II SAB/Wa 190/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. C. na bezczynność Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania o przydział kwatery zobowiązać Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej do rozpoznania wniosku K. C. z dnia [...] czerwca 2009 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania. K. C. pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. złożył do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 w zw. z art. 150 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie przydziału kwatery przy ul. [...], zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. Prezes WAM, pismem z dnia [...] lipca 2009 r., wyjaśnił, że brak jest podstaw prawnych do ponownego wznowienia postępowania, bowiem wniosek o wznowienie już był rozpoznawany – zarówno przez organy Agencji, jak i przez sądy administracyjne. Organ podniósł, że zgodnie z orzecznictwem, niedopuszczalne jest wszczęcie ponownego postępowania i wydanie decyzji, gdy zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, decyzja rozstrzygająca w tej samej sprawie, którą rozstrzygnięto już inną decyzją, byłaby dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. K. C. w dniu [...] sierpnia 2009 r., na podstawie art. 37 § 1 Kpa, wniósł do Ministra Obrony Narodowej zażalenie na bezczynność Prezesa WAM. Minister w piśmie z dnia [...] września 2009 r., skierowanym do strony uznał za bezzasadny zarzut bezczynności Prezesa WAM w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym, K. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przedmiocie wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. o wznowienie postępowania w sprawie przydziału kwatery przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi podniósł, że jego wcześniejszy wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie został odrzucony przez Sąd z przyczyn formalnych, a wniosek obecny ma zupełnie inne uzasadnienie i jest inną sprawą, dotychczas nierozpoznawaną zarówno przez organ, jak i przez sąd. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję, czy postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołania bądź zażalenia, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ponadto dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, np. w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania decyzji albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy przez jej wydanie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2006 r., sygn. akt VI SAB/Wa 1/06, publ. Lex nr 276779; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt VI SAB/Wa 24/05, publ. Lex nr 190899). Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga K. C. na bezczynność Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, polegającą na nierozpoznaniu wniosku strony z dnia [...] czerwca 2009 r. o wznowienie postępowania w sprawie przydziału kwatery przy ul. [...]. Sąd uznał, że wniesiona skarga jest dopuszczalna, bowiem skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność, zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyczerpał środek zaskarżenia służący do zwalczania bezczynności na etapie postępowania administracyjnego, poprzez złożenie, pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. do Ministra Obrony Narodowej zażalenia w trybie art. 37 Kpa. Rozpoznając przedmiotową skargę na bezczynność należy stwierdzić, że złożony przez skarżącego wniosek z dnia [...] czerwca 2009 r. o wznowienie postępowania pozostał dotychczas nierozpoznany. Samo już bowiem sformułowanie zarzutu i złożenie wniosku o wznowienie postępowania we właściwym organie administracji publicznej powoduje obligatoryjną konieczność posłużenia się normą, zawartą w art. 149 Kpa. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 Kpa). Natomiast odmowa wznowienia postępowania, w rozumieniu art. 149 § 3 Kpa, następuje w drodze decyzji. Z powyższych przepisów wynika zatem, że postępowanie wznowieniowe dzieli się niejako na dwa etapy. Pierwszy z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia i sprowadza się do oceny, czy został zachowany termin do wniesienia podania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę (przesłanki podmiotowe) oraz czy we wniosku wskazano podstawy wznowienia postępowania, wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 – 8, bądź art. 145a § 1 Kpa (przesłanki przedmiotowe). Pozytywna analiza tych okoliczności winna skutkować wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, zaś negatywna - decyzją o odmowie wznowienia postępowania. Należy jednak zauważyć, że czym innym jest możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia istoty sprawy objętej wnioskiem, a czym innym obowiązek procesowego rozpoznania samego wniosku o wznowienie postępowania przez nadanie mu odpowiedniego biegu. Wniesienie przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania niewątpliwie obligowało organ do niezwłocznego podjęcia odpowiednich czynności procesowych, przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, tj. sprawdzenia swojej właściwości, a następnie - albo przekazania wniosku zgodnie z właściwością, albo zbadania wymogów formalnych wniosku i wydania, na podstawie art. 149 § 1 Kpa postanowienia o wznowieniu postępowania (formalnie otwierającego postępowanie w sprawie), bądź wydania, na podstawie art. 149 § 3 Kpa decyzji odmawiającej tego wznowienia. Treść art. 149 § 1-3 Kpa wskazuje bowiem jednoznacznie, że organ właściwy do wznowienia postępowania jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczalności wznowienia, przy czym odmowa wznowienia postępowania - bez względu na przyczynę niedopuszczalności wznowienia - musi nastąpić w formie decyzji. Wprowadzenie formy decyzji dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania stanowi dla strony gwarancję ochrony jej praw. W konsekwencji przyjąć należy, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania zostały ukształtowane w ten sposób, iż tworzą zamknięty katalog rozstrzygnięć, jakie może podjąć organ w tym postępowaniu. Innymi słowy, organy zobowiązane są prowadzić postępowanie w trybie wznowienia zgodnie ze wszelkimi zasadami ogólnymi, wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności w odniesieniu do obowiązku pełnego, dokładnego i kompletnego zebrania i oceny materiału dowodowego, jednakże postępowanie to winno zakończyć się wydaniem jednego z rozstrzygnięć, określonych w przepisie art. 149 Kpa, po stwierdzeniu z urzędu swojej właściwości. Poza sporem jest, że wniosek K. C. z dnia [...] czerwca 2009 r. o wznowienie postępowania nie został rozpoznany. Pisma Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2009 r. nie można bowiem zakwalifikować, jako rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 149 Kpa. Na gruncie tego przepisu organ zobowiązany jest (po wniesieniu wniosku o wznowienie postępowania), stwierdzić, czy jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy, a jeśli tak - wydać orzeczenie, bądź co do wszczęcia postępowania wznowieniowego (postanowienie) lub - w przypadku, gdy zachodzą przesłanki negatywne - do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. W praktyce więc nierozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania, w terminie określonym w art. 35 Kpa., w formie przewidzianej w art. 149 Kpa, jest równoznaczne z bezczynnością organu. W związku z tym poinformowanie strony (jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie) pismem, nie może być uznane za rozstrzygnięcie wniosku o wznowienie postępowania. W myśl art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 cytowanej wyżej ustawy, orzekł, jak w sentencji.