II SA/Lu 288/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi R.A. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 20 [...] 2008 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda ,po rozpoznaniu odwołania R. A., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 4 [...] 2008 r., znak: [...], umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 46/1, o pow. 192 m2, położonej w L., przy ul. D. 35. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wyjaśnił, iż aktem notarialnym nr rep. [...]/651 z dnia 6 sierpnia 1946 r. J. A. nabył niewydzieloną przestrzeń o powierzchni 857,5 m2 w nieruchomości o pow. 25.000 m2, uregulowanej w księdze hipotecznej "L. 1505". Zgodnie z okazanym przy akcie projektem niezatwierdzonego podziału nieruchomości J. A. otrzymał w niewydzielonym obszarze działkę nr 9 o pow. 857,5 m2. Zarządzeniem Prezydenta Miasta L. nr 18 z dnia 22 grudnia 1977 r. w sprawie ustalenia terenów budowlanych budownictwa jednorodzinnego położonych w L. i ich podziale, na działki budowlane podziałem została objęta m.in. nieruchomość, położona w dzielnicy K., dla której prowadzona była księga wieczysta KW 1351. Zgodnie z treścią tej księgi nieruchomość stanowiła działkę gruntu ornego i budowlanego o pow. 118.026 m2, a współwłaścicielem 8575/1180260 części był J. A.. Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 31 maja 1978 r., nr [...], J. A., jako współwłaścicielowi nieruchomości objętej ustalonym terenem budowlanym K. II, nadano z części nieruchomości, którą dotychczas władał, działkę o nr 46/2 o pow. 658 m2. Nieruchomość oznaczona jako działka nr 46/1 o pow. 192 m2, zgodnie z podstawą nabycia w księdze wieczystej LU1I/00245403/2, stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Organ pierwszej instancji podkreślił, iż w tej sytuacji osobom uprawnionym przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej działki nr 46/1, ale wniosek w tym przedmiocie pochodzić może tylko od wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Wobec tego, że wniosek z dnia 5 listopada 2005 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości został złożony przez spadkobierców jednego ze współwłaścicieli działki J. A., tj. R. A. i A. G., organ pierwszej instancji pouczył strony o konieczności uzupełnienia wniosku o podpisy pozostałych współwłaścicieli. Wnioskodawcy nie usunęli braków tego wniosku, w związku z czym postępowanie jako bezprzedmiotowe zostało umorzone przez Starostę. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz tylko jednego współwłaściciela bez udziału i zgody pozostałych współwłaścicieli rażąco narusza prawo. Oznacza to bezwzględny wymóg, by wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodził od wszystkich współwłaścicieli, bądź by złożyli oni stosowne oświadczenie, że wyznaczyli osobę, na rzecz której ma nastąpić zwrot. Zgłoszenie wniosku przez uprawniony podmiot jest podstawą rozpoznania sprawy i jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Tym samym, w ocenie Wojewody, postępowanie wszczęte na wniosek spadkobierców J. A. z dnia 5 listopada 2005 r. prawidłowo zostało umorzone – jako bezprzedmiotowe – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył R. A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślił, iż jak wynika ze szkicu stanowiącego załącznik do aktu notarialnego z 1946 r., powierzchnia działki kupionej przez jego ojca była ściśle określona. Organy administracji pominęły również fakt, iż ojciec skarżącego nabył prawo własności całej działki o powierzchni 857,5 m2 przez zasiedzenie, gdyż od momentu zakupu do czasu wywłaszczenia zarządzeniem Prezydenta Miasta Lublina działki o pow. 192 m2 w 1977 r. upłynęło 31 lat. Zdaniem skarżącego niezrozumiałe jest żądanie przez organ uzupełnia wniosku od wystąpienia wszystkich pozostałych współwłaścicieli nieruchomości zakupionej w 1946 r. Zwrot działki nr 46/1 o pow. 192 m2 dotyczy jedynie skarżącego i jego rodziny, pozostali współwłaściciele nie będą więc zainteresowani braniem udziału w tej sprawie. W ocenie strony, osoby te nie poniosą żadnego uszczerbku w przypadku orzeczenia zwrotu przedmiotowej działki na rzecz skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonego aktu z obowiązującym prawem, do czego uprawniony jest w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skargi na tę decyzję nie można uznać za zasadną. W świetle przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. 261, poz. 2603 ze zm.), dalej: "ustawa", poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz tylko jednego współwłaściciela bez udziału w postępowaniu i zgody na to pozostałych współwłaścicieli, powoduje, że decyzja taka rażąco narusza prawo (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 28 września 2005 r., I SA/Wa 1371/04, LEX nr 192900 i z dnia 17 marca 2005 r., I SA/Wa 382/04, LEX nr 189027 oraz wyroki NSA z dnia 5 stycznia 2001 r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398 i z dnia 6 grudnia 1995 r., SA/Gd 374/95, niepubl.). W sytuacji, gdy brak jest wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości organ powinien wezwać składającego wniosek do jego uzupełnienia. Uzupełnienie to będzie mogło polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich byłych współwłaścicieli, bądź upoważnieniu jednego ze współwłaścicieli do występowania w imieniu pozostałych (G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, pod red. G. Bieńka, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, s. 475). Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego nr rep. [...]/651, w dniu 6 sierpnia 1946 r., J. A. nabył niewydzieloną przestrzeń o powierzchni 857,5 m2 w nieruchomości o pow. 25.000 m2, uregulowanej w księdze hipotecznej "L. 1505". Zgodnie z okazanym przy akcie projektem niezatwierdzonego podziału nieruchomości J. A. otrzymał w niewydzielonym obszarze działkę nr 9 o pow. 857,5 m2. Znajdujący się w aktach sprawy "szkic części nieruchomości pod nazwą hipoteczną L. 1505" potwierdza jedynie, iż cześć tej nieruchomości oznaczona nr 9, zajmuje powierzchnię 857,5 m2, a nie określa położenia tej działki. Z dokumentu tego wynika, iż wskazuje on projektowany sposób podziału sprzedanej nieruchomości, z zastrzeżeniem, iż "rozplanowanie parcel wykazanych na niniejszym szkicu może jednakowoż ulec zmianom przy ostatecznym zatwierdzeniu planu parcelacji" (k.21 akt administracyjnych). Zarządzeniem Prezydenta Miasta L. nr 18 z dnia 22 [...] 1977 r. o ustaleniu terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki położonego w Lublinie w dzielnicy "K." cz. II (Dz. Urz. WRN w Lublinie Nr 11, poz. 85) dokonano podziału m.in. nieruchomości położonej w Lublinie, przy ul. Dulęby i ul. Żmichowskiej, dla której prowadzona była księga wieczysta KW 1351. Zgodnie z treścią tej księgi ojciec skarżącego J. A. był współwłaścicielem 8575/1180260 części omawianej nieruchomości. Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 31 maja 1978 r., nr [...] J. A. jako współwłaścicielowi nieruchomości objętej ustalonym terenem budowlanym K. II nadano z części nieruchomości, którą dotychczas władał, działkę o nr 46/2 o pow. 658 m2. Natomiast nieruchomość oznaczona jako działka nr 46/1 o pow. 192 m2 została objęta parcelacją i w drodze powołanego Zarządzenia Prezydenta Miasta L. nr 18 z dnia 22 grudnia 1977 r. stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192 ze zm.). Oznacza to, iż w momencie podziału działki J. A. był jedynie współwłaścicielem nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot. Ojcu skarżącego nie przysługiwało bowiem prawo własności konkretnej działki, lecz prawo własności określonej ułamkowo części wywłaszczonej nieruchomości. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji, w toku prowadzonej w dniu 29 listopada 2007 r. rozprawy administracyjnej, pouczył strony o konieczności uzupełnienia wniosku o wnioski pozostałych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców. Spadkobiercy J. A. wnieśli jednak o wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o złożony przez nich wniosek, podnosząc, iż Zarządzenie Prezydenta Miasta L. nr 18 z dnia 22 grudnia 1977 r. nie naruszało własności innych osób (k. 65 akt administracyjnych). W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, iż wobec braku wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, pochodzącego od wszystkich poprzednich współwłaścicieli, bądź od ich spadkobierców, postępowanie administracyjne, wszczęte na podstawie wniosku R. A. i A. G. z dnia 5 listopada 2005 r., należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem na organach administracji spoczywa obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Jedynie zgłoszenie wniosku przez uprawniony podmiot dawałoby podstawę organom administracji do rozpoznania sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co do istoty i wydania w tej sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2001 r.). Należy również podkreślić, iż podnoszone przez skarżącego w skardze oraz na rozprawie w dniu 6 czerwca 2008 r. kwestie dotyczące nabycia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 46/1 w drodze zasiedzenia mogą być rozstrzygnięte jedynie przez sąd powszechny, a nie przez sąd administracyjny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.