III SA/Łd 530/08

Dnia 29 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Referent stażysta Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 roku sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. III SA/Łd 530/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta B., działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b i c ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), orzekł o cofnięciu Z. M. uprawnienia kategorii A, B, T, dokument nr: [...] druk [...], wydanego dnia 14 czerwca 2006 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Z. M. nie poddał się kontrolnemu badaniu lekarskiemu i psychologicznemu, na które został skierowany w dniu [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. M. wniósł o jej uchylenie jako wydanej niezgodnie z prawem. Podniósł, iż odpadła podstawa prawna do wydania tej decyzji, gdyż Komendant Wojewódzki Policji w Ł. uchylił decyzję o skierowaniu na badania z dnia [...] Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b i c oraz art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b i 124 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym i wskazano, iż w dniu [...] Z. M. został skierowany na badanie lekarskie i psychologiczne przez Komendanta Miejskiego Policji w P. Organ podniósł, iż podstawą cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami był fakt niepoddania się kontrolnemu badaniu lekarskiemu i psychologicznemu. Dodano, iż wprawdzie decyzja o skierowaniu na badanie psychologiczne Nr [...] z dnia [...] została w dniu [....] uchylona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia, to nadal skutki prawne dla strony wywiera skierowanie na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym (skierowanie na badanie lekarskie Nr [...] z dnia [...]). Zdaniem Kolegium, sam fakt niepoddania się badaniom lekarskim w terminie określonym w skierowaniu z dnia [...]., tj. w terminie 30 dni od dnia otrzymania skierowania, zobowiązywał Starostę B. do cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b w zw. z art. 122 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie organu, uchylenie decyzji Komendanta Policji o skierowaniu Z. M. na badanie psychologiczne nie ma znaczenia prawnego dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż nie budzi wątpliwości, że skarżący nie poddał się badaniom lekarskim w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Z. M. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] z uwagi na jej niezgodność z przepisami prawa. Wskazał, iż dopóki nie ma prawomocnego orzeczenia, cofnięcie uprawnień nie powinno mieć miejsca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał ponownie, iż zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b Prawa o ruchu drogowym, podstawę cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami stanowił sam fakt niepoddania się badaniom lekarskim w terminie określonym w skierowaniu Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15), w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym wyżej art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3 – 5 tej ustawy. W myśl natomiast art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli uczestniczy w wypadku drogowym w następstwie którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu lub kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi ponadto, iż minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając zróżnicowane wymagania zdrowotne oraz konieczność przyjęcia obiektywnych i niezbędnych kryteriów oceny stanu zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb: a) kierowania na badania lekarskie i ich przeprowadzania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami, b) wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, c) odwoływania się od orzeczeń lekarskich, d) uzyskiwania uprawnień przez lekarzy przeprowadzających badania lekarskie. W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej, dnia 7 stycznia 2004r. Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15). W § 2 ust. 2 podanego wyżej rozporządzenia, zawarta została regulacja, iż kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Kserokopię skierowania komendant powiatowy Policji przesyła do właściwego starosty. Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, należy stwierdzić, iż stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny. Ustalone zostało, iż Z. M. kierował w dniu [...] samochodem osobowym marki [...] w stanie nietrzeźwości i w wyniku przeprowadzonej w tym dniu kontroli drogowej wystawiona została w dniu [...] przez Komendanta Miejskiego Policji w P. decyzja o skierowaniu na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (art. 124 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym) oraz skierowanie na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy. Skarżący nie poddał się żadnemu z tych badań, a w wyniku wniesionego przez niego odwołania od decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne, w dniu [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. uchylił omawianą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W zaskarżonej decyzji Kolegium przyjęło, iż uchylenie decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne nie ma znaczenia prawnego w sprawie, gdyż zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b Prawa o ruchu drogowym, podstawę cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami stanowił sam fakt niepoddania się badaniom lekarskim w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. w terminie określonym w skierowaniu Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...]. Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, z literalnego brzmienia przepisu § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, stanowiącego podstawę do wydawania przez organy kontroli ruchu drogowego skierowań na badania lekarskie kierowców, wynika, iż intencją ustawodawcy było wprowadzenie sztywnego ograniczenia czasowego dla możliwości wystawiania skierowania na badania lekarskie przez komendanta policji. W ocenie Sądu, upływ 30 dniowego terminu od dnia w którym kierowca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, powoduje, iż wygasa uprawnienie organów Policji do wystawienia skierowania na badanie lekarskie w trybie, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy. Świadczyć o tym może również fakt, iż § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19 października 1999r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 88, poz. 994), obowiązującego do końca roku 2003, stanowił, iż kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy policji w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy. Skoro ustawodawca zastąpił zapis "w terminie 30 dni" zapisem: "w terminie nie dłuższym niż 30 dni", oznacza, iż chciał ustalić górną granicę czasową dla organów policji do wystawiania takich skierowań. Za powyższym rozumieniem tego terminu przemawiają również względy celowościowe omawianych regulacji. Nie można bowiem uznać za zasadne przyjęcie koncepcji, iż wystawienie skierowania na badania lekarskie o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy możliwe jest również po upływie np. 6 miesięcy od dnia, w którym stwierdzono, iż kierujący pojazdem był w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Takie rozumienie tego terminu wypaczałoby sens przeprowadzania badań lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz powodowałoby powstanie nieograniczonego w czasie stanu niepewności dla kierowcy. Należy zaznaczyć, iż ustawa Prawo o ruchu drogowym, w art. 122 ust 1 pkt 5, przewiduje również możliwość skierowania na badanie lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami decyzją starosty. Ma to miejsce w przypadkach nasuwających zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Natomiast art. 129 ust. 2 pkt 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, iż policjant w związku z wykonywaniem czynności określonych w ustępie 1 jest uprawniony do występowania w uzasadnionym przypadku z wnioskiem o ocenę stanu zdrowia kierującego pojazdem. Z § 2 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami wynika, iż osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta w przypadku otrzymania wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Starosta wydaje takie skierowanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku, zawiadomienia lub informacji. Powyższe oznacza, iż po upływie 30-dniowego terminu, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia, organ policji może wystąpić z wnioskiem do właściwego starosty o wydanie skierowania na badania lekarskie dla kierowcy, co do którego posiada zastrzeżenia odnośnie stanu jego zdrowia. Skierowanie takie będzie jednak wtedy posiadało formę decyzji starosty, w której będzie musiało się znaleźć uzasadnienie odnoszące się do przyczyn powstałych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, a strona będzie miała możliwość polemiki z takim stanowiskiem w drodze odwołania. Warto zaznaczyć, iż analogiczny pogląd prawny wyrażony został w niepublikowanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2005r. w sprawie o sygn. akt. III SA/Łd 495/05 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007r. w sprawie o sygn. akt I OSK 332/06. W wyroku tym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż termin, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami jest bez wątpienia terminem prawa materialnego, a naruszenie tego terminu przez wydającego skierowanie usuwa możliwość decydowania przez starostę o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Z uwagi na powyższe, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż skierowanie na badania lekarskie Nr [...] z dnia [...], wystawione zostało przez Komendanta Miejskiego Policji w P. z naruszeniem przepisów prawa, a zwłaszcza § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, a wobec tego niepoddanie się przez skarżącego badaniom lekarskim w oparciu o powyższe skierowanie nie może skutkować cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdami. Termin do wystawienia skarżącemu przez Komendanta Policji skierowania na badanie lekarskie upłynął bowiem z dniem [...]. Wobec tego, iż z akt sprawy wynika również, że w dniu [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. uchylił decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] Nr [...] o skierowaniu Z. M. na badanie psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, także fakt niepoddania się przez skarżącego badaniom psychologicznym nie mógł stanowić podstawy do cofnięcia mu uprawnienia do kierowania pojazdami. Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. J.S.