II SA/Ol 1050/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]". Nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku technika rolnicza i leśna - umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego P.B. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 27 grudnia 2007r. nr "[...]" Dziekan Wydziału Uniwersytetu skreślił P.B. z listy studentów I roku studiów stacjonarnych kierunku "[...]" z powodu nie uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Od decyzji tej P.B. złożył w dniu 13 lutego 2008r. odwołanie, które poprzedzone zostało wnioskiem o sprostowanie decyzji w części dotyczącej pouczenia o sposobie zaskarżenia. Wniosek dotyczący sprostowania został rozpoznany negatywnie. W złożonym odwołaniu strona wskazała, iż podjęta decyzja jest niezrozumiała i zaskakująca. Wniosła o zmianę tej decyzji i umożliwienie uczestnictwa w dalszych zajęciach oraz umożliwienie wykazania postępów w nauce poprzez sprawdzenie zdobytej dotychczas wiedzy z wykładów i ćwiczeń. Podkreśliła, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Postanowieniem z "[...]" Rektor Uniwersytetu, działając w trybie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność odwołania w związku z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Na to postanowienie skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 195/08) uchylił skarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia poza wskazaniem wadliwości podjętego rozstrzygnięcia w sprawie wyjaśniono także, iż w przypadku żądania sprostowania pouczenia o sposobie zaskarżenia decyzji termin do wniesienia odwołania biegnie nie od daty doręczenia pierwotnej decyzji lecz ulega on przesunięciu i rozpoczyna bieg od dnia sprostowania / uzupełnienia decyzji lub odmowy sprostowania / uzupełnienia rozstrzygnięcia, bez względu na formę w jakiej to nastąpiło (art. 111 § 2 Kpa). Pismem z dnia 1 lipca 2008r. P.B. cofnął swoje odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału z dnia 27 grudnia 2008r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W dniu 20 lipca 2009r. P.B., złożył skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu w rozpoznaniu sprawy, na skutek jego odwołania od decyzji Dziekana Wydziału z 27 grudnia 2007r. nr. "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Wyrokiem z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 35/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał Rektora Uniwersytetu do rozpoznania wniosku skarżącego o cofnięciu odwołania z dnia 1 lipca 2008r. i wydania aktu kończącego postępowanie odwoławcze w terminie 14 dni od daty doręczenia p[prawomocnego orzeczenia. W motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazano, iż po wniesieniu odwołania strona uprawniona jest do decydowania o losie wniesionego środka odwoławczego, jednakże organ może uwzględnić taki wniosek jedynie po wcześniejszym ustaleniu, iż nie zachodzą negatywnych przesłanki wynikające z art. 137 Kpa uniemożliwiające uwzględnienie takiego wniosku. W każdym razie organ zobowiązany jest do rozpoznania złożonego wniosku i podjęcia określonego aktu administracyjnego. Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" działająca z upoważnienia Rektora Prorektor Uniwersytetu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 1 i 2 Kodeku postępowania administracyjnego oraz art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, po rozpoznaniu oświadczenia o cofnięciu odwołania P.B., umorzyła postępowanie odwoławcze. W motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazano na treść art. 105 § 1 Kpa, jak również art. 138 Kpa wyjaśniając, iż Kodeks podstępowania administracyjnego nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego stosownie do powołanego orzecznictwa sądów administracyjnych w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mając na uwadze zapis art. 105 Kpa. Stwierdzono, iż przeprowadzone postępowanie odwoławcze wskazuje na prawidłowość cofnięcia odwołania przez stronę, wobec czego dalsze jego prowadzenie byłoby bezprzedmiotowym. W dniu 17 listopada 2009r. P.B., reprezentowany przez radcę prawnego T.B., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" umarzającą postępowanie odwoławcze na skutek cofnięcia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału z dnia 27 grudnia 2007r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucono decyzji naruszenie art. 107 § 3 i art. 137 Kpa. oraz art. 153 ustawy ppsa. Podkreślono, iż organ był związany oceną prawną oraz sentencją wyroku WSA z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 35/09), w którym zobowiązano organ do rozpoznania wniosku dotyczącego cofnięcia odwołania pod kątem art. 137 Kpa. Należało zatem skontrolować skarżoną decyzję w zakresie jej zgodności z prawem. Organ odwoławczy ograniczył się tylko do lapidarnego stwierdzenia, iż "postępowanie odwoławcze wskazuje na prawidłowość cofnięcia odwołania". Tymczasem wydana decyzja Dziekana dotknięta jest naruszeniem prawa, gdyż wydana została bez podstawy prawnej, bez zawiadomienia o wszczęciu postępowania, bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia decyzji uznaniowej. Wcześniej wielokrotnie organ sam uchylał takie wadliwe decyzje teraz zaś uznał, że wszystkie te wady nie są naruszeniem prawa. Skoro decyzja organu I instancji ewidentnie narusza prawo, niedopuszczalne było uwzględnienie cofnięcia odwołania i umorzenie postępowania odwoławczego. Rektor Uniwersytetu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz o dołączenie do akt tej sprawy akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. akt II SAB/Ol 35/09. Wyjaśniono, że wydana decyzja Rektora Uniwersytetu w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego, której efektem jest ostateczność decyzji organu I instancji o skreśleniu z listy studentów przedstawia prawdziwy stan rzeczy, gdyż skarżący od 2007r. nie studiuje na przedmiotowym kierunku. Nadto wskazać należy, iż w roku akademickim 2009/2010 kierunek ten już nie istnieje, a studenci obecnie studiują na innych obranych przez siebie kierunkach. Skarżący domaga się dalszego prowadzenia postępowania na kierunku którego już nie ma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy administracyjnej, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa., uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Istotnym jest także wskazać, iż zgodnie z art. 153 ustawy ppsa. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższy przepis oznacza, że organ rozpoznając ponownie sprawę winien zastosować się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w wyroku sądu. Przepis ten nakłada także na skład orzekający ponownie obowiązek zastosowania się do tej oceny i wskazań co do dalszego postępowania. Przyjąć należy, iż naruszenie przez organ administracji art. 153 ustawy ppsa w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej. (por. B.Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 3 Wydanie, Warszawa 2009, str. 404). Na gruncie przedmiotowej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 35/09) zobowiązał Rektora Uniwersytetu do rozpoznania wniosku P.B. z dnia 1 lipca 2008r. "cofnięcia odwołania" i wydania aktu kończącego postępowanie odwoławcze w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami administracyjnymi. We wspomnianym orzeczeniu Sąd przesądził, iż po wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji (dziekana) dochodzi do wszczęcia postępowania odwoławczego, które winno zakończyć się jednym z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 Kpa. Wobec złożenia przez odwołującego się oświadczenia o cofnięciu odwołania zobowiązano organ do rozpoznania tego wniosku pod kątem art. 137 Kpa. Należało zatem skontrolować skarżoną decyzję organu I instancji w zakresie jej zgodności z prawem. Stosownie bowiem do art. 137 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zwanej dalej: Kpa, strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia odwołania, jeśli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Jak słusznie artykułuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych cofnięcie odwołania przez stronę nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku oceny decyzji organu I instancji w zakresie jej zgodności zarówno z prawem, jak i interesem społecznym, a zatem nie prowadzi wprost do umorzenia postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2008r, sygn. VII SA/Wa 61/08, wyrok NSA w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2000r. sygn. II SA/Ga 1857/98, wyrok NSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 1998r. sygn. I SA 440/98, wszystkie opublikowane w bazie LEX). W każdym przypadku przed podjęciem decyzji na skutek cofnięcia odwołania organ odwoławczy zobowiązany jest dokonać kontroli legalności decyzji organu I instancji pod względem zgodności z prawem, jak również z interesem społecznym. W rozpoznawanej sprawie, będącej przedmiotem skargi Rektor Uniwersytetu, na skutek cofnięcia odwołania umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem P.B. od decyzji Dziekana Wydziału z dnia 27 grudnia 2007r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów Wydziału. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 1 i 2 Kpa oraz art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Słusznie podnosi skarżący, iż podjęte rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem art. 137 Kpa oraz art. 153 ustawy ppsa., gdyż podjęcie decyzji nie nastąpiło w wyniku wcześniejszej oceny decyzji organu I instancji z uwagi na przesłanki określone w art.137 Kpa, tj. "naruszenie prawa" oraz "naruszenia interesu społecznego". Słusznie także skarżący podnosi zarzut, iż w innych postępowaniach dotyczących jego skreślenia z listy studentów innych kierunków, która to okoliczność jest Sądowi znana z urzędu, organ odwoławczy w ramach postępowania odwoławczego eliminował identyczne decyzje organu I instancji (dotyczące innych kierunków) w związku z licznymi naruszeniami przepisów prawa procesowego, które skutkowały koniecznością wyeliminowania tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Nie przesadzając rozstrzygnięcia w rzeczonej sprawie wskazać jedynie należy, iż przed podjęciem rozstrzygnięcia organ odwoławczy winien przeprowadzić postępowanie co do stwierdzenia istnienia, bądź też braku przesłanek negatywnych do uwzględnienia cofnięcia odwołania tj. "naruszenia prawa", "naruszenia interesu społecznego". Ich zaistnienie uniemożliwia bowiem organowi uwzględnienie oświadczenia o cofnięciu odwołania i skutkuje koniecznością wydania postanowienia o odmowie uznania cofnięcia odwołania za skuteczne, które przybiera postać niezaskarżalnego postanowienia. W tym stanie sprawy po przekazaniu organowi akt sprawy Rektor Uniwersytetu ponownie przeprowadzi postępowanie odwoławcze, w którym uwzględni treść art. 137 Kpa oraz przesłanki dopuszczające możliwość uwzględnienia oświadczenia o cofnięciu odwołania. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy ppsa. należało orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy ppsa. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 201 ustawy ppsa., które obejmują uiszczony wpis oraz koszty pomocy prawnej świadczonej przez radcę prawnego.