V SA/Wa 1745/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty zabezpieczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz A. Sp. z o. o. w M. kwotę 3.604 zł (trzy tysiące sześćset cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z [...] maja 2008 r. "A. Sp. z o.o. z siedzibą w M. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2008r. w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty zabezpieczenia wpłaconej tytułem depozytu gotówkowego ustanowionego celem zabezpieczenia należności z tytułu podatku od towarów i usług. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym; W dniu [...] października 2006r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] wydał decyzje, na podstawie których wezwał stronę do uiszczenia należności podatkowych wraz z odsetkami od zaległości podatkowych. W odwołaniu od ww. decyzji Spółka podniosła zarzuty dotyczące samych rozstrzygnięć i złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W związku z tym organ wezwał Spółkę do złożenia zabezpieczenia, zgodnie z art.271 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (Dz.U. z 2001r., Nr 75, poz. 802 ze zm.). Po złożeniu w dniu [...].10.2006r. stosownego zabezpieczenia w formie depozytu gotówkowego w kwocie [...] zł zaksięgowanej na koncie sum depozytowych, Naczelnik Urzędu Celnego [...] postanowieniem nr [...] z [...].12.2006r. wstrzymał wykonanie ww. decyzji. Orzekając na skutek odwołania Strony, Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: Dyrektor Izby) decyzjami z [..].12.2006r. uchylił zaskarżone decyzje z [...].10.2006r. w części dotyczącej określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych i umorzył postępowanie w przedmiotowych sprawach, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy ww. decyzje. W związku z tym, iż w sprawach brak było podstaw do zastosowania art.206 § 2 Kodeksu celnego, w dniu [...].12.2006r. dokonano przeksięgowania wpłaty w wysokości [...] zł na konto dochodów Izby Celnej w W. Pismem z [...].05.2007r. Spółka złożyła wniosek do Dyrektora Izby o zwrot depozytu gotówkowego ustanowionego celem zabezpieczenia należności podatkowych wraz z należnymi odsetkami wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...]z [...].10.2006r. Swój wniosek ponowiła pismem z [...].07.2007r. W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku, Dyrektor Izby wydał decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2008r., którą odmówił zwrotu wpłaconej kwoty zabezpieczenia w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż informował Spółkę o przeksięgowaniu dokonanej wpłaty na konto dochodów Izby Celnej w W. Ponadto powołano się na treść art.242 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym, jeżeli kwota należności nie została uiszczona w terminie organ celny pokrywa ją ze złożonego zabezpieczenia. Samo przeksięgowanie nie wymaga formy decyzji, ponieważ jest to czynność techniczna. Organ wskazał także na okoliczność powoływaną przez Stronę a dotyczącą kwestii przedawnienia płatności podatku. W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie następujących przepisów: art.37 ust.1-3 w związku z art.33 ust.2 ustawy z dnia 11.03.2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54 poz.535 ze zm.), art.206 § 2, art.242 § 1 Kodeksu celnego w związku z art.26 ustawy z dnia 19.03.2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz.623 ze zm.) oraz art.59 § 1 pkt 9 w związku z art.70 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Po rozpatrzeniu ww. odwołania Spółki Dyrektor Izby decyzją z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości argumentację zaprezentowaną w decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzuciła naruszenie następujących przepisów: 1. prawa materialnego, tj. - art.37 ust.1-3 w związku z art.33 ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące w konsekwencji do przyjęcia, iż w analizowanej sprawie zobowiązania Skarżącej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami, określone w decyzjach z [...].10.2006r. w zakresie przekraczającym dotychczas uiszczone kwoty były wymagalne w dniu [...].12.2006r., pomimo braku upływu do tego dnia 10-dniowego terminu na zapłatę podatku, liczonego od daty doręczenia Skarżącej (pełnomocnikowi) decyzji organu II instancji, co miało miejsce w dniu [...].12.2006r. - art.242 §1 w związku z art.206 § 2 Kodeksu celnego i art.26 - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne oraz art.59 § 1 pkt 9 w związku z art.70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące w konsekwencji do nieuzasadnionego stanowiska, iż organ celny był w dniu [...].12.2006r. uprawniony do przeksięgowania ustanowionego przez Skarżącą zabezpieczenia na pokrycie długu celnego, a tym samym uprawniony do zaniechania dokonania zwrotu kwoty przedmiotowego zabezpieczenia, pomimo wygaśnięcia, poprzez przedawnienie, jej zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług. 2. prawa procesowego, tj. - art.6 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 poz.1071 ze zm. - dalej "kpa") poprzez całkowicie przedwczesne oraz pozbawione jakiejkolwiek podstawy prawnej i w żaden sposób nie zakomunikowane Skarżącej przeksięgowanie kwoty wpłaconej tytułem zabezpieczenia na konto dochodów Izby Celnej w W. w celu pokrycia długu celnego Skarżącej, którego termin płatności jeszcze wówczas nie upłynął. - art.8 w związku z art.107 § 3 kpa poprzez konsekwentne prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, w szczególności poprzez bezzasadne długotrwałe uchylanie się organu celnego od wydania orzeczenia przedmiotowej sprawie, a następnie poprzez brak jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu do zarzutów i twierdzeń podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji Dyrektora Izby wydanej w I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść rozstrzygnięcia. W razie stwierdzenia tego rodzaju naruszenia Sąd uchyla wadliwy akt względnie stwierdza jego nieważność, natomiast nie posiada kognicji do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu. Usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić, między innymi w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337). Na wstępie rozważań Sąd wyjaśnia, iż na podstawie art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Pełnomocnik Spółki błędnie zaś powołuje się w skardze na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Art.120 Ordynacji podatkowej zawiera zasadę praworządności, która jest podstawową zasadą państwa prawnego zapisaną w art.7 Konstytucji RP. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza przestrzeganie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organów celnych przestrzegania rygorów procedury podatkowej, określającej ich obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Organy celne muszą m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 122 Ordynacji), a więc podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Powinny także wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art.124 Ordynacji). Muszą wreszcie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 210 § 4 Ordynacji, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, w którym brakuje wskazanych elementów narusza nie tylko cytowany powyżej przepis, ale godzi również w przytoczone wyżej ogólne zasady procesowe. Zgodnie natomiast z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 127 Ordynacji, w przypadku złożenia odwołania sprawa jest w całości przedmiotem postępowania przed organem II instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyrok NSA z 25.09.2001r. III SA 913/00, niepubl.). Zrealizowanie powyższego obowiązku winno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wyjaśnia, iż w niniejszej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych prawem obowiązków i naruszył tym samym przepisy postępowania, omówione powyżej. Sąd w składzie orzekającym - wobec nie ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich sformułowanych w odwołaniu zarzutów i nie poddania ich merytorycznej ocenie - nie jest w stanie ocenić jej legalności, a w szczególności, czy orzeczenie to zostało wydane po rozważeniu całokształtu zebranego w sprawie materiału i po dokonaniu ich właściwej oceny. W szczególności organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących naruszenia wymienionych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz Ordynacji podatkowej, nie wskazał przyczyn dla których nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu, co nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się wydając zaskarżoną decyzję. Co więcej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest powieleniem argumentacji zawartej w decyzji pierwszoinstancyjnej. Takie działanie narusza zasady postępowania podatkowego, w tym również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasadę dwuinstancyjności. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien sanować stwierdzone nieprawidłowości i w sposób wyczerpujący ustosunkować się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, uzasadnienie zaś winno dać jasny obraz motywów podjętego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.