II SA/Kr 978/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: NSA Andrzej Niecikowski AWSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Wojewody z dnia [....] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala Pismem z [...] kwietnia 2001 r. J.K. - spadkobierczyni wywłaszczonego W.G. - wniosła o zwrot wywłaszczonych parcel l. kat.: 614/2 i 620/3 byłej gminy katastralnej C. Dołączyła pełnomocnictwo M.G. , R.G. , z którego wynika jej umocowanie do starania się o zwrot tych parcel. Decyzją z dnia 10 czerwca 2003 r., znak: [...], Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz J.K. działek: nr 158/21, nr 157/251 odpowiadających części byłej parceli l. kat. 620/3 oraz nr 158/23 i nr 157/250 odpowiadających części parceli l. kat. 614/2. W punkcie 2 decyzji Prezydent orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działek nr 157/77, odpowiadającej parceli l. kat. 620/3 i nr 157/78 i części działki nr 158/13 odpowiadających części byłej parceli l. kat. 614/2. Decyzja ta została jednakże uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji decyzją Wojewody z 5 grudnia 2003 r., znak: [...]. Wojewoda w uzasadnieniu tej decyzji kasacyjnej podniósł bowiem, że decyzja organu l instancji została wydana przez p. o. zastępcy dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. , działającego z upoważnienia Prezydenta. Postępowania dowodowe wykazało, że właścicielem przedmiotowych nieruchomości w czasie orzekania o zwrot była Gmina K. Organ II instancji podzielił stanowisko "wyrażone w uchwale 7 sędziów z 19 maja 2003 r., OPS 1/03, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent, jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący na zewnątrz, a także jako pracownik urzędu miasta podlega wyłączeniu. Wojewoda stwierdził, że należało więc uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, zaś postanowieniem z dnia 5 grudnia 2003 r. , znak: [...], wyznaczył Wojewoda Starostę K. do załatwienia tej sprawy. Decyzją z dnia 6 października 2005 r. , znak :[...], Starosta , na podstawie art. 136 ust. 3, 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami), art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. 2.2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), orzekł: 1) o odmowie zwrotu na rzecz J.K. działek: nr 158/21 o pow. 0,0438 ha oraz nr 157/251 o pow. 0.0040 ha, położonych w obrębie [...] . ewid. N. m. K. - odpowiadających części byłej parceli l. kat. 620/3 byłej gminy katastralnej C. , nr 158/23 o pow. 0,07233 ha oraz nr 157/250 o pow. 0,0058 ha, położonych w obrębie [....]. ewid. N.-K. - odpowiadających części byłej parceli l. kat. 614/2 byłej gminy katastralnej C. , 2) o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działek: nr 157/77 o pow. 0.0808 ha , położonej w obrębie [...]. ewid. N. m. K. - odpowiadającej części parceli l. kat. 620/3 byłej gminy katastralnej C. , nr 157/78 o pow. 0,1120 ha i części działki nr 158/13, położonych w obrębie [...]. ewid. N. m. K. - odpowiadających części byłej parceli l. kat. 614/2 byłej gminy katastralnej C W jej uzasadnieniu Starosta wskazał, że prawomocnym orzeczeniem Województwa z dnia 26 października 1929 r., znak: [...] wywłaszczono na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w byłej gminie katastralnej C. " rn.in. parcele l. kat. 614/2 o pow. 1638 m2 i l. kat. 620/3 o pow. 1124 m2 położone w byłej gminy katastralnej C. , stanowiące własność W.G. Podniósł, że nie odnaleziono w/w orzeczenia, fakt wywłaszczenia Starosta ustalił zatem w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy odpis wniosku Prokuratorii Generalnej Rz. P w K. [...] z dnia 10 grudnia 1930 r. do Sądu "o oznaczenie odszkodowania za wywłaszczone grunta", w tym na rzecz W.G. oraz dokument oznaczony jako "podział parcel gruntowych wywłaszczonych pod rozszerzenie lotniska wojskowego w gminie katastralnej C. z dnia 11 maja 1933 r. a także informację z [...] C. Starosta wskazał, że podstawę wskazanego wniosku stanowiły powołane w nim przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymania w ruchu kolei żelaznych (Dz. Ustaw Państwa dla Królestw i Krajów w Radzie Państwa Reprezentowanych - Dz. U. P. z 1878 r., Nr 30). Starosta ustalił także, że na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w K. z dnia [...] września 1950 r., sygn. akt [...], prawa do spadku po zmarłym W.G. nabyła J.G. - K. w całości. Starosta wskazał, że zgodnie z dokumentacją geodezyjną zgromadzoną w przedmiotowej sprawie była parcela l. kat. 614/2 byłej gminy katastralnej C. odpowiada części działki nr 158/13 oraz działkom nr: 157/78 o pow. 0,1120 ha, nr 157/250 o pow. 0,0058 ha i nr 158/23 o pow. 0,0723 ha, położonym w obrębie[...]