II SA/Po 406/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008r. sprawy ze skargi L. i R. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 305-,zł (trzysta pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B Drzazga /-/ B.Kamieńska Przedmiotem skargi R. i L. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], którą – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., nakazującą inwestorowi R. W. rozbiórkę ścian osłonowych hali usytuowanej w P. przy ul. S. [...] (obręb W., działki nr [...] i [...], mapa nr [...]), wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego orzekły, że rozbiórce podlegają: ściana boczna hali o długości 72,80 m wraz z ławą fundamentową o wymiarach 45 x 90 cm wybudowana w części zachodniej hali, usytuowana równolegle do granicy działek 12/3 i 13/2 oraz prostopadłe do niej dwie ściany szczytowe hali o długościach 23,32 m i 23,36 m. Kwestią kluczową – zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagadnienie, czy organy nadzoru budowlanego mogą nakazać rozbiórkę części obiektu budowlanego (trzech ścian bocznych) w sytuacji, gdy toczy się postępowanie administracyjne dotyczące rozbiórki całego obiektu. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzje podjęte w postępowaniu dotyczącym stanu technicznego obiektu nie mogą mieć wpływu na niniejsze postępowanie dotyczące legalności wykonanych w hali magazynowej robót budowlanych. Z kolei zdaniem R. i L. W. "nie da się nakazać rozbiórki części czegoś (czyli trzech ścian hali), co wcześniej, zgodnie z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., miałoby być rozebrane (czyli cała hala)". Skarżący, zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak również w skardze do Sądu podnosili również, że organy naruszyły art. 3 pkt 6 oraz art. 2 pkt 8 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, z których wynika, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych, jeżeli nie obejmują one zmiany lub wymiany elementów konstrukcyjnych obiektu. Ich zdaniem wybudowane ściany, będące przedmiotem niniejszego postępowania, nie są elementami konstrukcyjnymi hali. Ściany te stanowią odtworzenie stanu pierwotnego hali, w związku z czym na ich wykonanie nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenie zamiaru ich wykonania, co zostało dokonane. Organy obu instancji uznały zaś, że wzniesienie spornych ścian stanowi budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, bowiem powstała jedna nowa ściana oraz odbudowano dwie ściany, które wcześniej uległy zawaleniu. W praktyce budowlanej roboty budowlane polegające na odbudowie uważa się za odtworzenie zniszczonego obiektu z zachowaniem jego gabarytów i pierwotnego kształtu. Wyrokiem z dnia 13 października 2006r. (sygn. akt II SA/Po 412/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. W uzasadnieniu podzielił pogląd organów nadzoru budowlanego, iż wzniesienie spornych ścian hali stanowi budowę, a nie remont odtworzeniowy. Wskazał, że jedna ze ścian powstała jako nowa, pozostałe dwie ściany odbudowano, przy czym odbudowa polega na odtworzeniu zniszczonego obiektu. Ściany te stanowiły konstrukcję budynku, bowiem elementem konstrukcyjnym budynku nie jest wyłącznie stalowa konstrukcja, lecz także całkowicie odbudowane ściany zewnętrzne budynku. Skoro bowiem poprzednie murowane, zewnętrzne ściany nazwane "osłonowymi" uległy zawaleniu, a biegły sądowy podaje nawet, że możliwe było w związku z tym "zagrożenie katastrofą budowlaną", to nawet gdyby występowały wątpliwości co do tego, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z odbudową tych ścian, a więc robotami budowlanymi wymagającymi uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też ich "odtworzeniem" w ramach remontu, wymagającego jedynie formy uproszczonej – zgłoszenia, to wzgląd na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi przemawia za tym, że proponowana przez inwestora wykładnia przepisów prowadząca w niniejszej sprawie do przyjęcia, że miała zastosowanie uproszczona forma - zgłoszenie robót budowlanych, nie mogła być zaakceptowana. Odnosząc się do tego, że w sprawie było już wydane rozstrzygnięcie, Sąd I instancji podkreślił, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nakazująca rozbiórkę przedmiotowej hali została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...]r., zaś sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania i do chwili wydania zaskarżonej decyzji jej nie rozpatrzono. Pomiędzy obydwoma postępowaniami brak jest tożsamości, bowiem decyzja z dnia [...]r. została wydana na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, zaś zaskarżona decyzja na podstawie art. 48 ust. 1 tejże ustawy, na podstawie innych przesłanek materialnoprawnych. W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, lecz prawidłowo zastosowano art. 48 powołanej ustawy. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie mają bowiem zastosowania do obiektu budowlanego będącego w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, także wówczas, gdy budowa nie została zakończona. Art. 50 ust. 1 pkt 1 odnosi się do takich robót budowlanych, które nie są budową. Przedmiotowe roboty budowlane są natomiast budową i dlatego nie mogły znaleźć zastosowania regulacje prowadzące do legalizacji samowoli budowlanej (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 kwietnia 2008r. po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżących, którzy zarzucili wyrokowi sądu I instancji naruszenie art. 48 , 50 § 1 i 51 Prawa budowlanego, art. 7 kpa, art., 156 § 1 pkt 5 i 6 kpa, art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 145 § 1 ustawy – Prawo przed sądami administracyjnymi i art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, iż błędny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego jakoby niezakończone postępowanie w przedmiocie nakazu rozbiórki całego obiektu nie miało wpływu na sprawę, której przedmiotem jest rozbiórka tylko trzech ścian tegoż obiektu. Brak uwzględnienia tej okoliczności przez Sąd I instancji stał się podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny pominął pozostałe zarzuty, wskazując, że mogą one – w świetle ustalonych okoliczności – okazać się przedwczesne lub bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) ocena prawna ustalona i wyrażona w wyroku wydanym w danej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, wiąże Sąd ponownie rozpoznający sprawę. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2008r. sygn. II OSK 378/07 wydanym w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny (str. 7 uzasadnienia wyroku) zawarł następujące stwierdzenia: "(...) nie może budzić wątpliwości, iż w sytuacji gdy nie zostało prawomocnie zakończone postępowanie w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego jako całości, postępowanie administracyjne w przedmiocie rozbiórki jedynie trzech ścian tego samego obiektu nie powinno być wszczęte, a następnie prowadzone, gdyż niewątpliwie jest ono przedwczesne. Dopiero bowiem zakończenie postępowania w sprawie rozbiórki hali magazynowej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego bądź umożliwi podjęcie (prowadzenie) postępowania w sprawie przedmiotowych ścian tego obiektu (gdy nie zapadnie rozstrzygnięcie o rozbiórce całej hali), bądź to będzie czyniło bezprzedmiotowym rozpoznawanie sprawy i wydanie orzeczenia o rozbiórce tych ścian, w sytuacji gdy prawomocnym stanie się orzeczenie nakazujące rozbiórkę obiektu jako całości." Mając powyższe na uwadze, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, jako wydane z naruszeniem prawa materialnego poprzez wskazanie błędnej wykładni art. 48 i niewłaściwe zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. – dalej: ustawa wprowadzająca) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a., podlegały uchyleniu (punkt I wyroku). O kosztach postępowania (punkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 97 § 1 ustawy wprowadzającej w zw. z art. 200 p.p.s.a., zaś o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (punkt III wyroku) orzeczono w oparciu o art. 97 § 1 ustawy wprowadzającej w zw. z art. 152 p.p.s.a. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B Drzazga /-/ B.Kamieńska MK