II SA/Bk 503/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2009 r. sprawy ze skargi L. M. T. G. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...].04.2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącej L. M.T. G. w S. kwotę 594 (pięćset dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Podczas kontroli granicznej, przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2009 r., w Oddziale Celnym Drogowym w K., stwierdzono, że I.V. – kierowca pojazdu marki MAN o nr rej. [...] z naczepą SCHMITZ o nr rej. [...] – należącego do firmy L.M.T.G. ze S. (Rosja) – nie posiadał przy sobie i nie okazał zezwolenia "przewóz dwustronny" na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Do kontroli kierowca przedstawił niewłaściwe zezwolenia na "przewóz do/z kraju trzeciego" dające prawo do docelowego wywozu ładunku do kraju innego niż kraj rejestracji pojazdu. Naczelnik Urzędu Celnego w B. , decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] nałożył na firmę przewozową L.M.T.G. ze S., karę pieniężną w wysokości 8.000,00 zł. Jako podstawę prawną decyzji powołał: art. 93 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "a" oraz pozycję 2.7 załącznika ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.). W dniu 12 maja 2009 r. pełnomocnik firmy przewozowej wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zarzucił m.in. naruszenie art. 8 k.p.a., a przede wszystkim art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne zastosowanie art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten dotyczy obowiązku posiadania odpowiedniego zezwolenia w wykonywaniu przewozu drogowego osób i nie odnosił się do stanu faktycznego, gdyż kontrolowany kierowca dokonywał przewozu rzeczy. Zastosowanie przepisu, który nie miał odniesienia do rzeczywistego stanu faktycznego mieści się, zdaniem odwołującego, w granicach "rażącego naruszenia prawa" z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a nadto stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. prowadzące do utraty zaufania obywatela do organów Państwa. Odwołujący zwrócił uwagę na niewłaściwą interpretację przez organ art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, z którego wynika, że odpowiedzialność administracyjna kierowcy nie jest odpowiedzialnością absolutną. Naruszający przepisy może zwolnić się z odpowiedzialności, jeśli wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić. W niniejszej sytuacji, brak okazania przez kierowcę zezwolenia "przewóz dwustronny" stanowiło naruszenie przepisów, lecz "spowodowane było nie brakiem takiego zezwolenia w ogóle, ale wyłącznie zaistnieniem wyjątkowej sytuacji, w której kierowcy się znaleźli, a którą opisał kierowca I.V. w piśmie w dnia 29 kwietnia 2009 r. skierowanym do organu. Trzeba podkreślić, że kierowcy posiadali stosowne zezwolenie, tylko nie posiadali ich w chwili kontroli w związku z nagłą zmianą trasy, niezależną od kierowców ..." Skoro strona, w trakcie postępowania, udowodniła – poprzez złożenie wyjaśnień i prawidłowego zezwolenia "przewóz dwustronny" – iż naruszenie prawa nie miało związku z działaniem lub zaniechaniem strony, to organ celny powinien odstąpić od nałożonej kary pieniężnej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B., działając w trybie art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. sprostował w decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. oczywistą omyłkę w ten sposób, że zamiast: "art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "a" należało wpisać: "art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym. W wyniku zażalenia firmy przewozowej, Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Po rozpoznaniu, natomiast, odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r., Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Jako podstawę prawną wskazał przepisy: art. 13 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. art. 28 ust. 1, 87 ust. 1 pkt 3 lit. "a", 89 ust. 1 pkt 3, 92 ust. 1 i 4, 93 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.); także przepisy umowy dwustronnej obowiązującej między Rządem RP a Rządem Federacji Rosyjskiej. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że podczas kontroli w dniu [...] kwietnia 2009 r. kierowca I.V. nie posiadał w pojeździe i nie przedstawił kontrolującym odpowiedniego zezwolenia "przewóz dwustronny" na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Przedstawił natomiast zezwolenie "przewóz do/z kraju trzeciego", co naruszało przepis art. 87 ust. 1 pkt. 3 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym, gdyż na przewóz rzeczy z Polski do Rosji wymagane jest zezwolenie dwustronne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ wskazał, iż takie naruszenie nie istnieje, gdyż Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. sprostował oczywistą omyłkę polegającą na tym, że zamiast prawidłowej podstawy prawnej, tj. art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. "a" wpisano w decyzji mylnie art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "a". Ze stanu faktycznego bezspornie wynikało, że transport dotyczył przewozu rzeczy (nie osób), za co organ I instancji nałożył karę w prawidłowej wysokości 8.000,00 zł (za przewóz osób kara wyniosłaby 6.000,00 zł). Organ wyjaśnił, że umorzenie kary pieniężnej z mocy art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, nie mogło być zastosowane, gdyż nie zachodziły ku temu przesłanki w stanie faktycznym sprawy, tj. stwierdzone naruszenie przepisów nie było następstwem zdarzeń lub okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie uprawnionego organu zezwolenia na "przewóz dwustronny" Takie zezwolenie zostało złożone wraz z wyjaśnieniem kierowcy w dniu 29 kwietnia 2009 r. Organ nie miał możliwości wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, gdyż wydana decyzja ma charakter tzw. decyzji związanej. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 lipca 2009 r., firma L.M.T.G. ze S., zarzuciła naruszenie przepisów: art. 2 Konstytucji RP, art. art. 7, 8, 10 § 1 k.p.a. oraz rażące naruszenie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu decyzji skarżąca podała, iż nie godzi się na sprostowanie "oczywistej omyłki" postanowieniem organu, gdyż dotyczyła ona istotnej wady decyzji organu I instancji polegającej na zamieszczeniu niewłaściwej podstawy prawnej, a to stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (skarżąca wniosła oddzielne zażalenie na to postanowienie). Zarzucając organom naruszenie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, skarżąca wskazała następujące okoliczności: Brak zezwolenia na "przewóz dwustronny" w chwili kontroli było spowodowane wyjątkową sytuacją, tj. nagłą zmianą trasy niezależną od kierowców, lecz takie zezwolenie istniało i zostało złożone dnia 29 kwietnia 2009 r. wraz z wyjaśnieniem kierowcy I.V. Organ nie wziął tego wyjaśnienia pod uwagę, co świadczy o tym, że niedokładnie zbadał materiał dowodowy naruszając zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a) Interpretacja art. 92 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym prowadzi do możliwości odstąpienia od zastosowania sankcji lub jej złagodzenia z uwagi na brak winy podmiotów (tu powołała się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 lipca 2007 r.). Bezpodstawne nieuwzględnienie wniosków dowodowych złożonych w toku postępowania, tj. pisma kierowcy, wyjaśniającego daną sytuację oraz obciążenie skarżącej następstwami zdarzeń, na które nie miała wpływu, doprowadziło do naruszenia przez organy przepisów: art. 2 Konstytucji RP oraz 7 i 10 k.p.a. Naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. skarżąca upatruje w lakonicznym i ogólnikowym odniesieniu się organu do przyczyn niezastosowania art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, uważając, iż argumentacja organu nie posiada cech szczególnej staranności, jaka jest pożądana w aspekcie zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Uzasadnienie organu odwoławczego nie zawiera w sobie ustosunkowania się do faktów i dowodów, które przemawiają za podjętym rozstrzygnięciem, ani ustosunkowania się do dowodów, którym organ nie przyznał mocy dowodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd uznał za trafne. Nie podlega uwzględnieniu zarzut skargi dotyczący rażącego naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez to, że organ I instancji błędnie powołał podstawę prawną decyzji, tj. art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym, który to przepis (dotyczący obowiązku posiadania zezwolenia na przewóz osób) nie odnosił się do stanu faktycznego sprawy. Nie jest spornym, że kontrolowany kierowca dokonywał przewozu rzeczy a nie osób. Organ II instancji dokonał decyzją konwalidacji błędu popełnionego w decyzji pierwszoinstancyjnej, powołując przepis prawidłowy – art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym. Pozostałe przepisy prawne zostały wskazane prawidłowo przez organy obydwu instancji, jak też kara w wysokości 8.000,00 zł została nałożona adekwatnie do stanu faktycznego. Stąd też należy uznać, że błędnie powołana podstawa prawna przez organ I instancji została wyeliminowana decyzją organu odwoławczego. Jest to forma prawidłowa, w przeciwieństwie do formy postanowienia, którym to, w trybie art. 113 § 1 k.p.a., niedopuszczalne jest sprostowanie "oczywistej omyłki" odnoszącej się do podstawy prawnej decyzji (uzasadnienie na ten temat zostało zawarte w sprawie o sygn. II SA/Bk 504/09). Wobec zmienionej treści art. 92 "a" i 93 ustawy o transporcie drogowym (ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 99, poz. 661) nie można twierdzić, że odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy jest oparta na zasadzie ryzyka i do obciążenia ta odpowiedzialnością wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków, a podmiot, który naruszył wymogi ustawy w żadnej sytuacji nie może uwolnić się od konsekwencji tego naruszenia. Rygory odpowiedzialności zostały znacznie złagodzone przez konieczność zbadania w każdej konkretnej sprawie, czy podmiot wykonujący przewóz drogowy mógł mieć wpływ na powstanie naruszenia, czy mógł przewidzieć okoliczności lub zdarzenia będące przyczyną naruszenia przepisów. W świetle przepisów art. 92 "a" i 93 ustawy, w każdym postępowaniu prowadzonym przez organy celne, zachowanie strony powinno być ocenione z uwzględnieniem tzw. obiektywnego miernika staranności i zwykle od wykonującego przewóz (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dn. 27 sierpnia 2008 r. – sygn. akt III SA/Wr 667/07). W świetle obecnych przepisów, powoływanie się organu na tzw. decyzję związaną, wydaje się wątpliwe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej, należy zauważyć, że podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania (bądź nie) z art. 93 ust. 7 ustawy, wymagało uprzedniego dogłębnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych zdarzeń, czego organy nie uczyniły w tej sprawie, naruszając przepisy art. 7, 77 § 1, a także art. 107 § 3 k.p.a. Twierdząc, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie uprawnionego organu, podczas kontroli w dniu [....] kwietnia 2009 r., zezwolenia "przewóz dwustronny", organy obydwu instancji nie odniosły się do wyjaśnienia pisemnego złożonego przez kierowcę I.V., który stwierdził, że zaraz po spisaniu protokołu, gdy zrozumiał swój błąd, okazywał właściwie zezwolenie "przewóz dwustronny", lecz kontrolujący go zignorował. Treść pisma z dnia 06 maja 2009 r. Oddziału Celnego Drogowego w K. (będąca odpowiedzią na pismo z dnia 06 maja 2009 r. Urzędu Celnego w B. ) zawiera odpowiedź wymijającą, nie podając wprost, czy I.V. okazywał kontrolującemu zezwolenie na "przewóz dwustronny" w dniu kontroli po sporządzeniu protokołu. Okoliczność, że ten dokument załączył nazajutrz (29 kwietnia 2009 r.) do swego pisemnego wyjaśnienia, nie jest sporna i dowodzenia nie wymaga. Pełnomocnik firmy skarżącej przedstawił nieco inną wersję stanu faktycznego w odwołaniu i w skardze twierdząc, że "kierowcy posiadali stosowne zezwolenia tylko nie posiadali go w chwili kontroli w związku z nagłą zmianą trasy, niezależną od nich". Rozbieżność stanowisk i to pochodząca od strony skarżącej, wymagała dokładnego wyjaśnienia, chociażby poprzez przesłuchanie w charakterze świadka osoby (czy osób) dokonujących kontroli, ewentualnie samego kierowcy pojazdu, bądź innych obecnych osób podczas kontroli. Należałoby również poddać ocenie sam dokument, tj. zezwolenie "przewóz dwustronny", który został dołączony do akt dnia 29 kwietnia 2009 r. wraz z wyjaśnieniem pisemnym kierowcy (zwłaszcza datę wystawienia). Dopiero po wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, organ miałby podstawę, by dokonać interpretacji art. 93 ust. 7 ustawy w aspekcie możliwości jego zastosowania na tle wydarzeń wynikłych podczas kontroli granicznej oraz dokonać oceny, czy zaistniały zdarzenia, których kierowca nie mógł przewidzieć (nagła zmiana trasy, okazanie innego dokumentu przez pomyłkę). Dlatego też, należy przyznać rację zarzutom skargi, iż decyzje naruszają przepisy art. 7 i 107 § 3 k.p.a. (w ocenie Sądu – także art. 77 § 1 k.p.a.). Sąd przyznaje, że argumentacja organu odwoławczego, w odniesieniu do przyczyn niezastosowania art. 93 ust. 7 ustawy w transporcie drogowym nie posiada cech szczególnej staranności, nie zawiera ustosunkowania się do faktów i dowodów, które przemawiają za podjętym rozstrzygnięciem. Sąd nie podziela natomiast zarzutu skargi, iż doszło do rażącego naruszenia art. 93 ust. 7 ustawy, albowiem jakiekolwiek naruszenie prawa materialnego może zaistnieć dopiero wówczas, gdy dojdzie do oceny wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a ten brak procesowy zaistniał w sprawie niniejszej. Zbyt daleko idące jest powoływanie się przez pełnomocnika skarżącego na naruszenie art. 2 Konstytucji RP, bowiem nie każde uchybienie przepisów prawa jest równoznaczne z naruszeniem podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa. Nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 10 k.p.a. Skarżący miał możliwość brać udział w każdym stadium postępowania administracyjnego. Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.-