III SA/Gd 471/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: NSA Marek Gorski WSA Felicja Kajut Protokolant : Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi G. M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G. M. S. kwotę 100,00 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 5 stycznia 2009 r. odmówił Gminie Miasta wydania zaświadczenia o samodzielności lokali użytkowych położonych przy ul. [...] i [...] w S. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że najemcą obu lokali jest M. D. Postanowienia powyższego nie doręczano najemcy lokali M. D. W dniu 7 kwietnia 2009 r. wpłynęło zażalenie na powyższe postanowienie, które złożyła M. D. W zażaleniu zakwestionowała merytorycznie treść zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o wydanie samodzielności lokali użytkowych złożył Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami, reprezentujący Gminę Miasta, zaś Prezydent Miasta wydał kwestionowane postanowienie, które M. D. nie zostało doręczone. Właścicielem lokali jest Gmina Miasta, a M. D., będąca ich najemcą, ubiega się o ich kupno. Organ odwoławczy wskazał, że z art. 219 kpa, będącego m.in. podstawą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, jak też z art. 217 k.p.a. wynika, że żądanie wydania zaświadczenia może złożyć "osoba". W niniejszej sprawie o wydanie zaświadczenia wystąpił Prezydent Miasta i tenże Prezydent Miasta wydał kwestionowane postanowienie. Jednak nie jest on "osobą" w rozumieniu przywołanego przepisu art. 217 kpa, lecz organem administracji publicznej, wydającym zaświadczenie. Organ wskazał, że gdy żądanie wydania zaświadczenia pochodzi od jednostki organu administracji publicznej, brak jest podstaw do wszczęcia w tej sprawie postępowania. Z akt sprawy nie wynika, w jaki sposób skarżąca dowiedziała się o wydaniu wymienionego postanowienia, jednak z uwagi na to, że ubiega się ona o sprzedaż przedmiotowych lokali, jest zainteresowana wydaniem zaświadczenia o ich samodzielności. To skarżąca mogła wystąpić o wydanie zaświadczenia jako osoba mająca interes faktyczny i prawny, wobec czego Kolegium zażalenia uwzględniło. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie wniosła Gmina Miasta, wnosząc o jego uchylenie wobec naruszenia art. 217 i 219 k.p.a. Skarżąca wskazała, że jest właścicielem niewyodrębnionych lokali użytkowych, których wykup wystąpiła ich najemca - M. D. Przedmiotem umowy sprzedaży może być jedynie lokal samodzielny, a kryteria uznania lokalu za samodzielny zawiera art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Spełnienie wymagań z powyższego przepisu stwierdza starosta w formie zaświadczenia (art. 2 ust. 3). Skarżąca przywołała treść wyroku NSA z dnia 1 kwietnia 2003 r. sygn. akt IV SA 3628/2002 i wskazała, że w przypadku ustanowienia odrębnej własności lokalu w drodze umowy oraz jednostronnej czynności prawnej właściciel nie ma innej drogi wykazania istnienia przesłanek do ustanowienia odrębnej własności lokalu, jak tylko przez posłużenie się zaświadczeniem wydanym przez starostę stwierdzającym spełnienie wymagań z art. 2 ust. 2 ustawy. W tym przypadku urzędowego potwierdzenia określonych faktów wymaga przepis prawa. Zdaniem skarżącej, gdy w art. 217 k.p.a. mowa jest o "osobie" ubiegającej się o zaświadczenie, mowa jest nie tylko o osobach fizycznych, ale też i osobach prawnych, państwowych i samorządowych jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. Wniosek o wydanie zaświadczenia złożył Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami w imieniu Gminy Miasta - właściciela lokali, której interes faktyczny i prawny w uzyskaniu zaświadczenia jest niewątpliwy, bo wymaga tego przepis prawa. Skarżąca przywołała też treść wyroku NSA Oddziału Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/GD 433/98, z którego wynika, że zażalenie na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia może wnieść tylko osoba, która żądała wydania zaświadczenia. Skarżąca wskazała, że Prezydent Miasta, pełniący funkcję starosty jest uprawniony do wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia na podstawie art. 219 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie. Wskazało, że Prezydent Miasta nie posiada legitymacji do wniesienia skargi, gdyż nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 i 29 kpa, wobec czego nie przysługuje mu prawo wniesienia skargi w trybie art. 50 p.p.s.a. Z ostrożności procesowej organ wniósł o oddalenie skargi powołując się na stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy w niniejszej sprawie rozważyć dopuszczalność wniesienia skargi. Przedmiotowe lokale użytkowe są własnością Gminy Miasta, co nie było sporne. Organem gminy jest m.in. prezydent miasta, zgodnie z art. 11 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Spełnienie wymagań dotyczących samodzielności lokali stwierdza starosta w formie zaświadczenia (art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz.903 ze zm.). Należy zwrócić uwagę, że Prezydent Miasta ma szczególną pozycję wynikającą ze statusu S. jako miasta na prawach powiatu, ustanowionego w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2001 r. , Nr 142, poz. 1592 ze zm.) oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103 , poz. 652). Prezydent Miasta wykonuje jednocześnie funkcję prezydenta i starosty, jednak, mimo wykonywania tych kompetencji przez jedną osobę nie zachodzi kumulacja ich funkcji czy statusu i są to dwa różne ustrojowo organy o innych zakresach działania. Prezydent miasta, o jakim mowa w ustawie o samorządzie gminnym, działający jako organ gminy to nie ten sam organ, co prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący funkcję starosty, stosownie do przepisów ustawy o samorządzie powiatowym, działający w sprawach określonych w art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali. W tej sytuacji, jeżeli w postępowaniu administracyjnym jako strona w rozumieniu art. 28 kpa uczestniczy prezydent miasta jako organ gminy (podlegający w tym zakresie ustawie o samorządzie gminnym), to jego pozycja procesowa jest taka sama jak każdej innej strony postępowania, nawet gdy organem dysponującym kompetencją orzeczniczą jest starosta (będący tą samą osobą co prezydent miasta jako organ gminy), podlegający w tym zakresie ustawie o samorządzie powiatowym. Należy ponadto podkreślić, że skargę w sprawie niniejszej wniosła Gmina Miasta, będąca właścicielem przedmiotowych lokali, reprezentowana przez Prezydenta Miasta, nie zaś Prezydent Miasta. Nie do przyjęcia jest w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę pogląd, że gmina nie może wystąpić o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, będącego jej własnością, i że takie prawo przysługuje w istocie jedynie najemcy takiego lokalu, który ubiega się o zawarcie umowy sprzedaży tegoż lokalu. Zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W ocenie Sądu brak jest podstaw do zawężania pojęcia "osoby", którym posługuje się przywołany przepis tylko do pojęcia "osoby fizycznej", jak czyni to organ odwoławczy. Gmina jest również "osobą"- osobą prawną. Zgodnie bowiem z art. 33 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm), osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi natomiast, że gmina posiada osobowość prawną. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali, odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy, jednostronnej czynności prawnej właściciela lokalu oraz orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. W dwóch pierwszych przypadkach każdy właściciel lokalu, także gmina, może - czy też musi wykazać, że lokal jest samodzielny, zaświadczeniem, o jakim mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali. Skoro więc w postępowaniu w sprawie o wydanie zaświadczenia uczestniczyła jako wnioskodawca Gmina Miasta, będąca właścicielem przedmiotowych lokali, to jest ona uprawniona do wniesienia skargi zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. Brak jest podstaw do odrzucenia skargi, bowiem skarżącym nie jest starosta - Prezydent Miasta (organ wydający postanowienie jako organ pierwszej instancji), lecz Gmina Miasta, reprezentowana przez organ - Prezydenta Miasta. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy przytoczyć treść art. 219 k.p.a., który stanowi, że odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Sąd pragnie wskazać, że w całości podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddziału Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 433/98 (publ. OSP 2001/6/84, Wspólnota 2001/32/51), iż z treści art. 219 k.p.a. płynie wniosek, iż zażalenie w trybie tego przepisu może wnieść tylko osoba, która żądała wydania zaświadczenia. Inna osoba, zainteresowana wydaniem zaświadczenia, nie może szukać ochrony w art. 219 k.p.a. Jeśli legitymowana jest do uzyskania zaświadczenia, swój interes może zaspokoić składając własny wniosek o jego wydanie (art. 217 § 1 k.p.a.). W sprawie niniejszej zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji złożyła M. D., nie będąca osobą wnioskującą o wydanie przedmiotowego zaświadczenia. Wynika z powyższego, że merytoryczne rozpoznanie zażalenia było niedopuszczalne i nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Należy na marginesie wskazać, iż gdyby - jak przyjął to organ odwoławczy - wniesienie zażalenia było co do zasady dopuszczalne, to prezentując takie stanowisko organ ten nie dokonał żadnej oceny terminowości wniesienia zażalenia, stwierdzając jednocześnie, że M. D. postanowienie organu pierwszej instancji nie zostało doręczone i nie wiadomo w jaki sposób dowiedziała się o jego wydaniu. Mając na uwadze powyższe w punkcie 1 wyroku Sąd orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na mocy art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.