I SAB/Op 4/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie WSA Marta Wojciechowska WSA Tomasz Zborzyński Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Zamojska – Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji z dnia [...] nr [...] ustalającej wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego za 1999r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów I. zobowiązuje Dyrektora Izby Skarbowej w O. do zawiadomienia strony o nowym terminie załatwienia sprawy w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w O.na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest bezczynność organu – Dyrektora Izby Skarbowej w O. dotycząca nie rozpatrzenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] o nr [...]. Wymienioną na wstępie decyzją Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. ustalił Panu M. S. wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego za 1999r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów . W dniu 26 listopada 2004r. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2006r., sygn. akt I SA/Op 326/05 Sąd decyzję uchylił. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały przesłane do Izby Skarbowej w O. w dniu 21 kwietnia 2006r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż rozstrzygnięcie roku 1998 rzutuje na treść rozstrzygnięcia dotyczącego wysokości dochodów i wydatków w 1999r. Wypełniając dyspozycję zawartą we wskazanym wyroku Sądu, postanowieniem z 2 czerwca 2006r. Dyrektor Izby Skarbowej w O., działając w oparciu o art. 229 Ordynacji podatkowej zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie w sprawie dodatkowego postępowania dowodowego w kierunku ustalenia wysokości przychodów, jakimi mógł dysponować Skarżący w 1998r. oraz wydatków jakie poniósł w tym roku na spłatę zobowiązań firmy B. Pismem z dnia 19 czerwca 2006r. nr [...] organ odwoławczy zawiadomił Skarżącego o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, określając nowy termin jej rozpatrzenia na dzień 11 sierpnia 2006r. Jako przyczynę nie załatwienia sprawy wskazano toczące się postępowanie wyjaśniające związane z koniecznością wykonania wyroku sądu administracyjnego. Zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2006r. - z uwagi na trwające w dalszym ciągu postępowanie wyjaśniające - organ odwoławczy określił nowy termin załatwienia sprawy na dzień 29 września 2006r . W związku z nie zakończeniem prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego, kolejnym pismem z dnia 27 września 2006 nr organ zawiadomił Skarżącego, iż odwołanie zostanie rozpatrzone w terminie miesiąca od dnia zwrotu przez organ pierwszej instancji uzupełnionych w postępowaniu wyjaśniającym akt sprawy. W dniu 7 lutego 2007r. Skarżący złożył do organu wyższego stopnia ponaglenie na niezałatwienie przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. odwołania, które Minister Finansów postanowieniem z [...]. nr [...] uznał za niezasadne. Pismem z dnia 27 marca 2008r. Skarżący złożył kolejne ponaglenie na nierozpatrzenie w terminie przedmiotowego odwołania. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Minister Finansów ponownie uznał przedmiotowe ponaglenie za niezasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Pełnomocnik skarżącego wnosi o zobowiązanie Dyrektora Izby Skarbowej w O. do rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia [...]. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów postępowania, według norm przepisanych. Zarzuca, iż Dyrektor Izby Skarbowej w O. poprzez nierozpatrzenie odwołania naruszył przepisy art. 139 § 3, art. 140 § 1, art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Pełnomocnik podnosi, że organ odwoławczy zawiadamiając w piśmie z dnia 27 września 2006r. o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie określił konkretnego terminu jej załatwienia, lecz uzależnił go jedynie od faktu zwrotu uzupełnionych akt sprawy przez organ I instancji, prowadzący aktualnie zlecone postępowanie dowodowe w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej. Zdaniem pełnomocnika działanie organu odwoławczego stanowi próbę obejścia przepisów prawa nakazujących organom prowadzącym postępowanie wyznaczenie konkretnych terminów załatwienia sprawy . Skarżący dążył do wyjaśnienia przyczyn zwłoki w przekazaniu uzupełnionych akt sprawy organowi odwoławczemu, jednakże nie uzyskał żadnej informacji, a z akt sprawy nie wynika, jakie czynności organ I instancji podjął celem uzupełnienia materiału dowodowego. Niezałatwienie sprawy i niewydanie decyzji ostatecznej wprowadza utrudnienia w podejmowaniu przez Skarżącego działań gospodarczych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. stwierdził, iż skarga na bezczynność organu odwoławczego jest bezzasadna. Zdaniem Dyrektora Izby z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie ale nie zakończył go w terminie stosownym aktem. W sprawie będącej przedmiotem skargi taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem zlecono organowi pierwszej instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i postępowanie to jest w toku. Nadto podkreślono, że organ odwoławczy na bieżąco monitoruje aktywność w sprawie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Stosownie do art. 125 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Przepis ten ustanawia jedną, z generalnych reguł postępowania podatkowego, tj. zasadę szybkości postępowania. Z normy tej wypływa dla organów podatkowych obowiązek prowadzenia spraw w taki sposób, aby nie można było zarzucić im opieszałości w podejmowanych działaniach. Zasada nakazująca organom podatkowym prowadzić postępowanie w sposób szybki i sprawny znajduje swoją konkretyzację w art. 139 Ordynacji podatkowej, który określa terminy załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, przed organem I instancji, jak i przed organem odwoławczym. Stosownie do art. 139 § 3 cytowanej ustawy załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Natomiast zgodnie z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto w § 2 tego przepisu wskazano, iż ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, organy prowadzące postępowanie mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Jednocześnie stosownie do przepisu art. 187 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ma znaczenie dla właściwego stosowania przepisów materialnego prawa podatkowego. Niewątpliwie na co zwróciły uwagę organy skarbowe - podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest wcześniejsze. prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Zatem prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy dysponuje stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Nie ulega wątpliwości , że zgodnie z przywołanymi zasadami organy skarbowe zmierzają do pełnego wyjaśnienia sprawy , kierując się między innymi wskazaniami wynikającymi z wyroku tut. Sądu z dnia 6 lutego 2006 r. o sygn. akt I SA/Op 326/05. W niniejszej sprawie pismami z dnia 19 czerwca 2006r. oraz 9 sierpnia 2006r. organ odwoławczy zawiadomił Skarżącego o niezałatwieniu sprawy w wyznaczonym wcześniej terminie, wskazując nowy termin jej załatwienia odpowiednio na dzień 11 sierpnia i 29 września 2006r. oraz przyczyny nie dotrzymania terminu załatwienia odwołania, wynikające z faktu prowadzenia postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 27 września 2006r. organ odwoławczy poinformował Skarżącego, iż sprawa nie zostanie załatwiona do dnia 29 września 2006r., z uwagi na toczące się postępowanie, jednocześnie wskazał, iż sprawa zostanie rozpatrzona w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy przez organ pierwszej instancji. Takie określenie terminu załatwienia sprawy było zdaniem organu spowodowane tym, że zaistniały okoliczności, na które nie miał on żadnego wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że niewskazanie ściśle określonego terminu załatwienia sprawy nie wypełnia dyspozycji art. 140 Ordynacji podatkowej. Zawiadomienie , o którym mowa w powołanym wyżej art. 140 Ordynacji podatkowej zasadniczo składa się z dwóch elementów. Pierwszy z nich ma charakter informacyjny, bowiem sprowadza się do uzasadnienia przyczyn niedotrzymania terminu. Drugi element zawiadomienia to wskazanie nowego terminu, w którym sprawa powinna być załatwiona. O ile nie ma wątpliwości co do tego , że organ podał prawidłowo przyczyny powodujące nie dotrzymanie terminu załatwienia sprawy o tyle zdaniem Sądu, nie wypełnił dyrektywy dotyczącej wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. W komentarzu do art.140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.97.137.926), [w:] C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III. mówi się , iż cyt. " Nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony, jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy w dniach, tygodniach lub miesiącach i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości." Początek biegu terminu do załatwienia sprawy uzależniony od warunku zakończenia postępowania dowodowego jest niedostatecznie sprecyzowany w efekcie prowadzić może do utraty przez art. 140 Ordynacji podatkowej funkcji przeciwdziałania przewlekłości postępowania w organach podatkowych. Nie ma przeszkód prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Mając na względzie powyższe, Sąd postanowił jak w sentencji wyroku a mianowicie zobowiązać Dyrektora Izby Skarbowej w O. do prawidłowego zawiadomienia strony o nowym terminie załatwienia sprawy. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ .