II SA/Gl 996/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-02-11
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Włodzimierz Kubik, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komitet społeczny, nieposiadający osobowości prawnej ani statutu, może być uznany za stronę postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji czy jego odwołanie od decyzji organu I instancji powinno zostać umorzone?Ratio decidendi
Organ odwoławczy zasadnie umorzył postępowanie odwoławcze, uznając Komitet społeczny za nieposiadający przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Komitet ten, jako luźna grupa obywateli bez wykształconej struktury organizacyjnej, organów czy statutu, nie spełniał definicji organizacji społecznej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, nawet jeśli uznać, że projektowana inwestycja oddziałuje na sąsiednie nieruchomości, skarżący i inne osoby reprezentujące Komitet nie wykazały, że są właścicielami, użytkownikami wieczystymi lub zarządcami nieruchomości znajdujących się w obszarze tego oddziaływania, co jest warunkiem uznania ich za strony postępowania zgodnie z Prawem budowlanym.Stan faktyczny
Komitet społeczny, reprezentowany przez Z.S., zgłosił zastrzeżenia do projektu budowy stacji telefonii komórkowej, kwestionując m.in. raport oddziaływania na środowisko i lokalizację inwestycji. Starosta wydał pozwolenie na budowę. Wojewoda, uznając Komitet za nieposiadający przymiotu strony, umorzył postępowanie odwoławcze. Z.S. złożył skargę do WSA, twierdząc, że posiada interes prawny jako właściciel nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. WSA oddalił skargę, uznając decyzję Wojewody za zasadną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2009r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...). nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] r. [A] Sp z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Starostwa Powiatowego w C. o udzielenie pozwolenia na budowę stacji telefonii komórkowej "[...]" składającej się z systemu antenowego z urządzeniami technicznymi, wieży kratowej oraz konteneru technologicznego oraz pozwolenie na budowę zjazdu z drogi powiatowej na działce nr [...] obręb [...], położonej w S. Do wniosku dołączone zostały: oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzja nr [...] Wójta Gminy S. z dnia [...] r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla tego przedsięwzięcia, projekty budowlane stacji bazowej oraz zjazdu indywidualnego z drogi powiatowej na działkę nr [...] wraz projektem zagospodarowania terenu, opracowanie zawierające relację z przeprowadzonych badań geotechnicznych podłoża gruntowego pod fundamenty projektowanej wieży stacji oraz raport oddziaływania na środowisko projektowanej inwestycji. Do ostatnio wymienionego raportu dołączone zostało oświadczenie jego autora wskazujące, że budowa przedmiotowej stacji nie stanowi przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, wymagającego lub mogącego wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko na podstawie przepisu § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ( Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.).
Wnioski i zastrzeżenia do tego przedsięwzięcia zgłosił Komitet "[...]". reprezentowany przez jego przewodniczącego Z. S. (członka Rady Gminy S.), K. Z. wiceprzewodniczącą Komitetu ( członka Rady Sołeckiej Sołectwa S.) oraz członkinię Komitetu mieszkankę S. W. K. W piśmie z dnia [...] r., podpisanym przez wyżej wskazane osoby, Komitet domagał się weryfikacji ustaleń wynikających z raportu oddziaływania na środowisko dołączonego do wniosku o pozwolenie na budowę. Zarzucili, że raport ten pomija okoliczność zlokalizowania w pobliżu projektowanej stacji bazowej innego podobnego przekaźnika telefonii komórkowej konkurencyjnej firmy oraz innych obiektów, w tym boiska sportowego dla dzieci i młodzieży i co najważniejsze gminnego przedszkola z placem zabaw. Powołując się na szereg publikacji oraz przepisy prawa reprezentanci Komitetu wskazali, że lokalizacja stacji telefonii komórkowej w pobliżu miejsc przebywania i zamieszkania ludzi niesie nawet śmiertelne zagrożenie dla ludzi, zwierząt i środowiska. Odnosząc się zaś do przedłożonych przez inwestora dokumentów autorzy pisma zarzucili:
- ustalenie lokalizacji stacji przez Wójta Gminy S. bez konsultacji z mieszkańcami i Radą Gminy, co w ich ocenie naruszyło art. 32 i art. 54 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.),
- podpisanie przez Wójta umowy z inwestorem bez zgody Rady Gminy,
- umieszczenie na małym obszarze aż [...] przekaźników telefonii komórkowej,
- lokalizację przekaźnika w pobliżu oczyszczalni ścieków i składu niebezpiecznych
odpadów przemysłowych, co spowoduje zsumowanie tych szkodliwych czynników
powodujące zagrożenie dla osób mieszkających w pobliżu,
- realizacji stacji na terenie planowanym przez mieszkańców pod budowę basenu.
Osoby reprezentujące Komitet domagały się także przestrzegania w toku postępowania szeregu przepisów procedury administracyjnej, w tym: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Do pisma dołączona została lista z podpisami 141 mieszkańców sprzeciwiających się budowie przedmiotowej stacji bazowej.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta C. działając w oparciu o art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę stacji telefonii komórkowej "[...]" w skład której wchodził: [...]. W uzasadnieniu podał, że budowa jest zgodna z ustaleniami przedłożonej przez inwestora decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Maksymalny zasięg emitowanych fal od masztu antenowego wyniesie 70 m w rzucie poziomym, a boisko szkolne wskazane w piśmie Komitetu [...] znajduje się w odległości ok. 100 m od tego masztu. Organ zauważył także, że świetle obowiązujących przepisów prawa inwestycja ta nie wymagała przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny jej oddziaływania na środowisko oraz uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uzyskania zgody na jej realizację.
Z decyzją tą nie zgodził się Komitet [...] reprezentowany przez osoby podpisane pod pismem z dnia [...] r. wnosząc odwołanie do Wojewody. W uzasadnieniu odwołania powtórzona została w zasadniczych zarysach arumenatcja powołana w piśmie skierowanym do Starosty C. Zarzucono w nim także podanie na mapce dołączonej do projektu zawyżonych odległości od najbliższych budynków, obiektów i miejsc przebywania ludzi. W oparciu o zdjęcie satelitarne dołączone do odwołania jego autorzy zakwestionowali zawarte w uzasadnieniu decyzji Starosty stwierdzenie dotyczące oddalenia stacji bazowej od najbliższego budynku dowodząc, że nie jest to 200 lecz 100 m. W konsekwencji tego - ich zdaniem - organ naruszył przepisy § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (...) poprzez uznanie, iż w sprawie nie był wymagany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W odwołaniu zarzucono ponadto wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów szeregu aktów rangi ustawowej (Prawa budowlanego, ustawy o samorządzie gminny, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o Państwowej Inspekcji sanitarnej, ustawy Prawo ochrony środowiska oraz Kodeksu postępowania administracyjnego).
Zaskarżoną decyzją Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze. W podstawie prawnej wskazał art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W uzasadnieniu zaś podał, że po dokładnej analizie i ocenie akt sprawy oraz zapoznaniu się z treścią odwołania uznał za konieczne umorzyć postępowanie odwoławcze. Wyjaśnił, że legitymację do wniesienia odwołania ma strona postępowania administracyjnego. Jeżeli zaś w toku postępowania odwoławczego organ ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie, zobowiązany jest wydać decyzję o jego umorzeniu. W ślad za utrwalonym orzecznictwem organ wskazał, że składający odwołanie Komitet "[...]" nie ma w myśl art. 29 k.p.a. przymiotu strony postępowania. Komitet ten nie posiada bowiem osobowości prawnej i nie jest też organizacją społeczną, o jakiej mowa w tym przepisie. Został on zawiązany, w celu podjęcia jednorazowego działania, w wyniku spontanicznej inicjatywy mieszkańców i nie cechuje się wymaganym poziomem zorganizowania (nie posiada organów, aktu statutowego, instytucji członkostwa). Nie oznacza to zdaniem organu odwoławczego, że poszczególni mieszkańcy miejscowości S. nie mogliby dochodzić swoich praw przed organami administracji, jednak musieliby się wykazać posiadaniem przymiotu strony w myśl art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten dający materialnoprawną podstawę uznania podmiotu za stronę postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. Kontekście tej regulacji istotną sprawą jest zatem ustalenie obszaru oddziaływania projektowanego obiektu. Ze znajdującego się aktach sprawy opracowania zawierającego elementy opcjonalne raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanej inwestycji wynika, iż w jej sąsiedztwie, w odległości maksymalnego zasięgu promieniowania, wzdłuż osi głównych wiązek promieniowania anten sektorowych od ich środka elektrycznego w odległości do 40 m (w przypadku anten [...] systemu [...]) oraz do 70 m (w przypadku anten [...] systemu [...] i [...]) nie znajdują się miejsca dostępne dla ludzi. Ponadto pola elektromagnetyczne o natężeniu przekraczającym 0,1 W/m² występują tylko i wyłącznie na wysokości od 36,8 do 30,3 m nad poziomem terenu, a zatem także w miejscach niedostępnych dla ludzi. Ponadto główne wiązki promieniowana anten sektorowych pokierowane są na teren obejmujący łąki, nieużytki rolne oraz luźne zakrzewienia zlokalizowane wzdłuż koryta rzeki [...], a także w kierunku lasu. Stanowiący własność Gminy S. i wydzierżawiony przez [A] Sp. z o.o. teren, na którym ma zostać zlokalizowana stacja, nie jest zabudowany i zagospodarowany, a w odległości co najmniej 100 m brak jest jakiejkolwiek zabudowy, przy czym najbliższe budynki znajdują się w odległości ok. 200 m licząc w linii prostej od masztu projektowanej stacji. Tym samym zdaniem Wojewody należało stwierdzić, że projektowana inwestycja nie wprowadzi żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu wokół stacji oraz nie ograniczy interesów osób trzecich, a co zatem idzie obszar jej oddziaływania ograniczy się do działki, na której ma być ona zrealizowana. Mając powyższe na względzie organ uznał, że także żadna z osób składających w imieniu Komitetu [...] odwołanie od decyzji Starosty C. nie jest stroną w sprawie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na tę decyzję wniósł Z. S. zarzucając naruszenie nią art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (prawdopodobnie chodziło o art. 138 § 1 pkt 3 tej ustawy) i domagając się jej uchylenia w całości. Wskazał, że jako właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu był stroną postępowania w przedmiotowej sprawie. Podkreślił, że właściciel nieruchomości ma prawo uczestniczyć w wydawaniu pozwolenia na budowę nie tylko dla działki sąsiedniej, ale także dla działki położonej dalej, jeżeli wznoszony obiekt miałby szkodliwy wpływ na jego własność. Wydana decyzja narusza także, w jego ocenie, art. 1 ust. 2 pkt 9 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nakazujący uwzględnianie w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym interesu publicznego rozumianego jako uogólnionego celu dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Zaskarżona decyzja nie może być także z uwagi na protesty lokalnej społeczności zaliczona do inwestycji celu publicznego i jest przedsięwzięciem służącym celom gospodarczym. Zarzucił, że Wojewoda wydając swoją decyzję nie uwzględnił art. 6, art. 8, a rt. 9 i art. 10 k.p.a. oraz nie zastosował art. 7, a także w sposób rażący naruszył art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz nierównorzędnie potraktował materiał dowodowy przedłożony przez stronę postępowania. Nadmienił, że decyzja Wójta Gminy S. ustalająca lokalizację inwestycji została utajniona przed Radą Gminy, jak i przed mieszkańcami, a organy udzielające pozwolenia na budowę nie ustaliły oddziaływania w przyszłości spornej inwestycji na zagospodarowanie działek znajdujących się w jej najbliższym sąsiedztwie. W toku postępowania w sposób rażący naruszony został tym samym przepis art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), gdyż nie dokonano oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi. Ponadto w opinii skarżącego naruszony został także art. 68 i art. 74 Konstytucji R.P. Zarzucił on ponadto, że teren na którym została zaplanowana realizacja spornego obiektu nie został wyłączony z produkcji rolniczej. Wreszcie zatwierdzona lokalizacja obiektu nie została naniesiona na mapę pozwalającą na ustalenie, czy została zachowana odległość 200 m od najbliższych budynków oraz pozwalająca na wykazanie znajdującej się w jej pobliżu innej stacji bazowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wyjaśnił także, że zarzuty podniesione w skardze nie wnoszą żadnych nowych okoliczności, mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestniczka postępowania K. Z. wniosła o dołączenie do akt sprawy dokumentów ilustrujących położenie na terenie Gminy S. [...] stacji bazowych telefonii komórkowej. Podała, że przypadku budowy tych wszystkich stacji Wójt Gminy nie kierował się zdrowiem i dobrem mieszkańców Gminy, lecz swoją "bezgraniczna pazernością". Do pisma dołączona została także fotokopia wykazu inwestycji gminnych przewidzianych do realizacji w [...] r. oraz latach [...], w którym wskazana została budowa zbiornika rekreacyjnego w S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody nie narusza prawa materialnego, a także nie została wydana z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...) (art. 1 § 1). Kontrola o jakiej mowa wyżej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2) i polega na zbadaniu czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Dodać należy, iż powyższych ustaleń Sąd dokonuje wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Przed przystąpieniem do kontroli zaskarżonej decyzji Sąd w pierwszym rzędzie był zobligowany do rozważenia, czy skarżący działający na etapie postępowania administracyjnego, jako przewodniczący Komitetu [...] był legitymowany wniesienia skargi na opisaną decyzję Wojewody. Kwestia ta została uregulowana w art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, poza prokuratorem, Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz organizacją społeczną w sprawie mieszczącej się w zakresie jej statutowej działalności, jest każdy kto ma w tym interes prawny. O "interesie prawnym" w rozumieniu komentowanego przepisu mówimy zaś wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym, czy skarżący podmiot ma w danej sprawie interes prawny, decydują więc przepisy prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Od wykazania związku między tak rozumianym interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej jest uzależnione uprawnienie do złożenia skargi (A. Kabat, Komentarz do art. 50 P.p.s.a. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005).
W ocenie składu orzekającego wniesienie skargi na decyzję organu II instancji, którą umorzone zostało postępowanie odwoławcze z związku z uznaniem przez organ, że skarżący nie był stroną toczącego się postępowania administracyjnego przesądza o posiadaniu przez niego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Zaskarżony akt dotyczy bowiem bez wątpienia sfery indywidualnych praw i obowiązków autora skargi, który w związku z tym jest uprawniony do domagania się jego zbadania pod kątem zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym. Stwierdzenie, że skarżący był legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie przesądza jednak, co oczywiste, o posiadaniu przez niego przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym toczącym się z wniosku [A] sp. z o.o. w W.
Przechodząc do merytorycznej kontroli decyzji Wojewody należy wyjść od konsekwentnie akceptowanej w judykaturze tezy, że ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Przymiot strony uzyskuje każdy, kto wystąpi z odpowiednim procesowym żądaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1994 r., III ARN 64/94, OSNAPiUS z 1995, nr 10, poz. 118). Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku jest pojęcie interesu prawnego. W toku rozpoznania odwołania ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ I instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a.
Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Inaczej mówiąc stroną postępowania administracyjnego jest podmiot w którego sferę praw i obowiązków określonych przepisami prawa materialnego wkracza bądź może wkraczać organ administracji publicznej prowadzący to postępowanie. Stroną postępowania administracyjnego może być także świetle art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna, która w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpiła do organu z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej od udziału w toczącym się już postępowaniu oraz na której żądanie organ wszczął postępowanie lub postanowił o jej dopuszczeniu do udziału w postępowaniu. Uczestnictwo jakiegoś podmiotu (osoby fizycznej lub prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni jednak z niej strony. Aby to miało miejsce podmiot ten musi mieć bowiem materialnoprawny interes uczestniczenia w sprawie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2001 r., I SA 2595/99, w: LEX nr 54752).
