I SA/Gl 828/07
WyrokWSA w Gliwicach2008-01-28
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Anna Wiciak, Małgorzata Wolf-Mendecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, stanowiącej majątek wspólny małżonków, jest zasadne, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony wyłącznie na jednego z małżonków, a zaległości składkowe powstały przed wejściem w życie przepisów o solidarnej odpowiedzialności małżonków za takie zaległości?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ egzekucyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące odpowiedzialności małżonków za zaległości składkowe powstałe przed 1 stycznia 1998 r. Wskazał, że na mocy przepisów obowiązujących w tamtym okresie, w tym rozporządzenia wykonawczego do ustawy o zobowiązaniach podatkowych, małżonek zobowiązanej odpowiadał solidarnie z nią za zaległości składkowe z majątku wspólnego, a egzekucja z nieruchomości wspólnej była dopuszczalna, o ile tytuł wykonawczy spełniał wymogi formalne i został wystawiony na oboje małżonków.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zwrócił się o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości państwa L. i T. Ż. w celu ściągnięcia zaległości składkowych za lata 1994-1998. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie, uznając, że małżonek zobowiązanej nie jest współodpowiedzialny za te zaległości, ponieważ powstały one przed wejściem w życie przepisów o solidarnej odpowiedzialności małżonków. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. ZUS wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie NSA Anna Wiciak, Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżone postanowienie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w K. – po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. Nr [...] umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone z nieruchomości państwa L. i T. Ż. położonej w C. ul. [...] – zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że wnioskiem z dnia 31 maja 2005 r. ZUS Oddział w C. zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec pani L. Ż. do majątku nieruchomego dłużnika załączając tytuły wykonawcze Nr [...]–[...], obejmujące zaległości składkowe za lata 1994 – 1998 oraz decyzję z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzającą wysokość należności na rzecz wierzyciela. Organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji z nieruchomości dokonując odpowiednich czynności, a następnie uznał, że egzekucja z tej nieruchomości nie może być prowadzona albowiem jest ona współwłasnością obojga małżonków, a zobowiązana jest wyłącznie pani L. Ż.. W związku z tym organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku państwa L. i T. Ż. uzasadniając swoje stanowisko nie uregulowaniem kwestii odpowiedzialności męża zobowiązanej za jej zaległości składkowe. Na postanowienie to ZUS Oddział w C. złożył zażalenie zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy Ordynacja podatkowa oraz przepisów art. 29 ust. 1 i 2 i art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości w sytuacji braku podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji z przyczyn formalnych. Wierzyciel podkreślił, że przepisy przejściowe ustawy Ordynacja podatkowa tj. art. 324 – 342 nie zawierają wskazania, aby do odpowiedzialności dłużnika z tytułu zaległości powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosować przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych, gdyż dotyczy tylko odpowiedzialności osób trzecich. W przedmiotowej sprawie nie chodzi jednak o odpowiedzialność osób trzecich lecz o odpowiedzialność dłużnika co oznacza, że małżonek zobowiązanej nie posiada statusu zobowiązanego. Według odwołującego się odpowiedzialność za zadłużenie przybiera specyficzny charakter w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, a zgodnie z art. 29 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność dłużnika obejmuje majątek odrębny oraz majątek wspólny dłużnika i jego małżonka, dlatego postępowanie egzekucyjne powinno być realizowane.
Odpowiadając na zarzuty zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zaległości składkowe pani L. Ż. powstały w latach 1994 – 1998, a więc pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), do której stosowania odsyła zresztą także art. 109 jej następcy, czyli ustawa z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Jednakże dopiero ta ostatnia ustawa uregulowała w art. 31, nakazującym odpowiednie stosowanie do należności składkowych art. 26 i art. 29 Ordynacji podatkowej, kwestię odpowiedzialności małżonka dłużnika za jego zaległości obciążające go z mocy prawa, przez co należy rozumieć, że do dnia wejścia tych unormowań w życie tj. 24 listopada 1998 r., nie mogą mieć one zastosowania do zaległości ZUS powstałych przed tą datą.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny słusznie więc ocenił omawianą sprawę ale ponieważ uczynił to po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i podjęciu licznych czynności egzekucyjnych, z braku innych możliwości musiał umorzyć bezzasadnie wszczęte postępowanie egzekucyjne z nieruchomości będącej współwłasnością małżeńską, na zasadzie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący ZUS Oddział w C. domagał się uchylenia powyższego postanowienia zarzucając mu błędną interpretację przepisów prawa.
