III SA/Wa 1787/08
WyrokWSA w Warszawie2008-11-28
Skład orzekający: Małgorzata Długosz-Szyjko, Ewa Radziszewska-Krupa, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może badać zasadność obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jeśli wierzyciel w swoim stanowisku uznał, że obowiązek istnieje, mimo uchylenia decyzji stanowiącej podstawę do jego ustalenia?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jeśli wierzyciel w swoim ostatecznym stanowisku uznał, że obowiązek istnieje. Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów dotyczących istnienia obowiązku. Kontrola stanowiska wierzyciela należy do właściwości sądu administracyjnego w odrębnym postępowaniu.Stan faktyczny
Spółka M. S.A. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oddalające jej zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Spółka kwestionowała istnienie egzekwowanego obowiązku wpłaty na rzecz PFRON, wskazując na uchylenie decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Podnosiła również brak doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego przed wszczęciem egzekucji. Organy egzekucyjne i wierzyciel uznali zarzuty za niezasadne, powołując się na związanie stanowiskiem wierzyciela i przepisy prawa egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął egzekucję przeciwko M. S.A. w L., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] listopada 2005r. nr [...], dotyczącego obowiązkowej wpłaty na rzecz PFRON za okres od lipca 2000r. do października 2003r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi. Egzekucję przeprowadzono z rachunku bankowego Spółki. Zawiadomienie o wszczęciu egzekucji doręczono 12 czerwca 2006r. Bankowi [...] Oddział w W., a Spółce 16 czerwca 2006r. Bank [...] pismem z 13 czerwca 2006r. przesłał na konto Urzędu Skarbowego całość egzekwowanej kwoty (k. 5 akt administracyjnych).
Strona w zarzutach egzekucyjnych z 14 czerwca 2006r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów, gdyż postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku, który nie istnieje. Wyjaśniła, że na podstawie niedoręczonego tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie zmierzające do wyegzekwowania należności określonych w decyzji Prezesa PFRON z [...]marca 2004r., uchylonej przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] marca 2006r., w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1552/04. Skoro decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie istniała, obowiązek egzekwowany również nie istniał. Zasadne było więc umorzenie postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954, ze zm., powoływanej dalej, jako "u.p.e.a."). Strona zwróciła też uwagę, że nie doręczono jej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi celem zajęcia stanowiska. Wierzyciel nie uwzględnił zarzutów w postanowieniu pierwszej instancji z [...]września 2006r., podnosząc że tytuł wykonawczy wystawiono w związku z brakiem wpłat wynikających z decyzji ratalnej, a brak obowiązku doręczania upomnienia wynikał z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 sierpnia 1991r. (Dz. U. Nr 81, poz. 354 ze zm.). W postanowieniu drugiej instancji z [...] listopada 2007r. wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] września 2006r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W., po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, postanowieniem z [...] listopada 2007r. oddalił zarzuty Spółki. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż podstawą zarzutów był art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a. – nieistnienie egzekwowanego obowiązku i brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Należało więc, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. wystąpić do wierzyciela o zajęcie stanowiska. Skoro wierzyciel w ostatecznym stanowisku nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów, zasadne było wydanie niniejszego postanowienia.
Organ egzekucyjny ustosunkowując się do stwierdzenia strony, że nie doręczono jej tytułu wykonawczego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wyjaśnił że kwestię tę normuje art. 80 § 3 u.p.e.a., który określa kolejność działań organu egzekucyjnego przy zajęciu rachunku bankowego. Najpierw kieruje się zawiadomienie do banku, a następnie do zobowiązanego, ze względu na szczególny rodzaj środka egzekucyjnego i możliwość szybkiego podjęcia gotówki z banku, w celu udaremnienia egzekucji. Prawidłowość tak podejmowanych działań podzielił NSA w wyroku z 22 grudnia 1999r., sygn. akt III SA 8328/98.
Naczelnik wyjaśnił też, że do organu egzekucyjnego 19 czerwca 2006r. wpłynęło pismo wierzyciela w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a 20 czerwca 2006r. o zwolnienie spod egzekucji kont bankowych Spółki, ale zaległość wyegzekwowano 13 czerwca 2006r., więc pisma te były bezprzedmiotowe.
Strona w zażaleniu z 18 grudnia 2007r. wniosła o uchylenie i wstrzymanie wykonania ww. postanowienia z[...]listopada 2007r., zarzucając, że nie dokonano w nim wszechstronnej analizy materiału dowodowego i podnoszonych zarzutów. Nie odniesiono się w szczególności do zarzutu niedoręczenia upomnienia. Organ egzekucyjny nie doręczył też stronie tytułu wykonawczego przed wszczęciem egzekucji, co odebrało jej prawo obrony przed egzekucją. Dokonał błędnej wykładni art. 80 § 3 u.p.e.a., gdyż zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i odpis tytułu wykonawczego powinny być wysłane zobowiązanemu i bankowi, w tym samym dniu. Organ egzekucyjny w ogóle nie odniósł się do wniosku o umorzenie egzekucji i wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, które zawarto w zarzutach. Podstawą egzekucji nie był tylko tytuł wykonawczy, ale decyzja Prezesa PFRON, uchylona decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] marca 2006r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...]kwietnia 2008r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z [...] listopada 2007r. W uzasadnieniu po przytoczeniu treści art. 33, art. 34 § 1 u.p.e.a. stwierdził, że organ egzekucyjny związany jest ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w odniesieniu do zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. Wierzyciel tymczasem wyjaśnił, że zobowiązanie z tytułu obowiązkowej wpłaty na rzecz PFRON, objęte tytułem wykonawczym jest wymagalne, mimo uchylenia decyzji ratalnej. Organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.), a zarzut oparty na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) nie może być uwzględniony przez organ egzekucyjny, gdy wierzyciel nie potwierdzi tego zarzutu. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie (wyroki NSA z 17 stycznia 2001r., sygn. akt I SA/Gd 2167/00, z 9 czerwca 1998r., sygn. akt SA/Sz 1122/97, wyrok WSA w Warszawie z 6 grudnia 2005r., sygn. akt III SA/Wa 2734/05). Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ nadzoru (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie ma też uprawnienia do kontroli stanowiska wierzyciela (wyrok NSA z 14 listopada 2006r., sygn. akt II FSK 1480/05). Stanowisko wierzyciela, mimo, iż jest ostateczne w administracyjnym toku instancji, podlega kontroli sądu administracyjnego.
Dyrektor wyjaśnił ponadto, że należność z tytułu wpłat na PFRON, jak wskazał wierzyciel, powstały z mocy prawa i w związku z tym nie ma obowiązku doręczania dłużnikowi upomnienia. Możliwe było zatem wszczęcie egzekucji bez uprzedniego doręczania upomnienia, co wynika z adnotacji na tytule wykonawczym.
W odniesieniu do zarzutu strony, że nie doręczono jej tytułu wykonawczego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że moment wszczęcia egzekucji określa art. 26 § 5 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że wszczęcie egzekucji może nastąpić przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Potwierdza to również wyrok NSA z 2 września 2004r., sygn. akt I SA/Wr 3535/02. Z art. 80 § 3 u.p.e.a, wynika że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. Nie doręczenie tytułu wykonawczego przed wszczęciem egzekucji nie pozbawia zobowiązanego ochrony jego interesów, gdyż zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. może on wnieść zarzuty w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, we wszczętym postępowaniu egzekucyjnym. Terminu do wniesienie zarzutów, uzależniony jest od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a nie od dokonania czynności egzekucyjnej.
Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do zarzutu nierozpatrzenia przez organ egzekucyjny wniosków o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i umorzenie postępowania egzekucyjnego stwierdził, że w chwili wnoszenia zarzutów i wniosku o wstrzymanie należność już wyegzekwowano, a stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie zarzutów nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organu może wstrzymać w uzasadnionych wypadkach postępowanie egzekucyjne, bądź niektóre czynności. Brak postanowienia oznacza, że organ nie przychylił się do wniosku. Zgodnie z art. 17 u.p.e.a. na postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje zażalenie, jeżeli tak stanowi u.p.e.a., albo k.p.a. Art. 35 § 1 u.p.e.a. nie przewiduje wniesienia zażalenia na pozytywne bądź negatywne rozstrzygnięcie o wstrzymaniu postępowania, bądź czynności egzekucyjnych. Dyrektor stwierdził również, że nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż wierzyciel, wydając swe stanowisko uznał, że obowiązek istnieje.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. o poprzedzającego go postanowienia pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w związku z naruszeniem:
- art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a. przez prowadzenie egzekucji mimo braku egzekwowanego obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia,
- art. 80 § 3 u.p.e.a. przez nie doręczenia jednocześnie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego bankowi i stronie,
- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez nierozpoznanie wniosków strony o zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego,
- art. 143 k.p.a. przez nierozpoznanie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia,
- art. 7 k.p.a. – zasady praworządności przez rażącą wykładnię prawa materialnego i procesowego oraz niezakceptowanie prawomocnego wyroku sądu;
- art. 121 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej jako "O.p.") w związku z art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa,
- art. 122 O.p. w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy przez organ egzekucyjny i wierzyciela oraz nieodniesienie się do zarzutów dłużnika i uznanie, że organ egzekucyjny nie może badać stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Strona w uzasadnieniu wskazała, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ale jest obowiązany do sprawdzenia, czy wierzytelność jeszcze istnieje (wyrok NSA z 28 maja 1999r., sygn. akt III SA 1321/98). Art. 33 pkt 1 i art. 59 pkt 2 u.p.e.a. określają obowiązek organu do badania np. czy obowiązek nie wygasł i wydania wówczas postanowienia o umorzeniu postępowania. Skoro decyzję Prezesa PFRON z [...] marca 2004r. będąca podstawą do ustalenia obowiązku egzekucyjnego uchylono przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] marca 2006r., na mocy wyroku WSA w Warszawie z 23 marca 2005r., nie podstaw prawnych egzekucji, świadczenie objęte tytułem wykonawczym nie istniało.
Organ egzekucyjny przed wszczęciem egzekucji nie doręczył też dłużnikowi upomnienia, naruszając art. 15 § 1 u.p.e.a., który ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Wszczęcie egzekucji było zatem bezskuteczne. Strona podniosła też, że podstawą egzekucji było skuteczne doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu, które uznała za początek biegu terminu do wniesienia zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Podniósł również, że nie był właściwy do wstrzymywania postanowienia w sprawie zarzutów na mocy art. 143 k.p.a. Dodatkowo postanowienie w przedmiocie zarzutów nie nakłada na stronę żadnych obowiązków i nie może być wstrzymywane, bo nie istnieje przedmiot wstrzymania (wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2007r., sygn. akt III SA/Wa 4064/06).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim bądź do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 P.p.s.a.).
Żadna z wyżej wymienionych przesłanek w sprawie nie zaszła.
Przedmiotem oceny sądowej były postanowienia wydane przez organy egzekucyjne pierwszej i drugiej instancji w trybie art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., po uprzednim wypowiedzeniu się w sprawie przez wierzyciela, który zgłoszone przez stronę skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty uznał za niezasadne.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zarówno postanowienie pierwszej instancji z [...] listopada 2007r., jak również postanowienie drugiej instancji z [...] kwietnia 2008r. odpowiadają prawu. Organy egzekucyjne w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć przedstawiły, a w szczególności Dyrektor Izby Skarbowej w W., w sposób szczegółowy stan faktyczny sprawy, jak również ustosunkowały się do przedstawionych przez Spółkę zarzutów z art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a., oraz innych argumentów.
Tym samym na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. W postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na treść art. 18 u.p.e.a., który umożliwia jedynie stosowanie w tym postępowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, niemożliwe było naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. Podnoszone przez stronę zarzuty naruszenia art. 121, art. 122 O.p. Sąd rozważył w kontekście odpowiadających im przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 7 i 8 k.p.a., również wskazanych przez stronę w skardze.
Sąd stwierdza również, że bezzasadne są stwierdzenia strony skarżącej o możliwości oceny i weryfikacji przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela. Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśniając w zaskarżonym postanowieniu, że nie jest on uprawniony, jako organ nadzoru (art. 23 § 2 u.p.e.a.), do kontroli stanowiska wierzyciela. Stanowisko wierzyciela, mimo, iż jest ostateczne w administracyjnym toku instancji, podlega kontroli sądu administracyjnego w odrębnym postępowaniu. Sąd wyjaśnia, że takie stanowisko organów egzekucyjnych ma oparcie w przepisach prawa (por. art. 34 § 1, 4 u.p.e.a.), jak również w orzecznictwie (wyrok NSA z 14 listopada 2006r., sygn. akt II FSK 1480/05). W postępowaniu przed organem egzekucyjnym, nie mogą być rozpatrywane sprawy, które należą do właściwości sądu administracyjnego i dotyczą tzw. postępowania wpadkowego. Postępowanie to, choć w sferze podmiotowej jest tożsame (ta sama strona skarżąca), różni się w zakresie przedmiotowej.
Skoro organy egzekucyjne nie miały możliwości weryfikacji stanowiska wierzyciela, a w odniesieniu do zarzutów wymienionych art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. stanowiskiem tym były związane, prawidłowe było przyjęcie przez Dyrektora Izby Skarbowej i Naczelnika Urzędu Skarbowego, że zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie może być skutecznie podnoszony, niemożliwe było także zastosowanie, w związku z tym, art. 34 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
W tym kontekście oczywiście bezzasadny jest zarzut strony skarżącej o naruszeniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z nierozpoznanie wniosku skarżącej Spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak również zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. przez prowadzenie egzekucji mimo braku egzekwowanego obowiązku.
Powyższe wskazuje także, że nie jest zasadny kolejny zarzut skargi naruszenia - art. 7 k.p.a. przewidującego zasadę praworządności, przez rażącą wykładnię prawa materialnego i procesowego oraz niezakceptowanie prawomocnego wyroku sądu. Orzeczeniu Sądu administracyjnego, do którego w trakcie postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych odwoływała się strona skarżąca (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1552/04) uchylało wprawdzie rozstrzygnięcie Ministra Polityki Społecznej, ale dotyczące rozłożenia na raty oraz umorzenia należnych wpłat na PFRON, a nie określające wysokość zobowiązania we wpłatach na PFRON. Sąd stwierdza ponadto, że organ egzekucyjny, o czym mowa wyżej, związany był rozpatrując zarzut nieistnienia obowiązku stwierdzeniami wierzyciela zawartymi w ostatecznym stanowisku (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast, ustosunkowując się do zarzutów egzekucyjnych strony, uznał że należności z tytułu wpłat na PFRON powstały z mocy prawa, a tytuł wykonawczy wystawiono w związku z brakiem wpłat wynikających z decyzji ratalnej.
Sąd wyjaśnia również, że choć organy egzekucyjne w postanowieniach podlegających kontroli sądowej mogły w sposób bardziej wszechstronny odnieść się do zarzutu braku obowiązku doręczania dłużnikowi upomnienia, a nie opierać się wyłącznie na ostatecznym stanowisku wierzyciela w tym zakresie, to jedna z tego powodu niezasadne byłoby eliminowanie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia. Uchybienie polegające na niedostatecznym uzasadnieniu tej kwestii należy oceniać w kategoriach mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie do naruszenia przepisu procedury – art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. doszło, ale nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy.
Stosownie bowiem do treści art. 15 § 1 u.p.e.a. zasadą jest przesłanie do zobowiązanego upomnienia przed zastosowaniem środka egzekucyjnego. Niemniej jednak zarówno z przepisów wykonawczych, o których mówił wierzyciel w swym ostatecznym stanowisku, jak też z przepisów ustawowych wynikają wyjątki od wyżej opisanej reguły. Sąd ograniczając się do niniejszej sprawy stwierdza, że takim wyjątkiem jest § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że dopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego, bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, gdy zobowiązany ma obowiązek ustawowego obliczania i uiszczania należności pieniężnej bez wezwania.
Sąd, jedynie na marginesie zauważa, że należności objęte tytułem wykonawczym, stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w latach 2000-2003, pracodawca, zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, obowiązany był co miesiąc wpłacać na rzecz PFRON w ściśle określonej wysokości. Tym samym stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, wyrażone za stanowiskiem wierzyciela, że nie było potrzeby doręczania skarżącej Spółce upomnienia, bo należności z tytułu wpłat na PFRON powstały z mocy prawa, zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela, nie budzić wątpliwości.
Wobec tego również nie mógł być uwzględniony podnoszony przez stronę zarzut naruszenia art. 33 pkt 7 u.p.e.a. przez prowadzenie egzekucji mimo braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Zdaniem Sądu prawidłowe i zgodne z prawem jest również ustosunkowanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu do kwestii niedokonania jednoczesnego doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego stronie skarżącej i bankowi, przez co bezpodstawny jest zarzut naruszenie art. 80 § 3 u.p.e.a. i art. 8 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a. Skoro moment wszczęcia egzekucji określony został w dyspozycji art. 26 § 5 u.p.e.a. dualnie, a z przepisu tego wynika, że możliwe jest wszczęcie egzekucji przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, tym samym możliwe jest wcześniejsze doręczenie tytułu wykonawczego dłużnikowi zajętej wierzytelności niż zobowiązanemu. Potwierdza to, jak prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu m.in. wyrok NSA z 2 września 2004r., sygn. akt I SA/Wr 3535/02. Sąd stwierdza również, że z art. 80 § 3 u.p.e.a, wynika że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. Z akt sprawy, na podstawie których orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, wynika że organ egzekucyjny jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zawiadomił zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Sąd wyjaśnia przy tym, że w dotychczasowym orzecznictwie, z uwagi na obowiązującą w postępowaniu egzekucyjnym zasadę stosowania środków prowadzących do bezpośredniego wyegzekwowania należności oraz ze względu na szczególny rodzaj środka egzekucyjnego i możliwość szybkiego podjęcia gotówki z banku w celu udaremnienia egzekucji, wypracowano pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela, że możliwe jest skierowane zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego do banku, a następnie do zobowiązanego (por. wyrok NSA z 22 grudnia 1999r., sygn. akt III SA 8328/98).
Sąd uznaje również, że niezasadny był zarzut skarżącej Spółki, że przed organem egzekucyjnym drugiej instancji doszło do naruszenia art. 143 k.p.a. Przepis ten, dotyczący zażaleń unormowań w k.p.a. Z art. 18 u.p.e.a. wynika natomiast, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie. Oznacza to, że przepisy k.p.a. można stosować tylko w takim zakresie, i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania k.p.a. oraz niedopuszczalność ich stosowania, gdy u.p.e.a. w sposób wyczerpujący uregulowała pewne kwestie. Istotą, tymczasem, środków odwoławczych w postępowaniu egzekucyjnym – w tym także zarzutów – jest to, że ich złożenie nie powoduje wstrzymania wykonalności aktu administracyjnego (czynności), tak jak ma to miejsce w postępowaniu unormowanym w k.p.a. W postępowaniu przed organem nadzoru (w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w W.) nad organem egzekucyjnym, który uznał zarzuty strony za niezasadne możliwe było jedynie zastosowanie art. 23 § 6 u.p.e.a., a nie powoływanego przez stronę przepis art. 143 k.p.a. Skoro przepis art. 143 k.p.a. nie mógł być stosowany, tym samym nie można było uznać, że organ nadzoru mógłby go naruszyć.
Zdaniem Sądu organowi odwoławczemu nie można czynić zarzutu, że nie odniósł się uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do nierozpatrzenia wniosku skarżącej Spółki o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie wykonania postanowienia organu pierwszej instancji i w tym kontekście naruszył art. 77 § 1 k.p.a. Wyraźne stwierdzenia dotyczące ww. zagadnień znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a ich prawidłowość nie ma wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie w przedmiocie uznania zarzutów strony za nieuzasadnione.
Sąd zauważa ponadto, że kwestia zawieszania postępowania egzekucyjnego (art. 56 u.p.e.a.), jak również wstrzymanie czynności egzekucyjnych przez organ nadzoru (art. 23 § 6 u.p.e.a.) stanowią odrębne, od zarzutów tryby przewidziane w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. W przypadku, gdy strona skarżąca uznaje, że organy egzekucyjne, nie rozpatrzyły w odrębnym trybie jej wniosku, choć były do tego zobowiązanie, służą jej stosowne środki prawne. Sąd o środkach służących stronie w toku postępowania administracyjnego pouczać nie jest zobowiązany, tym bardziej, że w postępowaniu sądowym strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło