I SAB/Wa 73/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J.P. i W.P. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zgłoszonych przez J.P. i W.P. w piśmie z dnia 30 lipca 2007 r. 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpatrzenia zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego zgłoszonych przez J.P. i W.P. w piśmie z dnia 30 lipca 2007 r. - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.P. i W.P. solidarnie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 1 kwietnia 2008 r. J. P. i W. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] polegającą na nierozpoznaniu zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zgłoszonych przez J. P. i W. P. w piśmie z dnia 30 lipca 2007 r. W uzasadnieniu podnieśli, że skargę uważają za zasadną, ponieważ w dniu 31 lipca 2007 r. wnieśli do wymienionego organu zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]. Pomimo upływu ośmiu miesięcy ustawowego terminu, przewidzianego na załatwienie sprawy Wojewoda nie wydał postanowienia w przedmiocie wniesionych zarzutów, nie określił przewidywanego terminu załatwienia sprawy i nie poinformował o podjęciu jakichkolwiek czynności w postępowaniu zażaleniowym zainicjowanym zażaleniem wniesionym w dniu 18 lutego 2008 r. do Ministra Infrastruktury na bezczynność Wojewody w przedmiotowej sprawie. Także Minister Infrastruktury zażalenia tego nie rozpoznał i nie wydał postanowienia w sprawie bezczynności Wojewody [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podniósł, że zarzuty bezczynności organu egzekucyjnego są bezzasadne. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] zajął stanowisko co do zgłoszonych przez zobowiązanych zarzutów, na które to postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. Zdaniem Wojewody nieprawdziwe są stwierdzenia zawarte w skardze o bezczynności Ministra Infrastruktury i o wyczerpaniu przez skarżących środków zaskarżenia przewidzianych przepisami kpa. Wojewoda poinformował, że w dniu 20 lutego 2008 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęły trzy pisma z dnia 18 lutego 2008 r. J. i W. P., tj. zażalenie na postanowienie z dnia [...] lutego 2008 r. dotyczące zarzutów zobowiązanych, zażalenie na bezczynność Wojewody w postępowaniu egzekucyjnym oraz skarga na czynności egzekucyjne wykonane w dniu 14 lutego 2008 r. Jednocześnie [...] Urząd Wojewódzki otrzymał w dniu 21 lutego 2008 r. z Ministerstwa Infrastruktury pismo z dnia 15 lutego 2008 r. przekazujące kopię skargi skarżących do Ministra Sprawiedliwości na czynności egzekucyjne, z prośbą o nadesłanie całości akt postępowania egzekucyjnego i ustosunkowanie się do złożonej skargi. Następnie pismem z dnia 13 marca 2008 r., zawierającym szczegółowy opis prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz stanowisko organu egzekucyjnego odnośnie zgłoszonych przez zobowiązanych zarzutów, [...] Urząd Wojewódzki przekazał całość akt sprawy wraz ze skargą i zażaleniami z dnia 18 lutego 2008 r. do Ministerstwa Infrastruktury. Odbiór pisma przez Ministerstwo nastąpił w dniu 25 kwietnia 2008 r., zaś skarżący kopię niniejszego pisma otrzymali w dniu 3 kwietnia 2008 r., a więc po wysłaniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi z dnia 31 marca 2008 r. na bezczynność Wojewody. W tym stanie rzeczy Wojewoda stwierdził w odpowiedzi na skargę, że nie można mówić o bezczynności Wojewody [...] czy Ministra Infrastruktury ani o wyczerpaniu przez skarżących środków zaskarżenia przewidzianych w przepisach kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej upea, (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie zarówno zasady ogólne postępowania administracyjnego uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, jak i zasady postępowania egzekucyjnego, uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, chociaż ustawa ta nie zawiera zwartego katalogu zasad tego postępowania, to jednak zasady te wynikają z szeregu przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu. Ustawa egzekucyjna nakłada obowiązek prowadzenia efektywnej i sprawnej egzekucji administracyjnej. Nie wynika to wprost z przepisów ustawy egzekucyjnej, ale z całokształtu norm ustawy egzekucyjnej i norm ogólnej procedury administracyjnej. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 kpa), a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia (art. 7 kpa). W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie odebrania nieruchomości. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Przesłanką sprawnego wykonania obowiązku administracyjnego jest podejmowanie działań i czynności zmierzających do szybkiego i bezpośredniego zastosowania i zrealizowania środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. b) upea. Natomiast podejmowanie przez organ egzekucyjny czynności, które są zbędne i nadmiernie przedłużają to postępowanie nie oznacza wypełnienia w sposób należyty zasady celowości postępowania egzekucyjnego, wyrażonej w przepisie art. 7 upea, którego podstawowym celem jest doprowadzenie do przymusowej realizacji ciążącego na zobowiązanym obowiązku, korespondującej z ogólną zasadą szybkości, wnikliwości, prostoty i ekonomiki postępowania egzekucyjnego wyrażonej w art. 12 § 1 kpa, która ma zastosowanie w tym postępowaniu na mocy art. 18 upea. Realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Organ pozostaje zatem w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu postanowienia. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 kpa oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w postępowaniu. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wystąpił właśnie taki przypadek bezczynności organu, skoro Wojewoda [...] dopiero po upływie ponad pięciu miesięcy podjął pierwszą czynność procesową, wydając postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych pismem z dnia 30 lipca 2007 r. zarzutów. Postanowienie to nie mogło jednak przerwać stanu bezczynności, ponieważ nie miało ono charakteru działania celowego. Należy bowiem zauważyć, że w przedmiotowej sprawie zobowiązani J. P. i W. P. pismem z dnia 30 lipca 2007 r. wnieśli do Wojewody [...] zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie wydania Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad, dla celów rozbudowy drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej, nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie G., gmina G. Wojewoda [...], mimo że uznał się za wierzyciela, co wynika z tytuły wykonawczego i upomnienia, przekazał Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad pismem z dnia 13 sierpnia 2007 r. zarzuty zobowiązanych celem zajęcia stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Natomiast dopiero pismem z dnia 9 stycznia 2008 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zajął stanowisko co do wniesionych zarzutów, zaś Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] uznał zarzuty zgłoszone przez zobowiązanych za nieuzasadnione. W ocenie Sądu działania Wojewody [...] są w niniejszej sprawie niekonsekwentne. Skoro bowiem Wojewoda [...] uważa się za wierzyciela (co oświadczył przedstawiciel organu do protokołu rozprawy), to winien rozpoznać wniesione przez skarżących zarzuty bez uruchamiania trybu z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wydawania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się bowiem, że prowadzenie tegoż postępowania jest bezprzedmiotowe i prowadzi do oczywistego przedłużania czasu trwania postępowania egzekucyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 775/05, LEX nr 270329 i z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt II FSK 609/05, LEX nr 217409). Poza tym, mimo wniesienia skargi do Sądu w dniu 1 kwietnia 2008 r. do chwili wydania wyroku w niniejszej sprawie zarzuty nie zostały rozpoznane, chociaż organ obowiązany jest do zachowania maksymalnego dwumiesięcznego terminu na załatwienie sprawy (art. 35 § 3 kpa). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.