Ochrona interesów prawnych uczestników postępowań związanych z realizacją inwestycji została w odrębny sposób uregulowana przepisami ustawy Prawo budowlane. Odmienność tej regulacji w stosunku do przywołanych wyżej rozwiązań przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego sprowadza się przede wszystkim do ograniczenia kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniach o pozwolenie na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 2 tej ustawy stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są bowiem: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei przepis art. 28 ust. 3 tej ustawy stanowi, że przepisu art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Tym samym organizacja społeczna nie może w sprawach dotyczących udzielenia innej osobie pozwolenia na budowę występować z żądaniem wszczęcia postępowania, czy dopuszczenia jej do udziału w takim postępowaniu. W sytuacji zaś gdyby organizacja społeczna zgłosiła jedno z takich żądań organ winien w oparciu o przepis art. 31 § 2 k.p.a. wydać postanowienie o odmowie odpowiednio wszczęcia postępowania bądź dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu, o jakim mowa w art. 28 Prawa budowlanego. W kontrolowanej sprawie nie było jednak potrzeby wydania postanowienia opartego na przepisie art. 31 § 2 k.p.a., bowiem jak zasadnie wskazał Wojewoda zawiązany spontanicznie przez mieszkańców gminy Komitet "[...]" nie był organizacją społeczną w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. Komitet ten stanowiła bowiem luźna grupa obywateli bez wykształconej struktury organizacyjnej, co powoduje, że nie można było jej zaliczyć do organizacji społecznej. W szczególności grupa ta nie posiadała organów uprawnionych w sposób formalny do jej reprezentacji (znajdująca się w aktach sprawy lista z podpisami mieszkańców gminy nie zawierała takiego zapisu), nie działała ona także w oparciu o zaaprobowany przez członków statut określający cele jej działania oraz zarejestrowany przez uprawniony do tego organ. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do tej kwestii w wyroku z dnia 29 kwietnia 2003 r., IV SA 2841/01, [w] LEX Nr 100090 wskazał, że "grupy obywateli nie mające ustawowych podstaw do samodzielnego działania i nie zarejestrowane w odpowiednim rejestrze urzędowym nie są organizacjami społecznymi". Tym samym zasadnie Wojewoda odmówił uznania wskazanego Komitetu za stronę postępowania administracyjnego, w którym wydana została przez Starostę C. decyzja udzielająca pozwolenia na budowę stacji telefonii komórkowej "[...]".
Niezależnie od zbadania legitymacji procesowej Komitetu [...] Wojewoda rozważył także czy osobom fizycznym wnoszącym w imieniu tego Komitetu odwołanie od decyzji Starosty C., w tym aktualnemu skarżącemu Z. S., przysługiwał status strony w tym postępowaniu w oparciu o przywołany wcześniej przepis ar. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W szczególności organ ten na potrzeby prowadzonego postępowania zanalizował zamieszczony w przywołanym przepisie zwrot "obszar oddziaływania obiektu", zasadnie wskazując na definicję legalną tego pojęcia zawartą w art. 3 pkt 20 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie mowa jest o obszarze oddziaływania obiektu, należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Z regulacji tej wynika, że w sprawie o pozwolenie na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej na potrzeby konkretnej inwestycji winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru w oparciu o powyższe przesłanki winno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Oznacza to, że w zależności od indywidualnych cech obiektu budowlanego, jego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, w otoczeniu tego obiektu wyznaczona winna zostać strefa, nazwana przez ustawodawcę obszarem oddziaływania obiektu. Stronami postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę są zatem oprócz inwestora tylko właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w tak ustalonym obszarze. W takiej sytuacji nie ma znaczenia, czy działki te graniczą bezpośrednio z działką, na której zaprojektowano budowę obiektu budowlanego, skoro obszar oddziaływania obiektu może obejmować dalej położone tereny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt OSK 1865/04, zob. również Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2006, str. 326).
Przenosząc te ustalenia na grunt kontrolowanego postępowania należy zauważyć, że orzekający w nim organ II instancji kierując się przedłożonym przez inwestora raportem oddziaływania na środowisko projektowanej inwestycji , w tym analizą przewidywanych rozkładów pól elektromagnetycznych emitowanych przez anteny sektorowe stacji bazowej podzielił stanowisko Starosty C. dotyczące zakwalifikowania objętej wnioskiem inwestycji. W szczególności uznał, że nie można jej było zakwalifikować jako przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż inwestycja ta nie została objęta hipotezami § 2 ust. 1 pkt 7, ani § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Z analizy rozkładu pól elektromagnetycznych o natężeniu przekraczającym 0,1 W/m² przeprowadzonej w płaszczyźnie pionowej wynika także, że pola o takim natężeniu wystąpią tylko i wyłącznie na wysokości od 36,8m nad poziomem terenu do wysokości 30,3 m n.p.t. Powyższe powoduje, w ocenie Wojewody, że projektowana stacja bazowa nie wprowadzi żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu wokół stacji oraz nie spowoduje ograniczenia interesów osób trzecich, a co zatem idzie obszar oddziaływania przedmiotowego obiektu ograniczy się do działki , na której ma zostać zlokalizowana przedmiotowa stacja. W szczególności na sąsiednich działkach, bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji w przestrzeni od poziomu gruntu do wysokości ponad 30 m nie będzie żadnych ograniczeń w swobodnym zagospodarowaniu ich terenu. Planowa inwestycja infrastrukturalna nie koliduje także w żaden sposób z funkcją wiodącą terenów położonych wokół niej. Tym samym, zdaniem Wojewody, krąg podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu będzie ograniczał się do tylko do inwestora, który wykazał się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Mając powyższe na względzie Wojewoda przyjął, że żadna z osób fizycznych składających odwołanie w imieniu Komitetu [...] od decyzji Starosty C. nie była stroną w sprawie.
W ocenie składu orzekającego Sądu nie można w całości podzielić stanowiska Wojewody zajętego w tej ostatniej kwestii. W szczególności zauważyć należy, że emitowane przez anteny sektorowe przedmiotowej stacji bazowej pola elektromagnetyczne będą posiadały natężenie przekraczające 0,1 W/m², a zatem przekroczone będą dopuszczalne poziomy natężenia tego pola dla miejsc dostępnych dla ludności określone w tabeli nr 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów ( Dz. U. Nr 192, poz. 1883). Z rys. [...] zamieszczonego w znajdującym się w aktach sprawy raporcie oddziaływania na środowisko wynika, że pola elektromagnetyczne o tym natężeniu wykraczać będą poza granice działki nr [...]. Będzie to miało miejsce, na co zwrócił uwagę Wojewoda, co prawda na wysokości powyżej 30,3 m n.p.t., jednak okoliczność ta w ocenie Sądu nie może mieć wpływu na zaliczenie nieruchomości znajdujących się w zasięgu tych pól jako mieszczących się w obszarze oddziaływania przedmiotowej stacji bazowej. Zgodnie z przepisem art. 121 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) ochrona przed polami elektromagnetycznymi polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu środowiska poprzez: 1) utrzymanie poziomów pól elektromagnetycznych poniżej dopuszczalnych lub co najmniej na tych poziomach; 2) zmniejszanie poziomów pól elektromagnetycznych co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane. Nie ulega zatem wątpliwości, że projektowana inwestycja narusza zasadę ochrony środowiska wyrażoną w przywołanym przepisie, a tym samym należy uznać, że oddziaływuje na sąsiadujące z nią nieruchomości. Wobec tego nieruchomości objęte działaniem pól elektromagnetycznych o przekroczonych dopuszczalnych poziomach, które emitowane są przez przedmiotową instalację należy uznać za znajdujące się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Bez znaczenia dla takiego uznania jest zaś kwestia na jakiej wysokości nad poziomem terenu pola takie będą występowały, a także, czy dla tego przedsięwzięcia został utworzony w trybie art. 135 Prawa ochrony środowiska obszar ograniczonego użytkowania (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 listopada 2006 r.., II SA/Gl 231/06, niepublik.). Na marginesie zauważyć także przyjdzie, że stroną przedmiotowego postępowania o pozwolenie na budowę była także Gmina S., która jest właścicielem działki przeznaczonej pod inwestycję.
Dostrzeżone przez Sąd błędne ustalenia poczynione przez Wojewodę w kwestii ustalenia obszaru oddziaływania projektowanej stacji bazowej nie miały jednak wpływu na wynik sprawy. Jak ustalono bowiem w toku rozprawy skarżący, a także uczestniczki postępowania reprezentujące Komitet [...] nie byli właścicielami, użytkownikami, ani zarządcami nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji, które mogły się znaleźć w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. Zatem osobom tym nie przysługiwał przymiot stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Osoby te nie posiadały także umocowania do działania w charakterze pełnomocników osób, których nieruchomości znalazły się w obszarze oddziaływania projektowanej stacji. Tym samym skoro organ II instancji uznał, że zarówno Komitet [...], jak i reprezentujące go osoby fizyczne, nie mieli legitymacji do wniesienia odwołania bowiem nie byli stronami toczącego się postępowania to zasadnie umorzył postępowanie odwoławcze (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, [w:] ONSA z 1999r., z. 4, poz. 119).
Z przytoczonych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło