IV SA/Wa 306/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia (...) grudnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy sprostowania omyłki w akcie własności ziemi - skargę oddala - Postanowieniem z dnia (...) listopada 2007 roku, Nr (...) Wójt Gminy w M. odmówił wpisania w akcie własności ziemi Nr (...) we wsi D. w miejsce dotychczasowych numerów ewidencyjnych działek (...) i (...) działek o nr ew. (...) i (...) i stwierdzenia, że była to oczywista omyłka pisarska. W uzasadnieniu postanowienia Wójt Gminy w M. stwierdził, że J. K. wystąpił do Starostwa Powiatowego w O. o sprostowanie błędu pisarskiego w Akcie Własności Ziemi, polegającego na błędnym wpisaniu działek o nr ewidencyjnych (...) i (...) zamiast działek o nr (...) i (...). Z operatu ewidencji gruntów wsi D. wynika, że operat ten został założony w 1966 roku po pomiarach geodezyjnych przeprowadzonych przez Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjne w W.. W operacie tym w pozycji rejestrowej nr (...) wpisano działki nr (...) o pow. 1,62 ha i nr (...) o pow. 0,98 ha. Jako użytkowników gruntów wpisano Z. J. s. P. i K. S. c. W.. W 1974 r. w czasie uwłaszczenia gruntów wsi D. powyższe działki zostały podzielone. Jako właściciela działki nr (...) o powierzchni 0,77 ha i działki nr (...) o pow. 0,51 ha, w Akcie Własności Ziemi Nr (...) z dnia (...).XI.1974r. wpisano J. K. s. S., a właścicielem działek: nr (...) o pow. 0,85 ha im (...) o pow. 0,47 ha, na podstawie Aktu własności ziemi Nr (...) z dnia (...).XI.1974 zostali Z. S. i jego żona Z. M.. Akty własności zostały wydane w oparciu o: 1. zapisy nr ewidencyjnych działek i ich powierzchni w rejestrze ewidencji gruntów wsi D. podlegających uwłaszczeniu, 2. protokoły przesłuchania stron z dnia (...) maja 1973 r., w których zostały wyszczególnione nr ewidencyjne działek i ich powierzchnie oraz okres władania tymi gruntami. Powyższe dokumenty zostały podpisane przez zainteresowane strony, a protokoły przesłuchania strony zostały podpisane przez świadków. Z przytoczonych zapisów nr ewidencyjnych działek w ewidencji gruntów, protokołów przesłuchania stron i Aktów Własności Ziemi wynika, że nie popełniono Sygn. akt IV SA/Wa 306/08 w nich żadnej omyłki pisarskiej. Jeśli J. K. faktycznie użytkuje inne działki, niż wpisane w kwestionowanym akcie własności, może dokonać sprostowania błędu przez zawarcie umowy zamiany z obecnymi właścicielami działek nr (...) i nr (...), a w przypadku braku ich zgody na drodze postępowania sądowego. Zmiana granic i powierzchni działek dotyczy stanów własnościowych, a te leżą w jurysdykcji sądów powszechnych i nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym. W związku z tym nie może mieć zastosowanie art.113 § 1 kpa, gdyż powyższe okoliczności wskazują, że w sprawie nie chodzi o oczywistą omyłkę pisarską. Takie stanowisko przyjmowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np.: wyrok z dnia 13 maja 1999r., sygn. akt II SA. 566/99), który wskazał, że w trybie art. 113 § 1 Kpa odbywa się sprostowanie błędów i omyłek pisarskich, a więc wad nieistotnych. Od powyższego postanowienia zażalenie złożył J. K. twierdząc, że przy sporządzaniu Aktu Własności Ziemi nastąpiła omyłka w oznaczeniu numerów działek i powinna być ona wyeliminowana. Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2007 roku, Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy w M. z dnia (...) listopada 2007 roku. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ustawa z dnia 26 marca 1982 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U z 1982 r. Nr 11, poz. 81 z późn. zm.), sprawy dotyczące stwierdzenia nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości oraz sprawy o droczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości powierzyła sądom powszechnym. Kolejne akty normatywne wyłączyły spod jurysdykcji organów administracji publicznej dalszy katalog czynności. W myśl art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zmianami), do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia bądź zmiany decyzji. Z powyższego wynika więc, iż we wskazanym powyżej zakresie w obecnym stanie prawnym nie jest władny Sygn. akt IV SA/Wa 306/08 rozstrzygać żaden z organów administracji publicznej. Z kolei, stosownie do treści art. 113 § 1 Kpa właściwym w sprawie sprostowania błędu bądź oczywistej omyłki w decyzji jest wyłącznie ten organ administracji publicznej, który te decyzje wydał, zatem w tej kategorii spraw właściwy jest tryb postępowania administracyjnego. Za argumentem takim przemawia również orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie z którym, przepisy art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyraźnie i wyczerpująco określają zakres wyłączenia stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (wyrok NSA z dnia 21.03.1996 r., sygn. akt II SA 432/95, wyrok WSA z 29.03.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2403/05). Wspomniany art. 113 § 1 Kpa dopuszcza możliwość sprostowania decyzji, którego przedmiotem mogą być błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, zawarte w wydanych przez organ administracji decyzjach. Ustawodawca, wprowadzając w powyższym artykule pojęcie "błędów pisarskich i rachunkowych" oraz innych" oczywistych omyłek ", nie daje jednak ustawowej definicji tych pojęć, w związku z czym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze ich potoczne znaczenie. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, iż błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu, niewłaściwe użycie wyrazu, widoczna mylna pisownia albo widoczne i niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Z kolei, błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia. Na równi z błędami pisarskimi i rachunkowymi potraktowano inne oczywiste omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów, itp. (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17.10.2001 r., sygn. akt II SA 1099/01; z dnia 23.04.2001 r., sygn. akt II SA863100, z 22.01.1998 r., sygn. akt IV SA 531196, Cz. Matysz: Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, Zakamycze 2005, str. 125 i następne). Redakcja przepisu art. 113 § 1 Kpa pozwala zatem stwierdzić, że wszystkie wymienione wyżej wady orzeczenia charakteryzuje cecha oczywistości. Zgodnie z definicją słownika Sygn. akt IV SA/Wa 306/08 języka polskiego, "oczywisty" to nie budzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Z kolei, oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. We wniosku z dnia (...) listopada 2007 roku o sprostowanie błędu w akcie własności ziemi nr (...) z dnia (...) listopada 1974 roku zainteresowany podaje, iż błąd ten polega na nieprawidłowym oznaczeniu uwłaszczonych nieruchomości, które oznaczono numerami (...) i (...) podczas gdy faktycznie są one działką nr (...) oraz (...). Analiza zgromadzonego materiału dowodowego zdaniem Kolegium nie daje podstaw do przyjęcia, że w przedmiotowym akcie własności ziemi nastąpiła "oczywista omyłka", możliwa do skorygowania w trybie art. 113 § 1 Kpa. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Z kolei z materiału dowodowego nie wynika jakoby organ mylnie w tym akcie własności ziemi określił nr nieruchomości (...) i (...) zamiast (...) oraz (...). Z protokołu przesłuchania strony – J. K. z dnia (...) maja 1973 roku, na okoliczność ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości celem uregulowania jej własności wynika, iż objęcie nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów (poz. (...)) jako działki (...) i (...) o powierzchni stosownie 0,77 ha i 0,51 ha (łącznie 1,28 ha) nastąpiło na podstawie ustnej umowy darowizny z 1966 roku pomiędzy S. K. a jego synem – J. K.. Wskazać przy tym należy, iż w aktach sprawy znajduje się drugi akt własności nr (...) z dnia (...) listopada 1974 roku wydany na rzecz J. i M. małż. Z. stwierdzający nabycie własności nieruchomości m. in. o numerach (...) (pow. 0,85 ha) oraz (...) (pow. 0,47 ha), oznaczonych w ewidencji gruntów pod pozycją (...). Podstawą wydania tegoż aktu był również protokół, sporządzony na okoliczność przesłuchania strony – J. Z. (w aktach sprawy) z którego wynika, że objęcie przedmiotowych nieruchomości (działek nr (...) i (...)) nastąpiło na podstawie ustnej umowy darowizny z 1965 roku zawartej pomiędzy P. i H. Z. a J. i M. Z. (synem i synową). Tym samym w przedmiotowej sprawie nie zaistniała oczywista omyłka czy też błąd pisarski bądź rachunkowy. Stwierdzenie takie nie przesądza jednakże o całkowitej prawidłowości wydanego przez Naczelnika Powiatu O. aktu Sygn. akt IV SA/Wa 306/08 własności ziemi, gdyż oceny takiej organ administracji nie jest władny dokonywać. Ponadto, zdaniem Kolegium, wskazać należy, iż w trybie art. 113 § 1 Kpa nie mogą być korygowane inne błędy, poza wymienionymi w tym przepisie. W tej formie nie jest możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego, które miałoby wpływ na zakres lub rodzaj przyznanych stronie uprawnień, a w przedmiotowej sprawie ewentualnie z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia. Również Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się w kwestii granicy przedmiotowej dopuszczalności sprostowania decyzji wynikającej z art. 113 § 1 Kpa wywodząc, iż nie jest dopuszczalna w tym trybie merytoryczna zmiana decyzji. W wyroku z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt II SA 566199 Sąd wskazał, iż sprostowanie błędów i omyłek, a więc wad nieistotnych, odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc art. 113 § 1 Kpa. Zmiana granic i powierzchni działki nie dotyczy jednak spraw nieistotnych i pod żadnym pozorem nie może być dokonywana w tym trybie, gdyż dotyczy stanów własnościowych. Kwestie własnościowe z kolei, leżą w jurysdykcji sądów powszechnych. Również w wyroku z dnia 23.04.2001 roku (sygn. akt II SA 863100) Sąd ten wskazał, iż nie podlegają sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej (..). Zmiana postanowienia wyrażonego w decyzji (akcie własności), chociażby nawet powziętego na skutek błędu, nawet w skutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym - nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki, których dotyczy art. 113 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Za takim stanowiskiem przemawia również powoływany art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zgodnie z którym, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw dotyczących m. in. zmiany decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Z powyższych względów zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Wójta Gminy w M.. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K. podnosząc zarzut naruszenia Sygn. akt IV SA/Wa 306/08 art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 104 kpa. zdaniem skarżącego istota omyłki pisarskiej polegała na tym, że w dokumencie wydanym w latach siedemdziesiątych zamiast numeru działki (...) i (...) wpisano nr (...) i (...). W konsekwencji sąsiadowi przydzielono działki o nr ew. (...) i (...), które użytkuje ono od lat 60 - tych i co do tego nigdy nie było między nimi sporu. Zdaniem skarżącego zmiana numeracji nie wpłynie na prawo własności, gdyż wynika ono z zawartej w 1965 roku nieformalnej umowy przeniesienia własności nieruchomości. Ta umowa w ocenie skarżącego stanowi podstawę nabycia działki na podstawie prawa cywilnego. Wydawane akty własności jedynie potwierdzały ten stan i nie mogą być niezgodne z uprzednio istniejącym stanem faktycznym. Sprostowanie omyłki nie doprowadzi również do zmian granic działek. Zdaniem skarżącego kuriozalną jest sytuacja, że sąsiad zakłada księgę wieczystą na działkę użytkowaną przez niego i uzyskuje wpis, iż jest jej właścicielem. Rozwiązanie tej kwestii jest łatwe do rozwiązania poprzez sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżone postanowienie zdaniem Sądu nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 113 § 1 kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Oczywista omyłka pisarska ma miejsce wówczas, gdy błąd nie jest wynikiem niewłaściwej interpretacji prawa lub niewłaściwej oceny materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych. Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej możliwe jest tylko wówczas, gdy dla wykazania, iż określony zapis jest błędny nie jest konieczne przeprowadzanie postępowania dowodowego. Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie może też prowadzić do zmiany istoty wydanego rozstrzygnięcia. Przewidziana w art. 113 § 2 kpa możliwość sprostowania Sygn. akt IV SA/Wa 306/08 oczywistej omyłki pisarskiej nie może zastępować przewidzianych przepisami prawa mechanizmów zmiany lub weryfikacji decyzji. W niniejszej sprawie skarżący domagał się sprostowania Aktu Własności Ziemi. Sprostowanie miałoby polegać na zmianie oznaczenia numerów działek, które na mocy tego aktu nabył J. K. Stwierdzenie, iż wskazane w Akcie Własności Ziemi z dnia (...) listopada 1974 roku, Nr (...) działki o nr ew. (...) i (...) zostały wymienione omyłkowo i zamiast nich powinny być wskazane działki o nr ew. (...) i (...) wymagałoby poczynienia ustaleń faktycznych. Wymagałoby to m.in. podważenia protokołu przesłuchania w charakterze strony J. K. z dnia (...) maja 1973 roku, z którego wynika, iż na podstawie nieformalnej umowy ustnej darowizny on w posiadaniu działek o nr ew. (...) i (...). Żądanie skarżącego zmiany numerów działek wymienionych w Akcie Własności Ziemi nie może więc być uznane za żądanie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Pomyłka w określeniu numerów działek nie może być uznana za oczywistą omyłkę pisarską. Nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, iż zmiana numeracji nie wpłynęłaby na prawo własności, gdyż wynika ono z zawartej w 1965 roku nieformalnej umowy przeniesienia własności nieruchomości, zaś Akt Własności Ziemi jedynie potwierdzał ten stan. Nieformalna umowa nie wywoływała żadnych skutków prawnych w zakresie przeniesienia własności nieruchomości. Istnienie nieformalnej umowy wskazywało jedynie na fakt samoistnego posiadania nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 roku, Nr 27, poz. 250 ze zm.) nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stawały się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Aktem Własności Ziemi organ administracji potwierdzał przejście z mocy prawa własności nieruchomości, która znajdowała się w samoistnym posiadaniu rolnika. W wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 roku, II OSK 581/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Niewłaściwe wskazanie w decyzji numerów działek i przypisanie ich niewłaściwym osobom nie ma charakteru oczywistej omyłki. Sygn. akt IV SA/Wa 306/08 Instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może służyć konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego". Pogląd ten zdaniem Sądu należy w pełni podzielić. Ma on zastosowanie również w niniejszej sprawie. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.