III KZ 10/26
PostanowienieIzba Karna2026-05-13
Skład orzekający: Małgorzata Bednarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kasacja od wyroku nakazowego sądu pierwszej instancji jest dopuszczalna z mocy prawa?Ratio decidendi
Kasacja od wyroku nakazowego sądu pierwszej instancji jest niedopuszczalna z mocy prawa. Zgodnie z art. 519 k.p.k., kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie lub postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego. Kasację od wyroków sądów pierwszej instancji mogą wnieść jedynie Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Praw Dziecka.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy odmówił przyjęcia kasacji wniesionej przez ukaranego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, uznając ją za niedopuszczalną z mocy prawa. Ukarany złożył zażalenie, argumentując naruszenie Konstytucji i Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, potwierdzając niedopuszczalność kasacji od wyroku nakazowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IX Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt IX WKK 3/26.Pełny tekst orzeczenia
III KZ 10/26 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Bednarek w sprawie R.S. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 maja 2026 r., zażalenia ukaranego na postanowienie Przewodniczącego Wydziału IX Sądu Okręgowego w Kielcach z 2 lutego 2026 r. r., sygn. akt IX WKK 3/26, o odmowie przyjęcia kasacji od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z 3 grudnia 2024 r., sygn. II W 492/24, jako niedopuszczalnej z mocy prawa, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem odmówiono przyjęcia kasacji wniesionej przez ukaranego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z 3 grudnia 2024 r., sygn. II W 492/24, jako niedopuszczalnej z mocy prawa. W uzasadnieniu tej decyzji, odwołując się do treści art. 519 k.p.k., stwierdzono, że z omawianego przepisu wprost wynika, że strona postępowania nie jest uprawniona do wniesienia kasacji od wyroku sądu pierwszej instancji jakim jest wyrok nakazowy. Powyższe postanowienie zaskarżył ukarany, który wskazał, że doszło do
III KZ 10/26 2 złamania Konstytucji i Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniesione zażalenie jest całkowicie niezasadne. Stosownie bowiem do art. 519 k.p.k. strona może wnieść kasację od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego określonego w art. 93a k.k. Zatem zgodnie z przywołanym przepisem możliwość wniesienia kasacji tj. nadzwyczajnego środka zaskarżenia przewidziana jest dla prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie. W związku z tym kasacja nie przysługuje od wyroków sądów pierwszej instancji - w tym wyroków nakazowych jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku w myśl art. art. 521 § 1 k.p.k. – kasację złożyć może jedynie Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Praw Dziecka co do każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka (art. 521 § 2 k.p.k.). Strony mogą jedynie składać do wskazanych wyżej podmiotów wnioski o rozważenie celowości wniesienia kasacji od postanowień. Dlatego też w pełni prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu odmówiono ukaranemu przyjęcia kasacji jako niedopuszczalnej z mocy ustawy (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k.), skoro zaskarżono nią wyrok nakazowy. Wniesione zażalenie tej oceny zmienić nie może. Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie. [WB] [r.g.]
III KZ 10/26 3
Powiązane orzeczenia
- I KZ 40/24 2024-10-23Czy kasacja od wyroku sądu pierwszej instancji, który nie został zaskarżony środkiem odwoławczym, jest dopuszczalna?
- II KZ 42/16 2016-11-24Czy kasacja od wyroku sądu pierwszej instancji, który uprawomocnił się bez zaskarżenia, jest dopuszczalna?
- V KZ 59/15 2016-01-19Czy kasacja od prawomocnego wyroku sądu pierwszej instancji, który nie został zaskarżony, może zostać przyjęta do rozpoznania?
- II KZ 15/16 2016-06-15Czy kasacja wniesiona od wyroku sądu pierwszej instancji, od którego nie było prowadzone postępowanie odwoławcze, jest dopuszczalna?
- V KZ 27/20 2020-07-23Czy kasacja wniesiona od wyroku sądu pierwszej instancji, który nie został zaskarżony środkiem odwoławczym, jest dopuszczalna?
Powołane przepisy
art. 437 § 1 KPKart. 519 KPKart. 93a KKart. 521 § 1 KPKart. 521 § 2 KPKart. 429 § 1 KPKart. 530 § 2 KPK§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy