III SA/Wa 185/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (sprawozdawca), Sędzia WSA Hieronim Sęk, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi N. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta W. decyzją z [...] maja 2008 r., po rozpatrzeniu wniosku K. W. z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości odmówił ustalenia zobowiązania podatkowego w stosunku do K. W., A. O. i S. O. i ustalił w stosunku do N. O. (zwanej dalej Skarżącą lub Stroną) wysokość podatku od nieruchomości na kwotę 189,00 zł wskazując w uzasadnieniu, że z dokumentów będących w posiadaniu organu podatkowego wynika, że powyższa nieruchomość znajduje się w posiadaniu Skarżącej, która od wielu lat ją użytkuje i opłaca za nią podatki od nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji K.W., A. O. i S. O. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów podatkowych. Wskazali, że 4 grudnia 2007 r. do wniosku załączona została deklaracja podatkowa, wypis z rejestru gruntów z informacją o nieruchomości oraz postanowienia sądu o nabyciu spadku po M. i J. O., poprzednich właścicielach nieruchomości. Zaskarżoną decyzją spadkobiercom nieruchomości odmówiono praw do tej nieruchomości z przyczyn, które nie zostały wykazane w uzasadnieniu decyzji podatkowej organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że ewidencja gruntów jest dokumentem urzędowym i dane w niej zawarte stanowić powinny podstawę do wymierzania podatku od nieruchomości, a organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z zapisem art. 194 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 - ze zm. zwana dalej ord. pod.) dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dalej organ wskazał, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 17 kwietnia 2008 r. współwłaścicielami nieruchomości gruntowej byli O. A., O. S. i W. K.. Władającymi nieruchomością natomiast byli N. i L. O. Właściciele nieruchomości wystąpili do Prezydenta [...] W. o dokonanie zmiany w danych ewidencji gruntów i budynków, a postępowanie w tej sprawie zawieszone zostało z uwagi na toczące się postępowanie w Sądzie Rejonowym z wniosku N. i T. O. o zasiedzenie. Organ odwoławczy wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ podatkowy związany jest danymi z rejestru gruntów i nie jest uprawniony do ustalania podatku od nieruchomości z pominięciem współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Organ zaznaczył, że z przekazanych akt sprawy wynika, że decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie podatku od nieruchomości wskazuje jako zobowiązanych J. i M. O. (współwłaściciele) oraz N. i L. O.(użytkownicy). W zaskarżonej decyzji organ podatkowy nie wyjaśnił przyczyny pominięcia współwłaścicieli wskazanych w wypisie z rejestru gruntów mimo wskazania w tym dokumencie jako władających po zmianie: O. i A., O. S., W. K., O. N., O. i L.. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że pominięcie władających w decyzji wymiarowej skutkuje uchyleniem tej decyzji i przekazaniem sprawy do jej ponownego rozpoznania. Na powyższą decyzję Skarżąca N. O. w dniu [...] stycznia 2009 r. złożyła skargę. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m. W. z [...] maja 2008r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2006. Nr 121 poz. 844 zwana dalej u.p.o.l) i bezpodstawne przyjęcie, że w decyzji wymiarowej winni być uwzględnieni formalni współwłaściciele w sytuacji gdy w wypisie z rejestru gruntów jako władający są wskazani jedynie O. N. i O. L.; W uzasadnieniu wskazała, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze analiza stanu faktycznego jak i prawnego jest niewłaściwa bowiem z wypisu z rejestru gruntów przedmiotowej działki wynika, kto jest jej właścicielem ujawnionym w księdze wieczystej, lecz nie wynika, by właściciel był samoistnym posiadaczem nieruchomości. Wpis do księgi wieczystej właścicieli nie spowodował zmiany samoistnego posiadania działki co znalazło wyraz w rozstrzygnięciach Urzędu m. W. Biura Geodezji i Katastru. Skarżąca uznała, że zobowiązaną do zapłaty podatku powinna być wyłącznie ona jako samoistny posiadacz nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazano. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Istotnym jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można rozstrzygnięcie naruszające prawo materialne w stopniu mającym wpływ na jego treść lub jeśli chodzi o prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr.153 poz. 1270 za 2002r, ze zm.). Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. przy rozstrzyganiu sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Spór pomiędzy stronami, w którym nie kwestionowano ustalonego przez organy stanu faktycznego, dotyczył rozstrzygnięcia na kim ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2008 r. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.o.l. - podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Strona skarżąca uważa, że ten obowiązek podatkowy obciąża ją, gdyż w jej ocenie była ona posiadaczem samoistnym nieruchomości, takie też stanowisko zajął organ pierwszej instancji. Natomiast odwołujący się stoją na stanowisku, że to oni jako właściciele winni płacić podatek od nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 233 § 2 Ord. pod., dlatego powyższą kwestię należy rozważyć w oparciu o postanowienia tego przepisu. Art. 233 § 2 Ord. pod.. stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z przepisu tego wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję przewidzianą tym przepisem, tzw. decyzję kasacyjną, tylko wówczas, gdy jego zdaniem organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 229 Ordynacji podatkowej, tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego albo zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 233 § 2 O.p. Zatem, jeśli organ działający w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, obowiązany jest zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie zaleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w jakimkolwiek zakresie. Stwierdziło jedynie, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił przyczyny pominięcia współwłaścicieli wskazanych w wypisie z rejestru gruntów. Zdaniem organu odwoławczego pominięcie osób władających w decyzji wymiarowej skutkuje uchyleniem tej decyzji i przekazaniem sprawy do jej ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w omawianym zakresie jest nieprawidłowe i sprzeczne z wymogami art. 233 § 2 Ord. pod. Skoro bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie dostrzegło potrzeby przeprowadzenia całościowego lub w znacznej części postępowania wyjaśniającego dla potrzeb ustalenia kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości, powinno zająć merytoryczne stanowisko w tym przedmiocie. Poza tym stan faktyczny w tym zakresie wynikał wprost z akt administracyjnych. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów występują właściciele nieruchomości z drugiej strony władający tą nieruchomością, którzy przez organ pierwszej instancji zostali w osobie Skarżącej uznani za samoistnego posiadacza tejże nieruchomości. Sam fakt braku uzasadnienia stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie pominięcia współwłaścicieli wskazanych w wypisie z rejestru gruntów nie stanowi przyczyny uchylenia decyzji tego organu i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 233 § 2 Ord. pod., o czym wyżej (zresztą, żaden przepis Ord. pod. nie daje podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia z tej przyczyny). Kwestie objęte decyzją organu pierwszej instancji, które nie wymagają wyjaśnienia w drodze postępowania dowodowego winny być poddane merytorycznej ocenie organu odwoławczego. Takie naruszenie art. 233 § 2 Ord. pod. poprzez wydanie decyzji kasacyjnej bez wskazania dalszego kierunku przeprowadzenia postępowania dowodowego może mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie ma to jednak znaczenia w tej sprawie, gdyż jak wyżej wskazano organ odwoławczy winien wydać decyzję merytoryczną. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno wydać decyzję rozstrzygającą merytorycznie spór w zakresie kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości w tej sprawie. Na marginesie należy również zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w uzasadnieniu swojej decyzji na str. 2 odnosiło się do "wyżej przedstawionego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego", którego jednak nie przedstawiło. Ponadto mylnie wskazał jako władających tą nieruchomością wszystkich uczestników tego postępowania a także Skarżącą gdy tymczasem z akt administracyjnych (wypis z rejestru gruntów K 41) wynika, że władającymi byli O. N. i O. L. zaś pozostali uczestnicy czyli O. A., O. S. i W. K. to współwłaściciele tej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) uchylił zaskarżoną decyzję. Niewykonalność decyzji stwierdzono na podstawie art. 152 P.p.s.a.