I SA/Po 618/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009r. sprawy ze skargi P.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia na majątku skarżącego przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001-2002 dokonanego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/St. Małek /-/J. Małecki Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia (...) na podstawie przepisu art. 33 Ordynacji podatkowej dokonał zabezpieczenia na majątku P. S. kwoty (...) zł., która stanowiła przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. oraz odsetek za zwłokę w kwocie (...) zł. Przedmiotem zabezpieczenia są wierzytelności zobowiązanego wynikające z rachunku bankowego oraz ustanowiona hipoteka kaucyjna przymusowa na nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Sądu Rejonowego. Postanowieniem z dnia (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny, na podstawie przepisu art. 159 § ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) przedłużył kolejny termin trwania zabezpieczenia na majątku zobowiązanego, realizowanego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z (...) nr (...), (...) - do czerwca 2009 r. W uzasadnieniu wymienionego postanowienia wskazano, iż do chwili obecnej postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, gdyż nie zostały wydane decyzje określające zobowiązanemu wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 i 2002 rok. P. S. wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie przepisu art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 125 Ordynacji podatkowej polegające na przewlekłości postępowania w sprawie oraz braku wnikliwości w ocenie zdarzenia będącego przedmiotem zobowiązania podatkowego. Zobowiązany podkreślił, iż w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, o których mowa w art. 33 § 1 O.p. Przedłużenie terminu na podstawie art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej "może być bowiem dokonane jedynie wówczas, gdy organ podatkowy dysponuje dowodami, że zobowiązanie może nie zostać wykonane". Brak było zatem - zdaniem zobowiązanego - podstaw do przedłużenia terminu zabezpieczenia. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem rozstrzygnięcia jest wyłącznie problem przedłużenia terminu zabezpieczenia, a nie podnoszona przez zobowiązanego kwestia bezczynności organu podatkowego prowadzącego postępowanie w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego. W toku niniejszego postępowania organ egzekucyjny nie jest też uprawniony do merytorycznej oceny zasadności decyzji o zabezpieczeniu. Powołując się na treść przepisu art. 159 § 1 oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy stwierdził, iż termin zabezpieczenia może być przedłużony na wniosek wierzyciela wielokrotnie, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki przedłużenia terminu, skoro nadal trwa postępowanie podatkowe. Organ odwoławczy podkreślił, iż każda wskazana przez wierzyciela przyczyna realnie uniemożliwiająca wszczęcie postępowania egzekucyjnego uzasadnia przedłużenie terminu, o którym mowa w art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej. P. S. wniósł skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zarzucił skarżący naruszenie przepisów: 1) art. 33 Ordynacji podatkowej w związku z art. 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zachodzi obawa, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, 2) art. 159 § 1 ustawy egzekucyjnej, poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, iż brak jest przesłanek materialnych do uchylenia zabezpieczenia. Wskazał skarżący, iż w zaskarżonym postanowieniu nie podano żadnych przesłanek ani okoliczności uzasadniających stosowanie zabezpieczenia czy też konieczności jego przedłużenia. Tymczasem skarżący prowadzi "dobrze prosperującą działalność gospodarczą i ma znaczny majątek w nieruchomościach, które stanowią jego własność". W ocenie skarżącego organ podatkowy jako wierzyciel winien był podać, jakie okoliczności stanowią podstawę niewydania decyzji podatkowej, a tym samym przedłużenia trwania zabezpieczenia na jego majątku. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu, iż instytucja zabezpieczenia wykorzystana została przez Naczelnika Urzędu jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia - organ odwoławczy wyjaśnił, iż jest to zarzut niesłuszny. Wprawdzie zgodnie z art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2009 r. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem doręczenia zarządzenia zabezpieczenia, jednak stosownie do art. 7 ustawy z 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa - do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy nie stosuje się art. 70 § 6 pkt 4 oraz § 7 pkt 4 i 5 ustawy zmienianej. Zastosowanie znajduje zatem przepis art. 70 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r., co powoduje, iż w rozpoznawanej sprawie zarządzenie zabezpieczenia nie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem przepisów prawa. Stosownie do przepisu art. 154 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. Termin trwania zabezpieczenia, od jego dokonania w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33 i art. 33a Ordynacji podatkowej został określony w art. 159 ustawy egzekucyjnej i zasadniczo wynosi 3 miesiące. Przepis § 2 art. 159 przewiduje możliwość przedłużenia powyższego terminu. Warunkiem tego przedłużenia jest istnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W wymienionym przepisie wskazano, iż co do obowiązków o charakterze niepieniężnym termin zabezpieczenia może być przedłużony tylko o okres trzech miesięcy. Zatem w odniesieniu do należności o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny obowiązany jest przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie trwania zabezpieczenia. Termin ten może być przedłużany wielokrotnie, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwe jest też, iż żądanie wierzyciela złożone zostało 23 lutego 2009r., a więc w terminie trwania zabezpieczenia (31 marca 2009r.). Mając powyższe na względzie uznać należy, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, to jest przepisem art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej. Postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia należności pieniężnych jest postępowaniem szczególnym, którego głównym celem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Zabezpieczenie nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku. Stwarza jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania tego obowiązku. Jest to więc postępowanie pomocnicze w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Podnoszony przez skarżącego argument (k. 29), iż "zabezpieczenie nie mogło być przedłużane wielokrotnie" jest bezpodstawny. Przepis art. 159 § 2, stanowiąc, iż "termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony" oznacza możliwość wielokrotnego przedłużenia terminu, który powinien być jedynie zsynchronizowany z terminem rozpatrzenia sprawy przez organ podatkowy i nie może być od niego dłuższy. Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (I SA/Gd 423/97, I SA/Wr 1311/97, I SA/Wr 2289/00, III SA/Wa 3271/05, I FSK 1563/07), a także w piśmiennictwie (por. Piotr Przybysz, "Postępowanie egzekucyjne w administracji", Warszawa 2006, s. 472). W niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał przedłużenia terminu: a) 17 marca do 30 września 2008 r., b) 22 września 2008 r. do 31 grudnia 2008 r., c) 10 grudnia 2008 r. do 31 marca 2009 r., d) 25 lutego 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. Z powyższego wynika, iż kolejne żądania przedłużenia terminu złożone zostały w terminie trwania zabezpieczenia. Postanowienia z (...), (...) i (...) stały się ostateczne (art. 16 § 1 w związku z art. 144 Kpa i art. 18 ustawy egzekucyjnej). Z tego względu skarżący w niniejszym postępowaniu nie może powoływać się na wadliwości postanowienia z (...), co do skuteczności przedłużenia terminu zabezpieczenia. Podstawą odmiennej oceny zaskarżonego postanowienia nie mogą być zarzuty dotyczące bezczynności organu podatkowego w postępowaniu dotyczącym określenia skarżącemu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Zarzuty dotyczące zasadności decyzji o zabezpieczeniu nie mogą być również przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia. W tej sprawie toczy się bowiem odrębne postępowanie. Z tych powodów, uznając, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ Karol Pawlicki /-/ Stanisław Małek /-/ Jerzy Małecki uk