I OSK 766/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Tomasz Zbrojewski Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K., E. Ł. i B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 284/07 w sprawie ze skargi A. K. i S. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz A. K., E. Ł. i B. K. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA.Kr 284/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. K. i S. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] października 2006 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono zatwierdzenia podziału nieruchomości – działki nr [...] o pow. 3.6532 ha – położonej w K.-K., a postępowanie w sprawie wszczął z urzędu Prezydent Miasta Krakowa w związku z prowadzonym przez ten organ postępowaniem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, na rzecz poprzedniego właściciela. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd wskazał, że obowiązkiem organu administracji jest prawidłowe ustalenie stron postępowania, których definicję zawiera art. 28 K.p.a., a zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku postępowanie dotyczy, a o tych uprawnieniach przesądzają przepisy prawa materialnego. W przypadku podziału przepisami tymi jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zgodnie z jej art. 97 ust. 1 i 1a podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, przy czym wnioskujący powinien dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny – kontynuował Sąd, stwierdzając, że osobami tymi są właściciel, użytkownik wieczysty, czyli podmioty władne do dysponowania nieruchomością i one są stronami postępowania, mającymi prawo żądać sądowej weryfikacji decyzji wydanych w tych sprawach. W niniejszej sprawie z odpisu z księgi wieczystej wynika, że dzielona nieruchomość, składająca się z działki nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Instytutu [...], natomiast skarżący i pozostałe osoby wnoszące o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie legitymują się żadnym tytułem do niej, a wobec tego nie mają przymiotu strony w postępowaniu podziałowym i nie mogą wnieść skutecznie skargi. Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli A. K. i S. Ł., w miejsce tego ostatniego zaś, który zmarł, weszły jego następczynie prawne – E. Ł. i B. K., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i zarzucając: – naruszenie prawa mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez błędną wykładnię art. 28 K.p.a. przez odmówienie skarżącym przymiotu strony, – naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. przez oddalenie skargi. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie zaistniała sytuacja szczególna, bowiem postępowanie podziałowe nie toczy się samoistnie, a w ramach postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a wobec tego nie można abstrahować od celu jakiemu podział ma służyć, zatem nie ulega wątpliwości, iż wynik tego postępowania dotyczy byłych właścicieli, ubiegających się o zwrot nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należało uwzględnić, choć zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. jest całkowicie chybiony, bowiem nie stanowi on podstawy oddalenia skargi, gdyż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", i to one stanowią podstawę uwzględnienia bądź oddalenia skargi. Natomiast za zasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd art. 28 K.p.a., gdyż istotnie Sąd ten błędnie go wyłożył na tle stanu niniejszej sprawy. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie została wniesiona na decyzję w przedmiocie podziału nieruchomości i generalnie należy zgodzić się z Sądem, że w tym postępowaniu jego stronami są podmioty legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości. Jednak rację należy przyznać skardze kasacyjnej, że w tej sprawie podział nie następował na wniosek osób posiadających taki tytuł do nieruchomości, ale z urzędu w szczególnej sytuacji. Postępowanie podziałowe nie było samoistne, jak to ujęto w tej skardze, ale jako pochodna postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i na użytek tego postępowania, które należy określić, w tym wypadku, jako główne. Jak należy wnioskować z akt sprawy, nieruchomość, o zwrot której wystąpili wnoszący skargę do Wojewódzkiego Sądu weszła w skład nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], co do której toczyło się postępowanie podziałowe. Wynik tego ostatniego, tj. podziałowego postępowania, dotyczy niewątpliwie interesu prawnego skarżących, bowiem domagają się oni zwrotu części nieruchomości ulegającej podziałowi. Oczywistym jest, że nie mają oni tytułu prawnego do nieruchomości, bowiem zostali go pozbawieni i wystąpili o jego zwrot, a zatem wszystkie postępowania mające związek z toczącym się postępowaniem o zwrot, a wywołane w związku z tym postępowaniem dotyczą interesu prawnego skarżących, bowiem są nierozerwalnie związane z ich roszczeniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odmowa im przez Sąd przymiotu strony naruszała art. 28 K.p.a. W ponownym postępowaniu Wojewódzki Sąd rozpozna zatem skargę co do meritum, jako wniesioną przez uprawnione podmioty, mając też na uwadze prawidłowe ustalenie ich kręgu, wobec zgonów H. Ł. i S. Ł. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a.