. ewid. N. m. K. Natomiast była parcela l. kat. 620/3 byłej gminy katastralnej C. odpowiada działkom nr: 157/77 o pow. 0,0808 ha, nr 157/251 o pow. 0,0040 ha, nr 158/21 o pow. 0,0483 ha, położonym w obrębie [...]. ewid. N. m. K. . W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2002 r. połączonej z oględzinami części byłych parcel l. kat. 614/2 i l. kat. 620/3 byłej gminy katastralnej C. w granicach wnioskowanych do zwrotu nieruchomości Starosta ustalił, że: - działki nr: 158/21 i nr 158/23 stanowią wyasfaltowany teren na północny -zachód od hangaru, - działki nr: 157/250 i nr 157/251 stanowią obszar dzikich ogródków działkowych, w części porośnięty chwastami i drzewami samosiejkami. Działki nr 158/13, nr 158/21 i nr 158/23, położone w obrębie [...]. ewid. N. m. K. objęte są księgą wieczysta nr [...] i stanowią własność Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody z dnia 22 grudnia 1994 r. nr [...]. Natomiast działki nr: 157/250 i nr 157/251, położone w obrębie [...]. ewid. N. m. K. , objęte księgą wieczystą nr [...], stanowią aktualnie własność Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody z dnia 19 lipca 1993 r., nr [...]. Starosta wskazał następnie, że zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 o gospodarce nieruchomościami "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ". Według art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Starosta uważa, że zdefiniowanie przez ustawodawcę przesłanek warunkujących zwrot nieruchomości wywłaszczonych oznacza jednocześnie, że w każdej innej sytuacji ustawodawca uznaje nieruchomość za normatywnie niezbędną na cel wywłaszczenia. W szczególności, z zestawienia treści art. 136 ust 1 i 3 oraz art. 137 ustawy wynika, że zrealizowanie celu wywłaszczeniowego po wywłaszczeniu nieruchomości wyłącza ostatecznie na przyszłość możliwość skorzystania przez poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców z uprawnienia żądania zwrotu tej nieruchomości, chociażby po zrealizowaniu celu wywłaszczenia zmieniono przeznaczenie lub sposób korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r. Sygn. akt l S.A. 595/99 (nie publikowany). Starosta podniósł, że w niniejszej sprawie poza sporem jest powszechnie znana okoliczność, że lotnisko wojskowe w [...] funkcjonowało przed wybuchem II Wojny Światowej i służyło potrzebom [...]" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w K. z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt II S. A/Kr 1988/00 (nie publ.). Starosta wywiódł, że początki lotniska w R. sięgają lat 1910-1912. W tym bowiem czasie dowództwo austriackich wojsk stacjonujących w K. zajęło 55 ha ziemi we wsi R. i utworzyło na niej pole wzlotów, w pobliżu którego rozlokowano VII Eskadrę Lotniczą. W 1918 r. lotnisko przejęły władze polskie, które na początku zorganizowały ośrodek szkoleniowy, a w 1921 r. został utworzony na lotnisku w R. 2 Pułk Lotniczy, który stacjonował tu do wybuchu II Wojny Światowej. W roku 1923 powstaje na wojskowym lotnisku w R. trzeci w Polsce, po Warszawie i Lwowie, cywilny port lotniczy. Dotychczasowe lotnisko wyłącznie wojskowe, stało się obiektem wojskowo-cywilnym, przy czym władza zarządzająca obszarem lotniska pozostała w rękach wojska. Od roku 1925 rozpoczęto proces wykupu i wywłaszczenia ponad 100 ha gruntów należących do byłych gmin katastralnych R. i C. dla powiększenia lotniska i zmiany jego formy z układu prostokątnego z głównym kierunkiem startów i lądowań na osi WNW - ESE na układ zbliżony do sześciokąta foremnego, zgodnie z projektem koordynowanym przez prof. inż. Izydora Stella Sawickiego. Układ taki, zgodny z ówczesnymi tendencjami europejskimi, pozwalał na starty i lądowania przy wszystkich kierunkach wiatru. Do roku 1939 nie zrealizowano jednak planów zamknięcia centralnego pola wzlotów w postaci sześciokąta (por. dr Krzysztof Wielgus, [...] Lotnisko Krakowa Acta Aeronautica Muzeum Lotnictwa Polskiego Kraków 2002). W dniu 1 września 1939 r. port lotniczy [...] w K. w wyniku agresji Niemiec hitlerowskich na Polskę, przerwał swą normalną pracę eksploatacyjną. Starosta podniósł, że w świetle unormowań ustawy o gospodarce nieruchomościami zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma ustalenie czy wnioskowane do zwrotu części parcel: I. kat. 614/2 o pow. 1638 m2 i l. kat. 620/3 o po w. 1124 m2 byłej gminy katastralnej C. rzeczywiście weszły w obszar funkcjonującego lotniska jako element jego infrastruktury, czy też od początku były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jako "poszerzenie lotniska wojskowego w gminie katastralnej C. i nie zostały zużyte na ten cel. Starosta podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 1988/00, wydanym w sprawie zwrotu nieruchomości "wywłaszczonej tym samym orzeczeniem dla wykazania