Uzasadniając skargę skarżący podniósł te same argumenty jak w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego dowodząc, że w przedmiotowej sprawie jego intencją nie było przeniesienie odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na małżonka dłużnika i dlatego brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do dłużniczki.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wskazując na treść art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w uchwale z dnia 18 marca 2005 r. sygn. akt III CZP 3/05 zauważył, że tytuł wykonawczy ZUS Oddział w C. wystawiony został wyłącznie na zobowiązaną do uregulowania zaległości składkowych za lata 1994 – 1998, zatem niedoręczenie małżonkowi zobowiązanej odpisu tego tytułu wykonawczego pozbawiło go możliwości obrony swoich praw do wspólnego z żoną majątku nieruchomego.
Dyrektor Izby Skarbowej ponownie podkreślił, że obowiązujące w dacie powstania przedmiotowych zaległości przepisy nie przewidywały odpowiedzialności za zadłużenie składkowe współmałżonka, a więc nie może też być on zmuszony do ich opłacenia, bez uprzedniego orzeczenia ewentualnej odpowiedzialności za zadłużenie drugiego ze współmałżonków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że dotyczyło ono umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy organ egzekucyjny już po wszczęciu tego postępowania uznał, że wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze, na podstawie których egzekucję prowadzono, były wadliwe, a egzekucja administracyjna niedopuszczalna już w dacie ich otrzymania przez organ egzekucyjny. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej wobec ustalenia, że tytuły wykonawcze dotyczyły zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy od czerwca 1994 r. do stycznia 1998 r. oraz że wierzyciel wydał w dniu
[...] r. decyzję jedynie na zobowiązaną, natomiast nie uregulował w żaden sposób odpowiedzialności małżonka za te zaległości przy czym wystawił tytuły wykonawcze na obojga małżonków. Poza sporem było, że wierzyciel wniósł o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanej poprzez skierowanie egzekucji administracyjnej do majątku nieruchomego dłużnika, a dochodzona należność była zabezpieczona hipoteką przymusową od dnia
3 listopada 2003 r. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność zobowiązanej i jej męża na zasadzie wspólności ustawowej.
Organ egzekucyjny wyraził pogląd, że ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) pod rządami, której przedmiotowa zaległość powstała nie odsyła do przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (t.j. Dz. U. z 1993 r. Nr 105, poz. 486 ze zm.) regulujących odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika. Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, że dopiero ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), która weszła w życie z dniem 24 listopada 1998 r. uregulowała kwestię odpowiedzialności małżonka dłużnika za jego zaległości z tytułu przedmiotowych składek co oznaczało, że przepis art. 31 tej ustawy nakazującej stosowanie art. 26 i 29 Ordynacji podatkowej nie może mieć ona zastosowania do zaległości ZUS powstałych przed tą datą.
Zdaniem strony skarżącej w sprawie nie ma znaczenia odpowiedzialność osób trzecich lecz odpowiedzialność dłużnika co w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim wiąże się z ustrojem majątkowym małżonków unormowanym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym i z mocy tej ustawy rozciąga się ona na majątek wspólny małżonków, zgodnie z art. 29 § 1 i art. 26 Ordynacji podatkowej.
Stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne.
Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna m.in. wówczas, gdy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27
§ 1 i 2 ustawy egzekucyjnej.
Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wskazał, że istniejące w latach 1994 – 1998 przepisy stanowiące o składkach na ubezpieczenie społeczne nie przewidywały odpowiedzialności za takie należności małżonka osoby, która nie wykonała tego obowiązku. Brak obowiązku po stronie małżonka zobowiązanej wykluczał zatem prowadzenie egzekucji z nieruchomości stanowiącej ich majątek wspólny.
Pogląd ten nie znajduje uzasadnienia skoro obowiązujące w tym czasie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umorzenia zaległości podatkowych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm. – dalej rozporządzenie wykonawcze) w § 1 pkt 12 stanowiło, że przepisy ustawy z dnia
9 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych stosuje się do należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i składek na zaopatrzenie emerytalne, w zakresie określonym przepisami art. 14 – 17, 20, 21, 23 – 29 i art. 30 ust. 4 oraz art. 40 – 49 tej ustawy. W tym samym okresie składki na ubezpieczenie społeczne regulowała m.in. ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, która w art. 35 ust. 1 z uwzględnieniem art. 36 przewidywała, że składki na ubezpieczenie społeczne (...) nie opłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast zgodnie z art. 41 obowiązującej wówczas ustawy o zobowiązaniach podatkowych małżonek podatnika odpowiadał solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa, przy czym zaległości te podlegały zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. Utrata mocy obowiązującej przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych i wymienionego wyżej rozporządzenia wykonawczego nie oznaczało, że przepisy te nie mogą mieć zastosowania po wejściu w życie Ordynacji podatkowej.
Tym samym z mocy powołanych wyżej przepisów za zaległości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałe w czasie trwania małżeństwa małżonek zobowiązanej z mocy prawa odpowiadał solidarnie ze zobowiązaną, a zaległości takie podlegały zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków i były ściągane w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dlatego też twierdzenie, że w okresie obowiązywania ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, do przedmiotowych składek, nie stosowano przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, w tym odnoszących się do solidarnej odpowiedzialności małżonków i zaspokojenia z ich majątku wspólnego, nie było prawidłowe i już z tego powodu zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu.
Dodatkowo należy wskazać na istniejące w tym przedmiocie orzecznictwo, zgodnie z którym w zakresie odpowiedzialności z tytułu zaległości składkowych powstałych przed 1 stycznia 1998 r. stosuje się ustawę z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (wyrok SN z dnia 16 czerwca 2005 r. sygn. akt I Uk 277/04 – Pr. Pracy 2006/1/28 podobnie wyrok SN z dnia 28 marca 2001 r. sygn. akt II UKN 287/00 – OSNP 2002/22/557).
W stanie prawnym odnoszącym się do okresu powstania przedmiotowych należności tj. do stycznia 1998 r. zobowiązanym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne była osoba, na której ciążył taki obowiązek m.in. z mocy art. 33 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych w związku z art. 109 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U.
z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), przy czym z uwagi na treść art. 332 i 343 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, do zaległości składkowych powstałych przed dniem wejścia w życie art. 31 tej ostatniej ustawy tj. 25 listopada 1998 r., zastosowanie miały wymienione w rozporządzeniu wykonawczym z dnia 13 października 1998 r. przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych, w tym art. 14 i 41 tej ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 podatnik (zobowiązany) odpowiadał całym swoim majątkiem za ciążące na nim podatki (składki na ubezpieczenie społeczne), natomiast w myśl art. 41 zd. 2 zaległości podatkowe (z tytułu składek) podlegały zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 341 Ordynacji podatkowej jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na ustawę o zobowiązaniach podatkowych lub odsyłają ogólnie do przepisów o zobowiązaniach podatkowych, stosuje się przepisy działu III niniejszej ustawy.
Wymienione przepisy oznaczały dopuszczalność żądania przez wierzyciela (ZUS) zapłaty należności (składek) od zobowiązanego oraz możliwość stosowania przewidzianych prawem środków zmierzających do przymusowego wyegzekwowania tych należności z majątku zobowiązanego, a w warunkach przewidzianych prawem z majątku wspólnego, o ile zobowiązany pozostawał w związku małżeńskim (art. 26 i 29 Ordynacji podatkowej). W myśl tych przepisów współmałżonek odpowiadający za zaległość składkową małżonka zobowiązanego do uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne nie był zobowiązanym i nie odpowiadał za zobowiązanie składkowe. Jego zobowiązanie wynikało z długu małżonka – zobowiązanego i ograniczone było do majątku wspólnego małżonków. Przepis art. 41 zd. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowił normę prawną ograniczającą przedmiot egzekucji. Dopuszczał prowadzenie egzekucji jedynie z majątku wspólnego małżonków, a nie z majątku odrębnego małżonka zobowiązanego i jednocześnie wskazywał majątek (wspólny), z którego ma nastąpić zaspokojenie określonych zaległości składkowych. Do zaległości tych obecnie ma zastosowanie art. 26 i art. 29 Ordynacji podatkowej.
Należy tu zaznaczyć, że poczynając od dnia 30 listopada 2001 r. do ustawy egzekucyjnej wprowadzono w art. 27c obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z ich majątku wspólnego, jak i z majątków osobistych. Jednocześnie w ustawie tej dodano rozdział 7 "Egzekucja z nieruchomości", przyznając administracyjnym organom egzekucyjnym uprawnienie do egzekucji należności pieniężnych przy zastosowaniu egzekucji z nieruchomości.
Zgodnie z art. 1a pkt 20 ustawy egzekucyjnej przez zobowiązanego rozumie się (...) osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym (...). W razie odpowiedzialności za zobowiązania składkowe (ZUS) zobowiązanym pozostaje więc osoba, na której ciążył obowiązek, a jego małżonek statusu tego nie ma. Art. 27c ustawy egzekucyjnej znajduje zastosowanie, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu tej ustawy.
Przepis ten stworzył możliwość prowadzenia jednoczesnej egzekucji przeciwko zobowiązanemu i jego małżonkowi nie będącemu jednocześnie również zobowiązanym. W przypadku egzekucji z nieruchomości objętej wspólnością ustawową małżeńską wystawienie tytułu wykonawczego na zobowiązanego i jego małżonka stanowi podstawę do prowadzenia takiej egzekucji. Z przepisu art. 27c ustawy z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, to tytuł wykonawczy powinien być wystawiony na oboje małżonków (tak postanowienie SN z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt II CK 416/04).
Tym samym dla prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiącej majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka niezbędne jest wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków (OSNC 2004/12/191). Majątek, do którego może być skierowana egzekucja, określają przepisy prawa materialnego normujące daną odpowiedzialność.
O możliwości ściągania objętych administracyjnymi tytułami egzekucyjnymi należności z tytułu składek ZUS w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowił art. 35 ust. 1 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a obecnie art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (od dnia 1 stycznia 1999 r.).
Podstawą do wystawienia takiego tytułu wykonawczego może być decyzja stwierdzająca istnienie takiej zaległości, która po doręczeniu dłużnikowi stała się ostateczna. O ile więc decyzja taka znajduje się w obrocie prawnym dla wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 27c ustawy egzekucyjnej nie jest konieczne spełnienie innych warunków niż ustalenie, że egzekucja ma być prowadzona m.in. z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka.
Obowiązujące w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uzależniały jej prowadzenia – w stosunku do nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską majątkową (majątek wspólny małżonków) zobowiązanego i jego małżonka, od uregulowania kwestii odpowiedzialności małżonka za egzekwowane zaległości składkowe dłużnika.
Egzekucja z takiej nieruchomości może się toczyć o ile tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej i został wystawiony na oboje małżonków (art. 27c ustawy egzekucyjnej). Organ egzekucyjny nie bada zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej). Stosownie do treści art. 110 § 1 ustawy egzekucyjnej z nieruchomości może być prowadzona egzekucja administracyjna, jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2 – 6, nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. Egzekucja administracyjna z nieruchomości może być prowadzona tylko w celu wyegzekwowania należności pieniężnych określonych lub ustalonych m.in. w ostatecznym orzeczeniu (art. 110 § 2 ustawy egzekucyjnej).
W niniejszej sprawie takim ostatecznym orzeczeniem była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. stwierdzająca istnienie po stronie zobowiązanej obowiązku zapłaty określonych tam należności składkowych oraz odsetek za zwłokę obliczonych na dzień 22 sierpnia 2003 r.
Przepis art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej jest przepisem prawa materialnego normującym zakres odpowiedzialności osób pozostających w związku małżeńskim i stanowiącym, że obejmuje ona majątek odrębny podatnika (zobowiązanego) oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Przepis ten nie dotyczy odpowiedzialności osób trzecich w tym współmałżonka. Określa jedynie majątek objęty odpowiedzialnością samego podatnika (zobowiązanego). Tym samym przepis ten nie ma żadnego związku z treścią art. 332 Ordynacji podatkowej nakazującego stosowanie do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy Ordynacja podatkowa, przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Podatnik (zobowiązany) nie jest bowiem osobą trzecią tak w rozumieniu ustawy o zobowiązaniach podatkowych jak i ustawy Ordynacja podatkowa.
Skoro zaś pozostałe w mocy po dniu 31 grudnia 1997 r. przepisy wykonawcze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.), wydane na podstawie ustawy o zobowiązaniach podatkowych, rozciągając stosowanie jej niektórych przepisów do należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w ustawie o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, która straciła moc z chwilą wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych to tym samym można stwierdzić, że poczynając od dnia 1 stycznia 1998 r. do należności tych stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej (art. 341 Ordynacji podatkowej) w tym przepis art. 26 i art. 29 tej ustawy.
Innymi słowy poczynając od dnia 1 stycznia 1998 r. do zaległości składkowych ZUS powstałych do dnia 31 grudnia 1998 r. miały zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej regulujące odpowiedzialność zobowiązanego z majątku odrębnego i majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Natomiast od dnia 30 listopada 2001 r. tytuł wykonawczy mógł być wystawiony na oboje małżonków jeżeli egzekucja miała być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Tym samym obowiązkiem organu egzekucyjnego było ustalenie prawidłowości wystawienia i doręczenia tytułu wykonawczego z uwzględnieniem faktu, iż zobowiązanym pozostaje nadal dłużnik ZUS a nie jego małżonek.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy stwierdzi czy wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy odpowiada prawu, czy został doręczony wymienionym w ustawie osobom, a nadto czy w niniejszej sprawie nie zaszły inne okoliczności skutkujące zastosowaniem art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej.
Dlatego też Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza wskazane przepisy prawa procesowego i materialnego w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i na podstawie tego przepisu orzekł jak w sentencji wyroku nie stosując przepisu art. 152 wymienionej ustawy z uwagi na przedmiot rozstrzyganej sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło