II SA/Kr 181/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel- Ziaja AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. N. kwotę 163,07 zł. ( sto sześćdziesiąt trzy złote i siedem groszy ), tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...].2002 r. R. N. zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew tzw. samosiejek, z działki nr [...] uzasadniając swój wniosek niszczeniem przez te drzewa ogrodzenia działki i utrudnieniem jego konserwacji. W trakcie postępowania administracyjnego przeprowadzono w dniu [...].2002 r. oględziny terenu, gdzie ustalono, że 5 sztuk drzew gatunku [...] znajduje się w odległości do 50 cm za ogrodzeniem wnioskodawcy i o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm o wartości: 20 cm, 68 cm, 63 cm, 50 cm i 57 cm (akta postępowania administracyjnego, teczka [...], karta nr 5). W tym stanie sprawy, Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...].2002 r. odmówił wydania zezwolenia na usunięcie pięciu drzew, uzasadniając swoja decyzję brakiem tytułu prawnego wnioskodawcy do terenu, na którym drzewa te rosną. Wnioskiem z dnia [...].2002 r. R. N. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].2002 r. informując o dostarczeniu wyrysu z mapy z zaznaczonym przebiegiem granic działek i w odpowiedzi na to pismo Burmistrz wyjaśnił, że nie jest wymagane zezwolenie na wycięcie krzewów, drzew owocowych i innych drzew w wieku do 5 lat. Odpowiedź tą R. N. potraktował jako uchylenie wydanej decyzji i zgodę na ścięcie drzew. Dnia [...].2003 r. A. P. poinformował Burmistrza Miasta [...] o wycięciu przez R. N. [...] 2003 r. na działce będącej jego współwłasnością pięciu [...] Pismem z dnia [...].2003 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na R. N. kary za wycięcie 5 drzew bez wymaganego zezwolenia. Dnia [...].2003 r. przeprowadzono w trakcie postępowania przygotowawczego oględziny miejsca ścięcia drzew w trakcie których ustalono, że obwody pni po ściętych drzewach wynoszą: 38 cm, 83 cm, 83 cm, 59 cm i 72 cm (akta postępowania administracyjnego, teczka [...], karty nr [...]). Na potrzeby postępowania administracyjnego w dniu [...] .2003 r. przeprowadzono kolejne oględziny nieruchomości w trakcie których ustalono, że w miejscu ścięcia drzewa te posiadały obwody o wymiarach: 69 cm, 57 cm, 81 cm, 81 cm i 36,8 cm (akta postępowania administracyjnego, teczka [...], karta nr [...]). W tym stanie faktycznym sprawy decyzją z dnia [...].2003 r. Burmistrz Miasta [...] nałożył na R. N. karę pieniężną w wysokości [...] zł za wycięcie bez zezwolenia 5 sztuk drzew gatunku [...]. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w miejscu ścięcia poszczególnych drzew ich obwody miały wartości 69 cm, 57 cm, 81 cm, 81 cm i 36,8 cm i zgodnie z obowiązującymi przepisami łączna kwota kary wynosi [...] zł, ale po uwzględnieniu współczynnika 0,1 określonego w § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar ostateczną wysokość kary pieniężnej ustalono na [...] zł. Dnia [...] 2003 r. odwołanie od tej decyzji wniósł R. N. domagając się uchylenia decyzji organu I-instancji i zarzucając temu organowi naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu współwłaściciela nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji przejawiające się w braku wyrażenia zgody na wycięcie ww. drzew z jednoczesnym wydaniem decyzji na wycięcie innych drzew innemu wnioskodawcy. Organ I-instancji wprowadził odwołującego w błąd doręczając mu pismo o braku wymaganego zezwolenia na usunięcie drzew w wieku do 5 lat, co odwołujący uznał za zgodę na wycięcie 5-ciu [...]. Ponadto w odwołaniu zarzucono nieścisłość w ustalaniu obwodów ściętych pni oraz prowadzone postępowanie w prokuraturze rejonowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że bezspornym jest okoliczność wycięcia pięciu drzew gatunku [...] przez odwołującego bez wymaganego zezwolenia. Parametry dendrologiczne ściętych drzew ustalono w protokole, z którego wynika, że drzewa te były w wieku powyżej 5 lat. Decyzję organu odwoławczego doręczono R. N. [...] 2005 r. i dnia [...] 2005 r. wniósł on skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący wyciął 5 drzew w dobrej wierze, przekonany o swoim działaniu jako zgodnym z prawem. Drzewa te stanowiące samosiejki rosły na gruncie będącym własnością skarżącego. Pismo Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].2002 r. zostało odczytane jako wyrażenie zgody na ścięcie ww. drzew. Pismo skarżącego z [...].2002 r. stanowiło odwołanie od wcześniejszej decyzji organu I-instancji odmawiającej udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew. W skardze podniesiono, że były składane skargi na bezczynność organu I-instancji w sprawie załatwienia sprawy, a ponadto stroną w postępowaniu administracyjnym nie był J. B. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie braku umożliwienia skarżącemu brania czynnego udziału w sprawie oraz wybrakowania materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podniesiono, że skarżący usunął 5 sztuk drzew w wieku starszym niż 5 lat bez wymaganego zezwolenia. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając dodatkowo organom administracji naruszenie art. 7-10 k.p.a., brak nadania biegu pismu skarżącego z [...].2002 r. oraz nie zawiadomieniu W. N. o prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżący R. N. w dniu [...] 2005 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2005 r., doręczoną skarżącemu [...] 2005 r. Skarga została zatem wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa [...]. W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dlatego też w tej sprawie skarga jest zasadna, lecz częściowo z innych powodów, niż podniesione w skardze. Należy również wskazać, że Sąd rozpoznając tą sprawę berze pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie z daty wyrokowania w tej sprawie. W tej sprawie organy administracji wszczęły postępowanie mające na celu wymierzenie skarżącemu kary za usunięcie drzew bez zezwolenia w dniu [...] 2003 r., kiedy doręczono skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu. Wprawdzie z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880), ale stosownie do jej art. 158 do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym zasadnie organy administracji prowadziły w tej sprawie postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.), zwaną dalej ustawą o ochronie przyrody. Z akt sprawy, a w szczególności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym protokołu oględzin z dnia [...] 2003 r. jednoznacznie wynika, że organ I instancji stwierdził fakt usunięcia bez zezwolenia 5 drzew gatunku [...] ustalając obwody pni ściętych drzew na wysokości ścięcia. Zgodnie z art. 47l ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jednostkowe stawki kary nie mogą przekroczyć za 1 cm obwodu pnia drzewa - mierzonego na wysokości 130 cm - trzykrotnej stawki jednostkowej opłaty dla danego rodzaju lub gatunku (odmiany) drzewa. Dlatego też nie mogą być w żadnym przypadku mierzone na wysokości ścięcia, jak tego dokonał organ I instancji. W tym zakresie jest to obowiązek ustawowy, od którego nie mógł odstąpić właściwy organ. Należy wskazać i na to, że w aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin przedmiotowych drzew z dnia [...].2002, w trakcie których dokonano pomiarów obwodów przedmiotowych drzew na wysokości 130 cm. Istnieje więc materiał dowodowy pozwalający na ustalenie prawidłowych wymiarów obwodów ściętych drzew. Ponadto, gdy jest to konieczne, organ prowadzący postępowanie mógł powołać biegłego w celu oszacowania obwodu ściętego pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm dysponując wymiarami obwodów na wysokości ścięcia. Ustalenie w tej sprawie kary na podstawie obwodów ściętych drzew na wysokości ich ścięcia stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia obu decyzji. Nie jest to jedynie uchybienie. Organ odwoławczy pominął w trakcie postępowania M. C. jako pełnomocnika A. P. Tym samym pozbawiono stronę czynnego udziału w sprawie na etapie postępowania I-instancyjnego jak i postępowania odwoławczego. M. C. nie jest ani adwokatem, ani radcą prawnym, ani też stroną w tej sprawie i tym samym, stosownie do art. 35 § 1 P.p.s.a., nie mógł być pełnomocnikiem w postępowaniu sądowym. Zasadnie podnosi również skarżący, że w toku postępowania w obu instancjach nie brał udziału J. B. jako współwłaściciel działki nr [...], na której rosły wycięte drzewa. Organy obu instancji uznały jako stronę w postępowaniu innego współwłaściciela działki nr [...] A. P. , a pominęły J. B. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w tej sprawie nie oddalił skargi R. N. na podstawie art. 134 § 2 P.p.s.a. W tej bowiem sprawie ustalenie wysokości kary za usunięcie drzew winno nastąpić na dzień wydania decyzji przez organ I-instancji, czyli na dzień [...] 2003 r. Po wniesieniu odwołania, a przed jego rozpoznaniem, nastąpiła zmiana obowiązującego prawa w zakresie wysokości stawek kar. Od dnia 1 lipca 2003 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2003 r. Nr 113, poz. 1074) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. z 2003 r. Nr 99, poz. 907) i stawki te wzrosły o ok. 200-300 % w stosunku stawek obowiązujących do tej daty. Tym samym ewentualne uwzględnienie wysokości stawek kar obowiązujących od 1.07.2003 r. stanowiłoby swoistą dodatkową karę dla skarżącego nakładaną tyko dlatego, że odwołał się on od niekorzystej dla niego decyzji. Pozostałe zarzuty zawarte w skardze oraz podniesione na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego nie są zasadne. Przede wszystkim należy bowiem stwierdzić, że na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody każdy miał obowiązek uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew i nie ma znaczenia w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do nałożenia kary kwestia stosunków własnościowych nieruchomości, na której dokonano usunięcia. Niezależnie więc od tego, czy skarżący ściąłby drzewa na swojej działce, czy na działce sąsiada, jeżeli dokonał tego bez wymaganego zezwolenia – organ administracji obowiązany był nałożyć karę. Nie ma znaczenia wynik postępowania prokuratorskiego, dotyczącego ustalenia popełnienia przestępstwa związanego z usunięciem drzew. Karę w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie przyrody nakłada się niezależnie od tego, czy samo usunięcie drzew stanowi dodatkowo przestępstwo. Nie ma również racji skarżący podnosząc, że Burmistrz Miasta [...] udzielił zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew. Z żadnego pisma, a w szczególności z pisma Burmistrza z dnia [...] .2002 r. nie wynika udzielenie zgody na ścięcie tych drzew. Pismo to nie było wprowadzaniem w błąd skarżącego, a stanowiło jedynie informację o obowiązującym prawie. Na wysokość kary nie ma również wpływu i to, czy ścięte drzewa były tzw. "samosiejkami". Ustawa o ochronie przyrody nie pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary w przypadku usunięcia drzew "samosiejek". Dodatkowo należy również podnieść i to, że nawet uznanie pisma skarżącego z dnia [...].2002 r. jako odwołania od decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na usunięciom drzew nie ma znaczenia w tej sprawie. Dopóki bowiem nie nastąpiło wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, nie można domniemywać, że dana osoba posiada takie zezwolenie. Zasadniczo drzewo można ściąć – bez narażania się na negatywne konsekwencje prawne – tylko wtedy, gdy posiada się zezwolenie na jego usunięcie. Również Sąd nie stwierdza, aby materiał w sprawie było wybrakowany bądź niepełny. Mając wszystko na uwadze należy stwierdzić, iż mimo nietrafności argumentacji podniesionej w skardze, tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Po uchyleniu obu decyzji, ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organ I-instancji musi w pierwszej kolejności wziąć pod uwagę treść art. 47l ust. 9 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie można wydać decyzji o wymierzeniu kary, jeżeli od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska upłynęło 5 lat. Ta okoliczność ma charakter faktyczny i musi ją ustalić organ administracji. Jeżeli organ I-instancji ustali, że nie zachodzi przesłanka z powołanego art. 47l ustawy o ochronie przyrody, wówczas należy zapewnić udział w sprawie tak skarżącemu, jak i właścicielom nieruchomości, na której nastąpiło usunięcie drzew oraz ustalić wysokość kary mając na uwadze obwody ściętych drzew na wysokości 130 cm. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a., zgodnie z którym zwrócono skarżącemu kwotę uiszczonego wpisu sądowego w tej sprawie.