użycia działki na cel wywłaszczenia - poszerzenie lotniska wojskowego nie jest konieczne wykazanie, że na działce realizowane były inwestycje budowlane służące lotnisku, czy instalowane urządzenia techniczne dla jego obsługi. Infrastrukturę lotniska stanowić może także teren niezabudowany i nie nasycony urządzeniami o ile jego obszar wolny od zabudowy jest niezbędny do korzystania z lotniska zgodnie z charakterem potrzeb, którym lotnisko ma służyć. Prawdziwość tego twierdzenia zdaniem sądu nie wymaga wiadomości specjalnych, gdyż podlega weryfikacji w świetle zasad doświadczenia życiowego. Starosta wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, że akta archiwalne dotyczące przedmiotowego wywłaszczenia zachowały się szczątkowo. Jedynymi materiałami dowodowymi, które wskazują na przeznaczenie nieruchomości w procesie wywłaszczenia są: odpis wniosku Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w K. , , [...] z 10 grudnia 1930 r. do Sądu o oznaczenie odszkodowania za wywłaszczone grunta, pokwitowanie wypłaty odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oraz wykaz podziału parcel gruntowych w gminie katastralnej C. Dokumenty te wskazują, że między innymi parcela l. kat. 614/2 i parcela l. kat. 620/3 byłej gminy katastralnej C. wchodziły w kompleks nieruchomości, które zostały wywłaszczone na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gminie katastralnej C. W związku z brakiem akt wywłaszczeniowych Starosta ustalił przeznaczenie i stan zagospodarowania obszaru lotniska po wywłaszczeniu na podstawie: - studium przemian historycznych i architektoniczne - krajobrazowych terenów dawnego lotniska [...] w K. opracowanym przez Instytut Architektury Krajobrazu Politechniki K. (pod red. prof. dr hab. inż. arch. Marii Łuczyńskiej - Bruzdy oraz dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa,), - monografii "Cywilnego portu lotniczego [...]" Mieczysława Mikulskiego pozyskanej z Archiwum Akademii Ekonomicznej w Krakowie (Zakład Geografii Ekonomicznej WSE w Krakowie lipiec 1962 r.), - fotografii lotniska [...]_obejmujące okres lat 1914 -1939 pochodzące ze zbiorów własnych Muzeum Lotnictwa Polskiego w K. , Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie. Starosta wskazał, że zgodnie ze studium przemian historycznych i architektoniczne - krajobrazowych terenów dawnego lotniska [...] w K. opracowanym przez Instytut Architektury Krajobrazu Politechniki K. , do roku 1931 zakończono realizację stałego cywilnego portu lotniczego wraz ze standardowym hangarem stalobetonowym w południowo-wschodnim rejonie lotniska, natomiast w latach 1931-1939 rozpoczęto m. in. budowę płyt postojowych przed hangarami oraz realizację obwodowych dróg komunikacyjnych. W w/w okresie następuje także budowa kotłowni i hamowni silników, garaży, urządzeń południowej rampy kolejowej, a także wyposażenie lotniska w szereg urządzeń i instalacji nawigacyjnych. W załączniku graficznym do studium w skali 1:5000 wskazano lokalizację obiektów, które były zrealizowane w latach 1925-1931 na terenie lotniska. Do tych obiektów należał między innymi: hangar stalobetonowy i zespół PLL "Lot" (poz. 5/2). Zdaniem Starosty z porównania mapy ewidencyjnej tego terenu z załącznikiem graficznym do studium wynika, że działki nr 158/21 i nr 158/23 (w granicach parcel l. kat. 620/3 i l. kat. 614/2 byłej gminy katastralnej C. ), znajdują się w bezpośrednim otoczeniu hangaru PLL "Lot", wyznaczając przestrzeń niezbędną dla prawidłowego jego funkcjonowania. Stanowiły betonowe płyty przyhangarowe oraz drogę kołowania do dworca lotniczego. Z pasa tego korzystały wszystkie samoloty przylatujące i odlatujące, a przy sprzyjających warunkach meterologicznych starty odbywały się wprost z płyty hangarowej (por. M. Mikulski Monografia cywilnego portu lotniczego [...]). Natomiast działki nr 157/250 i nr 157/251 (w granicach parcel l. kat. 620/3 i I. kat. 614/2 byłej gminy katastralnej C. ), według w/w załącznika graficznego stanowiły obszar niezabudowany przy wschodniej granicy lotniska. Potwierdzeniem takiego stanu są informacje zawarte w monografii Mieczysława Mikulskiego poświęconej w całości portowi lotniczemu [...] w której wskazano, że Ministerstwo Komunikacji po uzgodnieniu planu z władzami wojskowymi, przystąpiło w roku 1929 do budowy na nowonabytych polach w C. - nowoczesnego portu lotniczego, którego koszt wyniósł około 1.300.000 zł. Podstawowym budynkiem portowym, był nowoczesny żelbetonowy hangar o dług. 53 m. i 37 m głęboki, przed hangarem znajdowała się płyta betonowa o szerokości 40 m. Teren portu lotniczego był ogrodzony, a dojście do niego prowadziło drogą asfaltową od ul. [...]