogła stwierdzać nieważność uchwał rady dzielnicy. Wojewoda rozstrzygnął o merytorycznej stronie uchwał Rady Dzielnicy P. m. W., podjętych na sesjach w dniu [...] grudnia 2006 r. i w dniu [...] stycznia 2007 r., wywodząc, że są one zgodne z prawem, i że Rada m. W. nie miała podstaw, by stwierdzić ich nieważność, natomiast zaniechał zbadania, czy Rada w ogóle miała legitymację do ich kwestionowania. Uchybienie to czyni błędnym uzasadnienie Wojewody Mazowieckiego, nie wpływa jednak na trafność podjętego aktu nadzoru co do samej zasady. W świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (ust. 2). Warto także zwrócić uwagę na treść art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że ona sama stanowi inaczej. Według art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w art. 40 ust. 1 stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy, zaś na podstawie tejże ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie: 1) wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych, 2) organizacji urzędów i instytucji gminnych, 3) zasad zarządu mieniem gminy, 4) zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (ust. 2). Art. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym mówi, że akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 tej ustawy, do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie statutu gminy (art. 18 ust. 2 pkt 1). W myśl art. 85 i art. 86 ustawy o samorządzie gminnym nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem, a organami uprawnionymi do sprawowania nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych – regionalna izba obrachunkowa. Sąd zwraca przy tym uwagę, że zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowane są normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest bowiem upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Każdorazowo zatem w akcie rangi ustawowej musi być zawarte upoważnienie (delegacja) dla rady gminy do podjęcia aktu prawa miejscowego, regulującego określoną problematykę z zachowaniem hierarchii źródeł prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.), w m. W. utworzenie jednostek pomocniczych – dzielnic m. W. jest obowiązkowe. Statut dzielnicy nadany przez Radę m. W. określa nazwę dzielnicy, jej granice, zadania i kompetencje oraz zasady i tryb funkcjonowania jej organów (ust. 4). W niniejszej sprawie strona skarżąca twierdzi, że w oparciu o przepis § 20 ust. 1, 4 i 5 Statutu Dzielnicy P. m. W., stanowiącego załącznik nr 4 do uchwały Rady Gminy W.– C. z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w sprawie nadania statutów dzielnicom w gminie W. – C., zmienionej uchwałą Rady Gminy W. – C. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], zmieniającej uchwałę Rady Gminy W. – C. z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w sprawie nadania statutów dzielnicom w gminie W. – C., Rada m. W. była uprawniona, a nawet zobowiązana stwierdzić – na wniosek Prezydenta m. W. – nieważność uchwał Rady Dzielnicy, które podjęto z naruszeniem prawa. Sąd jednak stanowiska tego nie podziela. Przede wszystkim tego rodzaju zapisy Statutu są niezgodne z ustawą warszawską, która kwestii nadzoru nad jednostkami pomocniczymi m. W. w ten sposób nie reguluje, a co więcej, milczy w tym zakresie. Wprawdzie w art. 19 upoważnia do stosowania tzw. starych statutów dzielnic do czasu przyjęcia nowych, ale wyraźnie przy tym zastrzega, że ich stosowanie nie może być sprzeczne z tą ustawą. Natomiast – co najistotniejsze – wspomniane przepisy Statutu pozostają w sprzeczności z ustawą o samorządzie gminnym. W takiej sytuacji należało zatem odmówić ich stosowania. Nie można bowiem przyjąć, że każda z dzielnic jest odrębną gminą, w której nadzór nad działalnością jej organów (zarządu i rady) sprawują odpowiednio organy Miasta W. (Prezydent i Rada). Strona skarżąca nie dostrzega, że przekazanie do właściwości rady gminy wszystkich spraw pozostających w zakresie działania gminy (o ile ustawy nie stanowią inaczej, a te w istocie inaczej nie stanowią) nie oznacza, że Rada m. W. uzyskuje kompetencje nadzorcze względem dzielnic m. W. (cyt. art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Przekazanie do właściwości rady gminy wszystkich spraw pozostających w zakresie działania gminy nie jest przecież tożsame z uposażeniem rady gminy w uprawnienia nadzorcze wobec jej jednostek pomocniczych, które to uprawnienia ustawa o samorządzie gminnym przekazuje innym podmiotom. Wbrew zarzutom postawionym w skardze, z faktu tego nie można wyprowadzać wniosku o ograniczeniu zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego przy wykonywaniu zadań publicznych. Zarzut taki jest nietrafny i zbyt daleko idący. W tym kontekście chybiony jest także zarzut naruszenia zasady proporcjonalności kontroli między zakresem interwencji a znaczeniem interesów, które ma chronić. Nie można bowiem przyjąć, by sprawowanie nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego wedle kryteriów legalności i poszanowania hierarchii źródeł prawa uchybiało treści art. 8 ust. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 z późn. zm.). Według przepisów ustawy warszawskiej W. jest jedną gminą, w której – z mocy prawa – funkcjonują dzielnice. Są one jednostkami pomocniczymi gminy i – jak sama nazwa wskazuje – pełnią funkcje pomocnicze i służebne wobec gminy. Dzielnice, choć wyodrębnione instytucjonalnie i funkcjonalnie, nie posiadają osobowości prawnej. Ich istnienie służy bowiem realizacji ustawowych zadań samej gminy. A skoro tak, to nadzór nad działalnością organów dzielnic mogą sprawować jedynie te podmioty, którym z mocy ustawy (zgodnie z zasadą hierarchii źródeł prawa) przysługują kompetencje nadzorcze względem gminy. Przepisy ustawy warszawskiej oraz przepisy ustawy o samorządzie gminnym pozostają względem siebie w relacji przepisu ogólnego do szczególnego. Z faktu tego można wyprowadzić dwa oczywiste wnioski. Pierwszy, że przepis szczególny (zawarty w regulacji warszawskiej) ma pierwszeństwo stosowania przed przepisem ogólnym (zawartym w ustawie o samorządzie gminnym), i drugi, że niedopuszczalna jest interpretacja rozszerzająca regulację szczególną na sytuacje wprost w tej regulacji nie przewidziane. Jeśli zatem regulacja szczególna kwestii nadzoru nad działalnością organów dzielnic m. W. nie reguluje, w takiej sytuacji muszą znaleźć zastosowanie reguły ogólne, zawarte w ustawie o samorządzie gminnym, wszak chodzi o gminę. Sprawa niniejsza ukazuje, że do takiej nieuprawnionej, rozszerzającej interpretacji doszło, co – jak zostało już przedstawione – jest niezgodne z ustawą warszawską i sprzeczne z ustawą o samorządzie gminnym. Rada m. W. nie jest uprawniona do podejmowania aktów nadzoru nad działalnością rad dzielnic m. W. W tym zakresie – wobec braku uregulowań szczególnych w ustawie warszawskiej – podmiotami legitymowanymi do sprawowania nadzoru nad działalnością organów dzielnic są – w świetle art. 86 ustawy o samorządzie gminnym – Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych – regionalna izba obrachunkowa. Wojewoda Mazowiecki prawidłowo zatem stwierdził nieważność 22 uchwał Rady m. W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., mocą których stwierdzona została nieważność uchwał Rady Dzielnicy P. m. W., podjętych na sesjach w dniu [...] grudnia 2006 r. i w dniu [...] stycznia 2007 r. Motywy, jakie przedstawił Sąd, winny znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, gdyż kwestie te mają znaczenie podstawowe dla oceny legalności uchwał Rady m. W., objętych treścią tego rozstrzygnięcia. Wziąwszy pod uwagę fakt, iż Rada m. W. nie jest podmiotem legitymowanym do stwierdzania nieważności uchwał rad dzielnic m. W., rozważania, które przedstawił Wojewoda, mają w istocie znaczenie wtórne. Bez wątpienia błędne uzasadnienie aktu nadzoru jest uchybieniem, nie wpływa jednak na trafność zawartego w nim rozstrzygnięcia. W takim stanie sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, zaś Miasto W. nie wskazało argumentów, które skutecznie podważałyby prawidłowość zaskarżonego aktu. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.