III SA/Gd 160/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi H. J. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia 31 marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2008 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] na podstawie art. 104 ust.1 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz.U z 2003r. nr 179 poz. 1750 z późń. zm.) oraz art. 123 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) w odpowiedzi na wniosek H. J. z dnia 21 listopada 2007r. w sprawie wezwania do wydania decyzji administracyjnej odmówił wydania decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu stwierdził, że w związku z unieważnieniem decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia 17 grudnia 2002r. przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z dnia 14 kwietnia 2006r. w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego oraz uchylenia punktu 7 rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia 24 września 2003r. dotyczącego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy (rozkaz personalny Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia 9 maja 2006r.) w/w żołnierz zawodowy został przywrócony do zawodowej służby wojskowej i przyjęty na ewidencję w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w S. z dniem 14 czerwca 2006r. rozkazem komendanta WKU nr [...] z dnia 14 czerwca 2006r. W celu uregulowania zaległych należności finansowych rozkazem komendanta WKU nr [...] z dnia 18 lipca 2006r. wypłacono należności finansowe za okres od dnia 1 października 2003r. do dnia 13 czerwca 2006r. jednocześnie potrącono należności finansowe, które w/w otrzymał w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, gdyż nie było faktu zwolnienia. Dalej organ podał, że H. J. w dniu 26 czerwca 2006r. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i rozkazem personalnym nr [...] Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 30 czerwca 2006r. z dniem 31 lipca 2006r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej rozkazem Komendanta WKU nr [...] z dnia 31 lipca 2006r. wypłacono ponownie należności finansowe związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej według nowych wyższych stawek. W zażaleniu H. J. i zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez uchybienie art. 123 § 1 kpa. i wydanie postanowienia w niniejszej sprawie bez podstawy prawnej; naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez uchybienie art. 141 § 1i 2 kpa. poprzez stwierdzenie, iż odwołanie wnoszone w ciągu 14 dni jest środkiem służącym do zaskarżenia postanowienia i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako rażąco naruszającego prawo i wydanie decyzji administracyjnej w żądanym przez stronę przedmiocie bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji. Postanowieniem z dnia 31 marca 2008r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] nr [...] uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał zarzut wydania postanowienia bez podstawy prawnej ale jednocześnie wskazał, iż nie oznacza to, że decyzja administracyjna w tej sprawie powinna być wydana. Powołał się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1995 r. II CZP 46/05 (OSNC 1995 r., z 7-8, poz. 114), w której Sąd ten wskazał, że przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu należy stosować m.in. wtedy, gdy nie ma innego środka prawnego, przy wykorzystaniu którego możliwe byłoby przywrócenie równowagi majątkowej naruszonej bez prawnego uzasadnienia. Organ odwoławczy nadto wskazał, że wobec braku podstaw do wydania decyzji administracyjnej w sprawie już rozstrzygniętej ugodą, zawartą na podstawie przepisów prawa cywilnego, WKU zobowiązany jest niezwłocznie udzielić żalącemu się pisemnej odpowiedzi i poinformować go o przyczynach odmowy wydania żądanej decyzji z uwzględnieniem wskazówek zawartych w uzasadnieniu postanowienia organu drugiej instancji, a także o przysługującym mu prawie dochodzenia zaspokojenia roszczeń cywilnoprawnych związanych z zawarciem i treścią ugody na drodze sądowej przed właściwym sądem powszechnym. Powinien także poinformować o tym, iż powołane przez żalącego się postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 27 września 2007r. byłoby wiążące, gdyby pomiędzy zainteresowanymi stronami nie została zawarta ugoda. Nie mają bowiem do niej zastosowania przepisy o uposażeniu żołnierzy zawodowych, na których opiera się stanowisko Sądu Okręgowego w G. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H.J. zarzucił rażące naruszenie norm prawa procesowego poprzez błędne zastosowanie art. 105 § 1 kpa. wynikające z uznania, iż niniejsza sprawa jest bezprzedmiotowa, zaś skarżący zawarł ugodę z Wojskowym Komendantem Uzupełnień [...]. W uzupełnieniu skargi w piśmie procesowym z dnia 13 maja 2008r. stwierdził, że swoich roszczeń nie wywodzi z ugody albowiem takiej nie zawierał a nawet gdyby tak traktować zapis w rozkazie WKU [...], to ugoda była niedopuszczalna, gdyż sprzeczna z ustawą tj. z art. 103 wojskowej ustawy pragmatycznej w związku z art. 77 tej ustawy. Wskazał, że prawa do uposażenia nie można się zrzec, gdyż byłoby to sprzeczne z Konstytucją RP, a konkretnie z art. 64 i 65. Nadto należności, które zostały potrącone, zostały skarżącemu drugi raz odebrane przez Dyrektora WBE [...] na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w G. Jego zdaniem również organy obu instancji ignorują treść wiążącego dla nich postanowienia Sądu Okręgowego w G. w konkluzji wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji bądź uchylenie go i poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2008r. stanowiącym odpowiedź na odpowiedź organu na skargę H. J. podtrzymał dotychczasowe zarzuty a nadto zwrócił uwagę, że pełnomocnik organu nie może domagać się zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, gdyż nie jest wpisany na listę radców prawnych ani adwokatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści artykułu 103 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U nr 179 poz. 1750 z późń. zm) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania przez organ ze skarżącym rozliczeń finansowych w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o jego zwolnieniu ze służby - z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Przez uposażenie o którym mowa w ust. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w: - art. 72 ust. 1, - dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83, - dodatkowe wynagrodzenie, o którym mowa w art. 88, - odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art.94, - należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1 i 2. Uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia /art. 72 ust. 1/. Konieczne zatem, wobec brzmienia przytoczonego przepisu jest wskazanie na przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U z 1998r. nr 21 poz. 94 ), w myśl, którego należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 K.p mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że taką zgodę w przepisanej prawnie formie skarżący wyraził w dniu 13 lipca 2006r. i na jej podstawie nastąpiło zaliczenie pobranych przez niego należności związanych z odejściem z zawodowej służby wojskowej w 2003 roku jako świadczeń nienależnych w związku z unieważnieniem decyzji dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na poczet należnych uposażeń / k. [...] akt administracyjnych/. Przedmiotem potrąceń nie były świadczenia emerytalne. Dlatego zarzut skarżącego zawarty w piśmie procesowym z dnia 13 maja 2008r. stanowiącym odpowiedź na odpowiedź organu na skargę, że potrącone należności zostały mu drugi raz odebrane przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego [...], jako nie mieszczący się w granicach rozpoznawanej sprawy w rozumieniu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż nie ma wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie. Reasumując dotychczasowe rozważania stwierdzić trzeba, że organ dokonał potrąceń należności z uposażenia żołnierza zawodowego /art. 72 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych/ za zgodą skarżącego wyrażoną na piśmie w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę / art.91§ 1 Kodeksu pracy/. Podkreślić bowiem należy - że wbrew stanowisku skarżącego - art. 77 ustawy o służbie wojskowej [...] w myśl, którego uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 w/w ustawy, pobierane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, także nie eliminuje prawa do dokonania potrąceń z upoważnienia art. 103 ust. 1 tej ustawy. Zauważyć należy, że w sytuacji gdy zwolnienie żołnierza ze służby mocą decyzji, uznane zostało za niezgodne z prawem, czego konsekwencją było uznanie decyzji wydanych w tym przedmiocie za nieważne, to nie sposób przyjąć, że pobrane przez żołnierza [...] należności, o których mowa w art. 73, przysługiwały mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty – jak wymaga tego przepis art. 77 ustawy. Sąd w tym składzie nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że między organem i skarżącym doszło do zawarcia ugody na podstawie przepisów prawa cywilnego. Zważywszy, że sprawy dotyczące roszczeń żołnierzy zawodowych o zapłatę uposażenia i innych należności wynikających ze stosunku służbowego podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym /patrz uchwała SN z dnia 29.11.2007r. sygn. III CZP 160/07/ to przyjąć należy, iż w sprawach takich po wszczęciu właściwego postępowania mogłoby dojść ewentualnie do ugody administracyjnej. W okolicznościach omawianej sprawy są to uwagi wyłącznie teoretyczne, poczynione w związku z zarzutami skargi, iż ugoda w sprawie nie miała miejsca oraz ignorancji przez organy obu instancji treści wiążącego dla nich postanowienia Sądu Okręgowego w G. Z wyżej przedstawionych rozważań wynika jednoznacznie, z jakich względów Sąd uznał dokonane potrącenia za zgodne z prawem, odmawiając tym samym trafności zarzutom skarżącego. W tej sytuacji należało podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż spełniona została przesłanka z art. 105 § 1 kpa. a wydane rozstrzygnięcie uznać za prawidłowe, mimo wadliwej oceny prawnej organu w zakresie podstaw prawnych dokonanych potrąceń. Na marginesie jedynie dodatkowo wskazać należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie, ustalony na podstawie zebranych dowodów, różni się od stanów faktycznych ustalonych w sprawach innych żołnierzy zawodowych – na które powołuje się skarżący - którzy na żadnym etapie postępowania nie wyrazili zgody pisemnej na dokonywanie potrąceń z uposażenia, a odmienności tych, zdaje się nie dostrzegać wnoszący skargę. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.