. Port lotniczy miał również połączenie z linią kolej ową. Powyższe ustalenia, w ocenie Starosty, potwierdza fotografia cywilnego dworca portu lotniczego [...] (tj. hangaru stalobetonowego. i zespołu PLL "Lot") z 1932 r. zamieszczona w wyżej wymienionej pracy. Wspomniane zdjęcie wyraźnie pokazuje sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu przed dniem 1 września 1939 r. Na podstawie fotografii pochodzących ze zbiorów własnych Muzeum Lotnictwa Polskiego w K. obejmujących okres lat 1914 - 1939 r. Starosta ustalił także, że lotnisko [...] istniało przed rokiem 1939 jako lotnisko wojskowe i komunikacyjne o nawierzchni trawiastej. Dla określenia zasięgu lotniska oraz ustalenia, czy wnioskowane do zwrotu nieruchomości wchodziły rzeczywiście w skład obszaru stanowiącego lotnisko Starosta pozyskał ze zbiorów archiwalnych Biblioteki [...] Atlas Lotnisk Polskich opracowany w Ministerstwie Komunikacji przy współudziale Wydziału Aerofotogrametrycznego PLL "Lot". Powyższy atłas zawiera szczegółowe dane dotyczące lotniska w K – [...]oraz mapę lotniska w skali 1: 20000 według stanu z grudnia 1932 r. W celu naniesienia granic lotniska określonych w wyżej wymienionym atlasie na aktualną mapę ewidencyjną Starosta zlecił dr hab. K.T. - prof. z Zakładu Kartografii i Teledetekcji Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej U.J. opracowanie opinii na temat, odtworzenia przebiegu granicy lotniska w C. na mapie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z rysunkiem 6, stanowiącym fragment przedmiotowej opinii, będące przedmiotem postępowania działki nr 158/21, nr 157/251, nr 158/23 i nr 157/250 położone w obrębie [...]. ewid. N. m. K. w całości znajdują się w granicach lotniska w C. , uwidocznionego w Atlasie Lotnisk Polskich z 1932 r. Starosta wskazał przy tym, że obowiązujące w tym czasie przepisy prawa lotniczego tj. Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczem (Dz. U. RP Nr 31, poz. 294) przewidywały obowiązek ogrodzenia terenu lotniska. Starosta podniósł, że stosownie do art. 21.(1) powołanego wyżej rozporządzenia "Przez lotnisko rozumie się powierzchnię odgraniczoną na lądzie lub wodzie, przeznaczoną i przystosowaną do przylotu, postoju i odlotu statków powietrznych". Zgodnie z tymi uregulowaniami lotnisko [...] było ogrodzone, co potwierdza dołączony do akt sprawy materiał fotograficzny pochodzący ze zbiorów Muzeum Lotnictwa Polskiego w K. oraz Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w W. Ogrodzenie najstarszej części terenu lotniska tj. od strony północno - zachodniej widoczne jest na zdjęciu wykonanym w dniu 15 sierpnia 1922 r. przez załogę: pil. chór. Wojtowicz i obs. Meysenhalter z samolotu SYA-10 nr 38 (fot. 1) oraz na zdjęciach z 1925 r. tj. z budowy polskiego hangaru żelbetonowego oraz od strony zespołu koszar lotniczych (fot. 2 i 3). Fotografia przedstawiająca zbombardowany hangar nr 6 w zespole tzw. "Nowego Parku" znajdującego się przed fortem "Pszorna" obrazuje ogrodzenie terenu lotniska od strony południowo - zachodniej (fot. 4 z 1939 r.). Z kolei ogrodzenie lotniska od strony północnej uwidacznia zdjęcie nr 5. Natomiast zdjęcie z listopada 1937 r. przedstawiające samolot pasażerski Lockheed L-10A "Elektra" przed częścią cywilną lotniska (Port PLL "Lot") bezspornie pokazuje, że teren lotniska ogrodzony był również od strony południowo - wschodniej (fot. 6). Dodatkowo dowód ogrodzenia lotniska może stanowić fotografia wraku jednego z samolotów wykonana na lotnisku po katastrofie w kwietniu 1931 r., na której widać wyraźnie drewniany płot okalający teren.(fot. 7). Starosta jest zdania, że zgromadzony w sprawie materiał fotograficzny stanowi wystarczającą podstawę do uznania, że lotnisko [...] przed wybuchem II wojny światowej faktycznie funkcjonowało w granicach oznaczonych na wyżej wskazanej mapie Atlasu Lotnisk Polskich z 1932 r. tj. na terenach objętych wnioskiem o zwrot działek nr nr: 158/21, 158/23, 157/251, 157/250 obrębie [...]. ewid. N. m. K. W tym stanie rzeczy, wobec dokonanych ustaleń, co do usytuowania wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, celu wywłaszczenia i terminu jego realizacji oraz zgromadzonych w sprawie dowodów, Starosta stwierdził, że nie zachodzi żadna z przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, określonych w art. 137 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto Starosta ustalił, że w odniesieniu do działek nr 157/77 o pow. 0,0808 ha, nr 157/78 o pow. 0,1120 ha obrębie [...]. ewid. N. m. K. w granicach części parcel l. kat. 614/2 i l. kat. 620/3, byłej gminy katastralnej C. została wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. w dniu 4 grudnia 1997 r., nr [...], decyzja o zwrocie w/w działek na rzecz J.K. , która stała się ostateczna w dniu 20 grudnia 1997 r. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. W trakcie rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej w dniu [...] września 2002 r. wnioskodawca J.K. ograniczyła wniosek o zwrot rezygnując z dochodzenia zwrotu części działki nr 158/13 w granicach parceli l. kat. 614/2, byłej gminy katastralnej C. W związku powyższym, stosownie do przepisu art. 105 § 1 k.p.a. Starosta postępowanie o zwrot działek nr 157/77, nr 157/78 i nr 158/13 obrębie [...]. ewid. N. m. K. umorzył. Odwołanie od tej decyzji złożyła J.K. , działająca przez W.K. . Podniósł on, że decyzja organu l instancji zapadła z naruszeniem art. 6,7,8,77 i 80 k.p.a. Zgodnie z powoływanym w uzasadnieniu wyrokiem NSA, że dla wykazania użycia nieruchomości na cele wywłaszczenia nie jest konieczne, iż na danej działce realizowane były inwestycje budowlane służące lotnisku, lecz wystarczającym jest wykazanie, że dany teren nie jest nasycony tymi urządzeniami, jest niezbędny do funkcjonowania lotniska. Uznano, że w sprawie tej zgromadzono materiał dowodowy pokrewny i sąd orzekł o naruszeniu art. 7 i 77 k.p.a. Odniósł się do dowodów na których oparł swą argumentację organ. Pełnomocnik podniósł, że studium historyczne i architektoniczne - krajobrazowe terenów dawnego lotniska nie może być dowodem. Są tam informacje historyczne często ogólnikowe i nieprecyzyjne, częstokroć formułuje się arbitralnie tezy. Wnioski z takich tez nie mogą być podstawą, że udowodniono fakt rozszerzenia lotniska [...] o tereny objęte wywłaszczeniem. Podobnie rzecz się ma z pozostałymi dowodami. Organ wskazał, że w latach 1931- 1939 rozpoczęto budowę płyt postojowych przed hangarami oraz realizację obwodowych dróg dojazdowych, budowę kotłowni, hamowni silników, garaży , urządzeń południowej rampy kolejowej. Abstrahując od ogólnikowości, co odnosi się do hangarów oznaczonych jako 6/1, 6/2, 6/3, 6/4 a nie tego posadowionego na wywłaszczonym gruncie. Nie wskazano jakie rejony lotniska były w te urządzenia wyposażone. Z kolei powoływana droga kołowania w istocie istniała i łączyła hangar z polem wzlotów. Za drogę kołowania posłużyła w istocie dawna parcela 2345/2, nie objęta wnioskiem w ogóle rozważania te nie dotyczą działek 157/251 i 157/250. także zdjęcia nie odzwierciedlają wiarygodnie który tak naprawdę rejon lotniska okazują. Uważa, że organ nie wykazał przesłanek przemawiających za odmową zwrotu z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda, decyzją z dnia 3 stycznia 2008 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie istotą postępowania jest ustalenie, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości, objętej wnioskiem o zwrot zaistniały przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten ustanowił dwa warunki, w świetle wystąpienia których, można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia. w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Tak więc zadaniem organu, prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest zebranie materiału dowodowego, potwierdzającego lub negującego, występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności. Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i postępowania przeprowadzonego w celu jego zgromadzenia Wojewoda przyjął, że z uwagi na znaczny upływ czasu, działania wojenne w łatach 1939-1945, przekształcenia ustrojowe, zaprzestanie wykorzystywania nieruchomości na cele lotniska i likwidację tego obiektu w roku 1963 oraz ze względu na wojskowy charakter inwestycji (tajny), pozyskane w sprawie dowody mają często charakter opracowań historycznych. Materiał ten jest niekompletny i często niemożliwy do odtworzenia w pełnym zakresie. Zdaniem Wojewody , zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie pozwala jednakże na dokonanie oceny przesłanek zbędności określonych w art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzeczenie w tym zakresie. Zdaniem Wojewody poza sporem pozostaje fakt, że wywłaszczenie parcel 620/3 i 614/2 byłej gminy katastralnej C. nastąpiło prawomocnym orzeczeniem Województwa K. z dnia 26 października 1929 r. [...] na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gminie katastralnej C. Stan ten wynika w szczególności z informacji z [...] C. , z podziału parcel katastralnych Urzędu Katastralnego K. z dnia 11 maja 1933 r. i z wniosku "o oznaczenie odszkodowania za wywłaszczone grunta, skierowanego przez Oddział Prokuratorji Generalnej w K. do Sądu Powiatowego w K. z dnia 10 grudnia 1930 roku11. Niewątpliwie istotnym elementem, rzutującym na treść decyzji o zwrocie nieruchomości lub jej odmowie, jest ustalenie, czy przedmiotowe działki wchodziły w obszar funkcjonującego lotniska jako element jego infrastruktury. Wojewoda podzielił stanowisko Starosty zawarte w wydanej przez niego decyzji, wskazujące iż zawnioskowane do zwrotu działki w granicach wywłaszczonych parcel, wchodziły w skład lotniska i były wykorzystywane na jego potrzeby. Wynika to z opracowania sporządzonego przez dr. hab. K.T. z Zakładu Geografii i Gospodarki Przestrzennej U.J. w lutym 2003 r. w którym odtworzył on przebieg granicy lotniska, zaznaczonej na obecnej w Atlasie Lotnisk Polskich mapie lotniska w skali 1: 20000 według stanu z grudnia 1932 r., na mapie ewidencji gruntów i budynków. Odpowiadając na formułowane przez pełnomocnika odwołującej się tezy na temat niskiej wartości dowodowej zebranych w sprawie materiałów i zawartych w nich ogólnikowych danych, podkreślił, iż analizując zagadnienie związane z przesłanką zbędności opartą na upływie okresu 7 lat od daty wywłaszczenia, konieczne jest zwrócenie uwagi na specyfikę niniejszej ustawy pod tym względem. Wynika ona w pierwszej kolejności ze znacznego upływu czasu od wywłaszczenia i związanego z tym faktem braku dokumentów związanych z inwestycją. Ponadto mieć na uwadze należy specjalny charakter inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, a polegającej na budowie lotniska wojskowego. Oczywiście te okoliczności nie zwalniają organu prowadzącego postępowanie o zwrot od dokładnej analizy materiału dowodowego i ustalenia niezbędnych dla sprawy okoliczności, jednak wspomniana wyżej specyfika sprawy i zebrane w niej materiały dowodowe nie pozwalają na precyzyjne ustalenie konkretnych inwestycji poczynionych na przedmiotowej nieruchomości i dokładnego czasu ich rozpoczęcia. W tym kontekście, poczynione w sprawie przez organ I instancji ustalenia należy ocenić jako wystarczające, zwłaszcza, że przepis art. 75 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje, iż "jako dowód należy dopuścić wszystko, do może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Rozważając możliwość ewentualnego stwierdzenia zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, Wojewoda, w ślad za organem l instancji, zauważył, że jak wynika z przytoczonych przez niego treści zawartych w studium przemian historycznych i architektoniczno-krajobrazowych terenów dawnego lotniska [...] w K. , opracowanym przez Instytut Architektury Krajobrazu Politechniki K. (pod red. prof. dr hab. inż. aren. M.L.-B. oraz dr inż. arch. K.W. ), do roku 1931 zakończono realizację stałego cywilnego portu lotniczego wraz ze standardowym hangarem stalobetonowym w południowo-wschodnim rejonie lotniska. Odnosząc się do zarzutów, podnoszących fakt zrealizowania cywilnego portu lotniczego, co zdaniem pełnomocnika odwołującej się jest celem zupełnie innym, niż określone w decyzji wywłaszczeniowej "rozszerzenie lotniska [...] ", Wojewoda wskazał, że w świetle zebranych w sprawie dowodów budowa lotniska o charakterze cywilnym nastąpiła w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej inwestycji z odpowiednimi władzami wojskowymi. Również obsługa techniczna lotniska cywilnego była zapewniona przez wojsko. Tak więc Wojewoda uznał, że pod względem rodzajowym nie nastąpiło odstąpienie od zamierzonego celu wywłaszczenia. Tym bardziej należy przyjąć, jak wskazał, takie założenie, że rozbudowa lotniska wojskowego nastąpiła w zwartym kompleksie. Ponieważ w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wojskowych, które wymagały rozbudowy znajdowały się obiekty lotniska cywilnego, skutkowało to koniecznością ich przeniesienia na obrzeża zasadniczego lotniska wojskowego. Czyli przeniesienie tych obiektów i wywłaszczenie nieruchomości pod ich realizację było spowodowane rozbudową lotniska wojskowego i dlatego tak został sformułowany cel wywłaszczenia. Reasumując powyższe, Wojewoda stwierdził, że fakt zrealizowania na części parcel l. kat. 614/2 i 620/3 i parcelach sąsiednich, obiektów infrastruktury portu lotniczego o charakterze cywilnym był spowodowany realizacją znacznie większej inwestycji polegającej na rozbudowie lotniska wojskowego i w związku z tym nie można traktować tego faktu w oderwaniu od całości inwestycji, jak sugeruje w swoim piśmie strona odwołująca. Z porównania mapy ewidencyjnej tego terenu z załącznikiem graficznym do studium wynika, że działki nr 158/21, 157/251, 158/23 i 157/250 stanowiły obszar niezabudowany, znajdując się w niewielkiej odległości od hangaru dworca cywilnego PLL "Lot" przez który biegła droga kołowania od dworca lotniczego do pola wzlotów. Z drogi tej korzystały wszystkie samoloty przylatujące i odlatujące, a przy sprzyjających warunkach meteorologicznych starty odbywały się wprost z płyty hangarowej (por. M. Mikulski Monografia cywilnego portu lotniczego [...]). Wojewoda w pełni podzielił stanowisko organu l instancji, który stwierdził, iż usytuowanie tych nieruchomości w pobliżu hangaru i zespołu PLL Lot oraz w bezpośrednim otoczeniu drogi świadczy o tym, że obszar ten miał być niezabudowany, wyznaczając przestrzeń niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania lotniska i znajdujących na nim obiektów. Należy zatem uznać, iż w/w parcela wchodziła w skład infrastruktury lotniska zapewniając jego prawidłowe działanie. Ustosunkowując się natomiast do podnoszonych w odwołaniu kwestii zwrotu na rzecz J.K. sąsiednich działek wywłaszczonych tym samym orzeczeniem Wojewoda wyjaśnił, że decyzja o zwrocie została wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. w dniu 4 grudnia 1997r. na podstawie obowiązujących wówczas przepisów z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 z późn. zm.). Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewoda uznał, że Starosta decyzją z dnia 6 października 2005r. znak: [...], słusznie odmówił zwrotu działek nr : 158/21 o pow. 0,0438 ha, 157/251 o pow. 0,0040 ha, 158/23 o pow. 0,0723 ha i 157/250 o pow. 0,0058 ha, położonych w obrębie nr [...]. ewid. N. m. K. w granicach wywłaszczonych byłych parcel l. kat. 620/3 i 614/2 gminy katastralnej C. na rzecz J.K. - w związku z tym zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J.K. . Powtórzyła w niej zarzuty, które zawarte zostały w odwołaniu od decyzji Starosty . Zarzuciła ponownie Wojewodzie naruszenie przez artykułów: 6, 7, 8, 77 i 80 k.p.a. Ponadto podniosła, że zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy obywatele są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Uważa, że organ nie może na podstawie decyzji różnicować obywateli zakresie pewnej określonej grupy stosunków tylko na podstawie konkretnie sformułowanych przesłanek, wynikających z niewątpliwie różnej sytuacji faktycznej, wyraźnego nakazu prawa lub ze względu na interes publiczny, przemawiający za odmiennym potraktowaniem poszczególnych obywateli. Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych ( art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawą orzekania były przepisy art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami). Zgodnie z art. 136 ust. 3 w/w ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Przedmiot i konstrukcję sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wyznaczają elementy nie tylko hipotezy normy prawnej art. 136 ust. 3, ale także elementy hipotezy normy prawnej zawartej w art. 216 ustawy. Wskazują one między innymi mianowicie określenie nieruchomości objętych instytucją zwrotu. W niniejszym przypadku kwestia ta jest zasadniczą. Na wstępie rozstrzygnąć należy bowiem, czy wywłaszczone w tym przypadku orzeczeniem Województwa K. z dnia 26 października 1929 r. [...], na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gminie katastralnej C. mogły być objęte instytucją zwrotu, przewidzianą ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w tej sprawie, że w tym przypadku nieruchomości wywłaszczone w 1929 r. podlegały ustawie wywłaszczeniowej jaką była ustawa z 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych.(Dz. U. Państwa dla Królestw i Krajów w Radzie Państwa Reprezentowanych - Dz. U. z 1878 r. Nr 30). Z opracowania profesora Mariana Zimmermanna "Wywłaszczenie - Studium z Dziedziny Prawa Publicznego", Lwów 1933, wynika, że "w byłej dzielnicy austriackiej nie było ogólnej ustawy ekspropriacyjnej; nowe ustawy polskie, wprowadzające wywłaszczenie na różne cele, nakazują stosować w postępowaniu analogiczne przepisy austriackiej ustawy o budowie i eksploatacji kolei z 18 lutego 1878 r. spełnia ona przez to, to samo zresztą jak dawniej i dziś w Austrii funkcje ogólnej ustawy eksproprjacyjnej". Z kolei przepis w tym miejscu zamieszczony stwierdza, iż "art. 23 u. IV rozp. Prezyd. Rzplitej z 14 marca 1928 r. p. 294 o prawie lotniczym postanawia: Do wywłaszczeń stosuje się przepisy obowiązujące na poszczególnych obszarach prawnych, z tem zastrzeżeniem, że na obszarach województw: krakowskiego, lwowskiego, tarnopolskiego, stanisławowskiego oraz cieszyńskiej części województwa śląskiego będą stosowane przepisy na użytek kolei". Dalej prof. Marian Zimmermann stwierdza "(...) wobec braku ogólnej ustawy ekspropriacyjnej i wobec braku wyrobionej jeszcze z czasów austriackich praktyki, według której stosowano ustawę kolejową w razie braku bliższych przepisów o wywłaszczeniu - per analogiam, wydaje się rzeczą niewadliwą, ze i w tych przypadkach znajdzie ona zastosowanie." (por. rozdział "Wywłaszczenie w ustawodawstwie polskim" w Marian Zimmermann, Wywłaszczenie - Studium z Dziedziny Prawa Publicznego", Lwów 1933). Zdaniem Sądu z wyżej wskazanego opracowania naukowego jednoznacznie zatem wynika, że na terenie województwa k. ustawa z 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych spełnia rolę ogólnej ustawy wywłaszczeniowej, mającej zastosowanie do prawa lotniczego. W tym stanie faktycznym i prawnym skoro wywłaszczenie gruntów pod rozszerzenie lotniska wojskowego w 1929 r. mogło odbyć się na podstawie i tylko na podstawie ustawy stricte wywłaszczeniowej, którą była ustawa z 18 lutego 1878 r., to spełnione zostały przesłanki do zastosowania przepisów art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Sądu uzasadnione jest też stanowisko, że po tylu latach ustalenie dokumentów związanych z wywłaszczeniem przedmiotowych nieruchomości natrafiło na trudności. W myśl art. 75 k.p.a. za dowód należy jednakże dopuścić wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Sądu organy w sposób dostateczny wyjaśniły zasadność przesłanek podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Nie budzi wątpliwości, że w granice żądanych do zwrotu dawnych parcel gruntowych wchodzą działki o numerach: 158/21, 157/251,157/77, 158/23 i 157/250, co potwierdza opracowanie sporządzone przez mgr inż. M.W. - uprawnionego geodetę. Ze sporządzonego natomiast przez przez prof. dr hab. K.T. z Zakładu Geografii i Gospodarki Przestrzennej U.J. opracowania z lutego 2003 r. w którym odtworzył on przebieg granicy lotniska, zaznaczonej na obecnej w Atlasie Lotnisk Polskich mapie lotniska w skali 1: 20000 według stanu z grudnia 1932 r., na mapie ewidencji gruntów i budynków, wynika, że zawnioskowane do zwrotu działki w granicach wywłaszczonych parcel, wchodziły w skład lotniska i były wykorzystywane na jego potrzeby. Ustalenia poczynione przez Starostę i Wojewodę co do zrealizowania celu wywłaszczenia i zbędności nieruchomości na cele związane z wywłaszczeniem także w ocenie Sądu są poprawne i wystarczające do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Za przekonywujące uznać należy stanowisko organów, że budowa lotniska o charakterze cywilnym nastąpiła w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej inwestycji z odpowiednimi władzami wojskowymi. Materiały zgromadzone w tej sprawie pokazują, że pod względem rodzajowym nie nastąpiło odstąpienie od zamierzonego celu wywłaszczenia. Rozbudowa lotniska wojskowego nastąpiła w zwartym kompleksie. Ponieważ w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wojskowych, które wymagały rozbudowy znajdowały się obiekty lotniska cywilnego, skutkowało to koniecznością ich przeniesienia na obrzeża zasadniczego lotniska wojskowego. Słusznie więc wywodzi Wojewoda, że przeniesienie tych obiektów i wywłaszczenie nieruchomości pod ich realizację było spowodowane rozbudową lotniska wojskowego i dlatego tak został sformułowany cel wywłaszczenia. Zgodzić się również należy z tym, że fakt zrealizowania na części parcel I. kat. 614/2 i 620/3 i parcel sąsiednich obiektów infrastruktury portu lotniczego o charakterze cywilnym był spowodowany realizacją znacznie większej inwestycji, ją była rozbudowa lotniska wojskowego, a faktu tego nie można oceniać w oderwaniu od całości inwestycji. Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane w wyroku z 13 marca 2001 r. sygn. akt: II SA/Kr 1988/00, że infrastrukturę lotniska stanowić może także teren niezabudowany i nie nasycony urządzeniami o ile jego obszar wolny od zabudowy jest niezbędny do korzystania z lotniska zgodnie z charakterem potrzeb, którym lotnisko ma służyć Skoro przez obszar żądanych do zwrotu działek biegła droga kołowania, z której to drogi korzystały wszystkie przylatujące i odlatujące samoloty, to organy w sposób prawidłowy ustaliły że brak było przesłanek z art. 137 usL 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami do uznania żądanych do zwrotu działek jako nieruchomości zbędnych na cele wywłaszczenia. Wspomniane parcele, wchodzące w skład infrastruktury lotniska były więc niezbędne do jego funkcjonowania. Tym samym nie było podstaw prawnych do orzeczenia ich zwrotu. Ustalenie natomiast, że w odniesieniu do działek o numerach 157/77 i 157/78, znajdujących się w granicach dawnych parcel l. kat 614/2 i 620/3 została wydana ostateczna decyzja o ich zwrocie na rzecz J.K. na podstawie art. 69 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz ograniczenie wniosku poprzez rezygnację z żądania zwrotu działki nr 158/13 w granicach parceli l. kat. 614/2, czyni postępowanie w tym zakresie bezprzedmiotowym. Decyzja Organu I instancji jak i organu II instancji odpowiadają zatem prawu. Nie można zatem uznać, aby organy orzekające dopuściły się obrazy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji w tej sprawie zrobiły bowiem wszystko, by w celu ustalenia na podstawie dostępnych dowodów, biorąc pod uwagę charakter sprawy, zaszłości historyczne, w tym znaczny upływ czasu, zbudować rzeczywisty obraz tej sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.