II SA/Bd 360/08

WyrokWSA w Bydgoszczy2008-08-22

Skład orzekający: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak, Sędzia NSA Wiesław Czerwiński, Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając punkt decyzji organu pierwszej instancji i orzekając co do istoty sprawy, a także utrzymując w mocy pozostałe punkty tej decyzji, działało na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego i czy jego decyzja została prawidłowo uzasadniona?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję, naruszyło przepisy postępowania, w szczególności dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa). Ponadto, sąd uznał, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, gdyż art. 171 Prawa wodnego nie upoważniał organu do takiego rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie do ustalenia wysokości i rodzaju świadczenia. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w określonych punktach, a także uchylił jeden z punktów decyzji organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Zarządu Dróg Powiatowych w Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która uchyliła punkt decyzji Starosty S. z dnia [...] grudnia 2006 r. i orzekła o zobowiązaniu stron do corocznych uzgodnień oraz partycypowania w kosztach utrzymania urządzeń wodnych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania przez rozstrzygnięcie sprawy wcześniej rozstrzygniętej (res iudicata), a także naruszenie przepisów dotyczących postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji. Na rozprawie sądowej skarżący wycofał zarzut res iudicata, podniósł zarzut braku właściwości SKO oraz naruszenia art. 107 § 3 kpa i art. 77 ust. 1 Prawa wodnego.
Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz stwierdza nieważność poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., znak [...] w punktach 1, 3 i 4, a nadto uchyla punkt 2 decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., znak [...]. 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. D. P. w [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu partycypacji w kosztach utrzymania urządzeń wodnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz stwierdza nieważność poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., znak [...] w punktach 1,3 i 4, a nadto uchyla punkt 2 decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 360/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. znak: [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 138 §1 pkt 2 kpa w zw. z art. 171 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty S. z dnia [...] grudnia 2006 r. znak: [...] w pkt 3 i orzekło w tym zakresie o zobowiązaniu stron, to jest Gminnej Spółki Wodnej w R. i Zarządu Dróg Powiatowych w Ż. do corocznych uzgodnień z zakresu prac konserwacyjno - melioracyjnych, według cennika KNP, wykonywanych na urządzeniach melioracyjnych, na które bezpośrednio oddziaływują wody z pasa drogowego i partycypowania stron w kosztach wykonywania tych prac w proporcji po 50 % kosztów rzeczywistych, ponoszonych w danym roku kalendarzowym. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że w praktyce nie można dokonać podziału prac według innej zasady, a niewątpliwie korzyści odnoszą obydwie strony postępowania i podział proporcjonalny jest najsłuszniejszym podziałem kosztów związanych z utrzymaniem tych urządzeń. Nadto wskazano, że organ odwoławczy nie jest zobowiązany do zawarcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy pozostałej części zaskarżonej decyzji i w konsekwencji sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Na powyższą decyzję z [...] marca 2008 r. skargę złożył Zarząd Dróg Powiatowych w Ż. zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania przez rozstrzygnięcie ponownie sprawy wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (była nią wg skarżącego ww. decyzja Starosty S. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]), przez co jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (res iudicata) i wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Na wypadek gdyby ten zarzut uznany został za bezzasadny, skarżący zarzucił naruszenie innych przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. O oddaleniu skargi wniósł także uczestnik postępowania Gmina Spółka Wodna w R. W dodatkowym piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2008 r. skarżący podtrzymał zarzut i wnioski skargi. Podtrzymał zarzut, że organ odwoławczy naruszył w sposób istotny art. 107§ 3 kpa i że zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania. Dodatkowo zaś zakwestionował właściwość rzeczową organu. Występujący na rozprawie sądowej przed tut. Sądem pełnomocnik skarżącego wycofał zarzut i wniosek dot. nieważności zaskarżonej decyzji z powodu res iduicata. Podniósł też zarzut naruszenia przez organ II instancji przepisów o właściwości, gdyż odwołanie od decyzji Starosty winien rozpatrzyć Wojewoda a nie SKO. Nadto wskazał, ze zmiana pkt 3 zawarta w zaskarżonej decyzji dokonana została bez jakiegokolwiek uzasadnienia, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa. Wskazał także na naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nie uwzględnienie treści art. 77 ust. 1 Prawa wodnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co w niniejszej sprawie wymaga szczególnego podkreślenia i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Na wstępie tej części uzasadnienia należy w pierwszej kolejności stwierdzić – odnosząc się do pierwszego i głównego zarzutu oraz wniosku pisemnej skargi (res iudicata), że cofnięcie na rozprawie tego zarzutu i wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodów opisanych w pisemnej skardze w zasadzie zwalnia Sąd od szczegółowego rozważania tej kwestii w niniejszym uzasadnieniu. Niemniej jednak należy stwierdzić, że był to zarzut oczywiście chybiony. Konsekwencją prawną poprzedniego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2007 r. w niniejszej sprawie (sygn. II SA/Bd 394/07) było - inaczej bowiem być nie mogło - jedynie uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...]. Tylko ta decyzja została usunięta z obrotu prawnego. Nastąpił więc powrót do stanu, w którym do organu odwoławczego wpływają dwa odwołania od nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, czyli decyzji Starosty S. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Były to odwołania: Spółki Wodnej w R. oraz odwołanie skarżącego, tj. Zarządu Dróg Powiatowych w Ż. z siedzibą w P. Fakt uchylenia wyrokiem WSA decyzji organu odwoławczego w żaden sposób nie mógł spowodować prawomocności decyzji organu pierwszej instancji, na co błędnie wskazał skarżący w pisemnej skardze. Oczywistością prawną jest także, że znaczenie prawne ma jedynie uzasadnienie pisemne wyroku, ponieważ ono stanowi podstawę do ewentualnego zaskarżenia orzeczenia skargą kasacyjną. Przechodząc do oceny zmodyfikowanych zarzutów dokonanych na rozprawie sądowej przez pełnomocnika strony skarżącej i odnosząc się do podniesionego także na rozprawie przed tut. Sądem zarzutu braku właściwość SKO i wskazania jako organu rzeczowo właściwego w drugiej instancji wojewody, należy przede wszystkim zauważyć rzecz skądinąd oczywistą, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podjęte zostały z powołaniem się na art. 171 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Ust. 2 ww. artykułu stanowi, że wysokość i rodzaj świadczeń o których mowa w ust. 1 ustala w drodze decyzji starosta. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 4 tej ustawy do właściwego wojewody wnosi się odwołania od decyzji wydanych przez starostę realizującego: 1) zadania z zakresu administracji rządowej, określone w ustawie; 2) kompetencje organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Przedmiot niniejszej sprawy nie należy - co jest bezsporne - do materii pozwolenia wodnoprawnego. Kiedy wymagane jest pozwolenie wodnoprawne określają przepisy art. 122 i następnie ustawy z 18 lipca 2001 r. Należało więc rozważyć czy zadanie określone art. 171 ustawy Prawo wodne jest przewidziane jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Zadania starosty, jako zadania z zakresu administracji rządowej określone są w przepisach art. 14a ust. 2, art. 14 ust. 4,art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 15a, art. 140 ust. 1, art. 217 ust. 2 ww. ustawy Prawo wodne. Prowadzi to do wniosku, że zadanie określone w art. 171 ustawy Prawo wodne nie jest zadaniem z zakresu administracji rządowej określonym w ustawie. Tym samym wojewoda nie jest upoważniony do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 171 Prawa wodnego. Organem właściwym jest samorządowe kolegium odwoławcze (art. 1, 2 i 2a ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.). Podniesione więc w tym zakresie zarzuty są więc oczywiście chybione, bo pozbawione podstawy prawnej. Chybione jest także stawianie zarzutu – poczynione zresztą dopiero na rozprawie sądowej – naruszenia prawa materialnego poprzez nie uwzględnienie treści art. 77 ust. 1 Prawa wodnego. Przepis ten stanowi, że utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki - do tej spółki. Uzupełnieniem zaś tego przepisu w rozumieniu Sądu jest właśnie treść przepisu art. 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Stanowi on, że jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obwiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. Nie można też podzielić wywodów skarżącego odwołującego się na rozprawie sądowej do wyroku NSA z [...] października 1984 r. nr SA/Wr 449/84. Wyrok ten został bowiem wydany na tle wówczas obowiązujących innych aktów prawnych; a mianowicie: ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230) i ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20 poz. 90). Dotyczył też innej sytuacji, niemającej miejsca w niniejszej sprawie. Przywołane rozstrzygnięcie dotyczyło sytuacji gdy na zarządcę drogi nałożono obowiązek konserwacji i naprawy urządzeń melioracyjnych. W powyższym wyroku NSA m.in. wskazał, że do zarządcy drogi nie należy obowiązek utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, przebiegających rowem przydrożnym, chyba, że zarządca drogi jest posiadaczem gruntów, na które urządzenia takie wywierają dodatni wpływ. Konfrontacja tego wyroku i opisanego w nim stanu faktycznego z aktami postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i zawartymi w nich ustaleniami jednoznacznie w ocenie Sądu wskazuje, że wyrok ten wydano w odniesieniu do innego stanu faktycznego. Nie można natomiast odmówić przyznania racji skarżącemu w takim zakresie w jakim zarówno w skardze a następnie w piśmie procesowym z [...] sierpnia 2008 r. i w bezpośrednim wystąpieniu na rozprawie sądowej wskazywał na naruszenie przepisów postępowania dotyczących postępowania dowodowego- art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa. Na konieczność właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego i prawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz braki w tym zakresie - właśnie w niniejszej sprawie – już dwukrotnie zwracały uwagę sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy w wyroku z dnia [...] maja 2003 r. (sygn. akt. 778/03) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z [...] października 2007 r. (sygn. akt II SA/Bd 394/07). W odniesieniu do decyzji będącej przedmiotem niniejszego wyroku szczególnej wagi nabierają przede wszystkim wskazania i oceny w tym zakresie zawarte z pierwszym z ww. wyroków. W ślad za tym wyrokiem należy stwierdzić, że do wydania decyzji na podstawie art. 171 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne należało przede wszystkim ustalić, czy skarżący odnosi korzyści z urządzeń melioracji wodnych objętych działalnością spółki. Wystąpienie materialnoprawnych przesłanek ustalenia świadczenia na rzecz spółki wodnej organy orzekające w sprawie obowiązane były ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które w zakresie ustalania stanu faktycznego przyjmują- jako naczelną- zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa. Wynika z niej obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W celu realizacji tej zasady organ administracji ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) i dokonać w jego przedmiocie własnych ocen faktycznych i prawnych (art. 80 i 107 § 3 kpa). W przedmiotowej sprawie, z naruszeniem przepisu art. 77 § 1 kpa nie dokonano oceny dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie. Uchybienie to narusza dyspozycję art. 107 § 3 kpa stanowiącego, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tymczasem rozstrzygając sprawę ponownie i wydając zaskarżoną decyzję organ w jej uzasadnieniu ograniczył się przede wszystkim do przedstawienia (zgodnie zresztą z rzeczywistością) dotychczasowego przebiegu postępowania (a że jest ono długotrwałe to i uzasadnienie w tym zakresie jest bardzo obszerne). Natomiast meritum sprawy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia poświęcił dosłownie tylko siedem wierszy; od słów "Kolegium podkreśla, że wykładnia..." w ostatnim akapicie str. 6 swego uzasadnienia do słów "...z utrzymaniem tych urządzeń" u góry str. 7 swego uzasadnienia. Oczywiście w świetle dopiero co wskazanych przepisów kpa jest to istotne uchybienie. Stanowi to też naruszenie zasady zawartej w art. 11 kpa – na co w odniesieniu do niniejszej sprawy zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w drugim z ww. wyroków. Zgodnie z określoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania organ zobowiązany jest do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek którymi się kierował przy załatwieniu sprawy. Ta rażąca wprost lakoniczność uzasadnienia w tym zakresie tym bardziej nie powinna mieć miejsca zważywszy, że w oparciu o te same ustalenia faktyczne nie dokonując jakichkolwiek nowych ustaleń, tym razem organ w zaskarżonej decyzji rozstrzygał sprawę merytorycznie, w przeciwieństwie do swojej poprzedniej decyzji, która była przedmiotem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z [...] października 2007 r. – II SA/Bd 394/07, w której uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W zaskarżonej decyzji którą - jak wskazuje w uzasadnieniu – orzekł o utrzymaniu w mocy pozostałej części decyzji organ pierwszej instancji (a więc skoro uchylił tylko pkt 3 decyzji Starosty S. z dnia [...] grudnia 2006 r. znak: [...] to utrzymał w mocy pkt. 1, 2 i 4 tej decyzji) w ogóle nie uzasadnił swego rozstrzygnięcia w tym zakresie, tj. co do utrzymania w mocy! Są to rażące uchybienia które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ w zaskarżonej decyzji, dopuścił się jednak jeszcze bardziej istotnego uchybienia. A mianowicie rozstrzygnięcie organu zawarte w zaskarżonej decyzji, którą uchylił pkt. 3 decyzji organu pierwszej i rozstrzygnął sprawę merytorycznie, wydane zostało nie tylko bez właściwego uzasadnienia ale i bez podstawy prawnej. Przywołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 171 ustawy Prawo wodne nie zezwala zdaniem Sądu na takie rozstrzygnięcia sprawy jak w zaskarżonej decyzji, oraz w jak utrzymywanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji (w pkt 1, 2 i 4). Przede wszystkim w związku z powyższym stwierdzeniem i oceną Sądu należy zauważyć, że przywołany przepis art. 171 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne o treści: Jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczania wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obwiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki, upoważnia organ wskazany w ust. 2 art. 171 wyłącznie do ustalenia wysokości i rodzaju świadczenia. Nie upoważnia natomiast do rozstrzygnięcia jak w zaskarżonej decyzji czy jak w pkt 1, 3 i 4 decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem NSA działanie organów administracji wyrażające się w formie decyzji powinno wynikać z przepisu prawa materialnego, a organ administracyjny nie może nałożyć obowiązku ani odmówić przyznania uprawnienia, jeżeli nie wskaże, że upoważniają go do tego konkretne przepisy prawa (por. wyrok NSA z 17 listopada 1982 r., II Sa 1474/82 – ONSA 2/1982, poz. 107 i wyrok NSA z dnia 9 lutego 1983 r., SA/Wr 559/82 – ONSA 1/1983, poz. 3., wyrok NSA z 4 października 2006 r. – II GSK 118/06). Oznacza to konieczność wskazania wyraźnego przepisu prawa materialnego jako podstawy podjęcia decyzji administracyjnej. Dopiero wówczas, gdy organ administracyjny, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obwiązany –zgodnie z art. 7 k.p.a. – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznawanych mu uprawnień i środków. Dodatkowo należy zauważyć, że przytoczona treść art. 171 ust. 1 odnosi się wyłącznie do faktów, które zaistniały a nie do zdarzeń przyszłych (jak w pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji uchylonym przez zaskarżoną decyzję, którą również rozstrzygnięto in spe). Nawiasem mówiąc zawrócił na to uwagę organ pierwszej instancji w piśmie z [...] kwietnia 2008 r. (karta 40 drugiego tomu akt organu pierwszej instancji). Analiza art. 171 ust. 1 wskazuje też, że obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki oparty jest na dwóch kryteriach, a mianowicie: kryterium "korzyści", pojęcia niezdefiniowanego w Pawie wodnym chociaż używanym (np. art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1a, art. 68 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 128 ust. 2 pkt 3, art. 131 ust. 2a); i drugim polegającym na przyczynieniu się do zanieczyszczeń wody (tylko wody, a nie urządzeń), dla której ochrony spółka została utworzona. Korzyść to wg powszechnego rozumienia to samo co pożytek, zysk, uzyskany zależnie lub niezależnie od woli podmiotu, który uzyskuje przysporzenie. Natomiast, "przyczynić się" to stać się częściowo przyczyną czegoś, wpłynąć na coś; przyłożyć się do czegoś. Przy czym przyczyna to czynnik wywołujący (w sposób konieczny lub przypadkowy), pośrednio lub bezpośrednio dane zjawisko (zmiany, ruch, czynność) jako swój skutek; powód danego zjawiska; zespół warunków (koniecznych i wystarczających) wywołujących dane zjawisko. Krótko mówiąc korzyść można odnieść "niechcący" ale przyczynić można tylko "chcąc", przy czym to "chcąc" może być wynikiem działania jak i zaniechania. W obu decyzjach nie określono precyzyjnie i jednoznacznie na jakim kryterium oparto obowiązek ponoszenia przedmiotowych świadczeń na rzecz Spółki. Nie mógł więc art. 171 ustawy Prawo wodne być podstawą takich rozstrzygnięć jak w obu tych decyzjach. W oparciu o ten przepis można było orzec wyłącznie co do wysokości i rodzaju świadczeń. Odnosząc się jeszcze dodatkowo do pkt. 4 decyzji organ pierwszej instancji (utrzymanej w mocy jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) należy zauważyć, ze zgodnie z obwiązującą procedurą administracyjną określoną przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego – decyzja staje się wykonalna z chwilą jej ostateczności. Nałożenie zaś na stronę innego terminu wykonywania decyzji musi wynikać- o czym wspominano - z przepisu obowiązującego prawa. Skoro organ w decyzji z [...] grudnia 2006 r. określił, że obowiązek zapłaty powinien być zrealizowany w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, to powinien wskazać podstawę prawną, która go do takiego rozstrzygnięcia upoważniła. Oczywiście nie może być tą podstawą przywoływany art. 171 ustawy Prawo wodne. Mając na uwadze, że zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji zaskarżono w całości, a także treść art. 135 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który upoważnia Sąd do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - Sąd był więc władny a jednocześnie i zobowiązany także do analizy pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji. Organ nie uzasadnił wysokości ustalonego świadczenia. Przyjął w tym zakresie kwestię wskazaną przez Gminą Spółkę Wodną w R. W odniesieniu do tego rozstrzygnięcia aktualne są wszystkie powyższe wywody, w których Sąd przyznał rację skarżącemu co do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Z naruszeniem art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa organ nie poddał analizie przedłożonej przez spółkę dokumentacji i nie uzasadnił dlaczego ów dowód jest dla organu wiarygodny. Jednoznacznie organ popadał tu w pewną sprzeczność. Z jednej strony bowiem wyraził pogląd, iż "ani organ... jak i żadna ze stron postępowania nie jest w stanie przeliczyć na złotówki odnoszonych korzyści", z drugiej jednak strony zaakceptował "przeliczenie na złotówki" korzyści skarżącego wskazane przez stronę postępowania tj. Gminą Spółkę Wodną w R. Podsumowując należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję, którą nie tylko zmieniono rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji ale i utrzymano w mocy w pozostałym zakresie - rozstrzygnięto bez podstawy prawnej, bowiem podstawą prawną dla takich rozstrzygnięć, nie mógł być art. 171 ustawy Prawo wodne. Dlatego należało stwierdzić nieważność w oparciu o art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznając, że zachodzą przyczyny wskazane w art. 156 § 1 pkt 2 kpa dotyczące stwierdzenia nieważności – zarówno zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Sępoleńskiego dnia [...] grudnia 2006 r. znak [...] w pkt 1,3 i 4. Natomiast w odniesieniu do pkt 2 ww. decyzji Starosty S. uznając, że nastąpiło wskazane naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchylono pkt 2 tej decyzji. Prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględni wszystkie powyższe oceny i wskazania, które po myśli art. 153 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. wiążą organ. Prowadząc ponownie postępowanie organ powinien też mieć na uwadze, iż jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia spawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być oprócz dokumentów i oględzin z czego dotychczas korzystano także po myśli art. 75 §1 kpa inne wskazane w nim środki dowodowe np. opinie biegłych. Ocenie należy poddać cały materiał dowodowy a także wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, wyjaśnić w oparciu o jakie dowody dokonano stosownych ustaleń a także podać przyczyny dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło