II SA/Ol 1051/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Irena Szczepkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku technika rolnicza i leśna I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działający z upoważnienia Dziekana Wydziału Uniwersytetu – Prodziekan Wydziału skreślił P. B. z listy studentów I roku studiów stacjonarnych na kierunku "[...]" z powodu nie zaliczenia semestru I. Jako podstawę prawną orzeczenia wskazał art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz § 33 Regulaminu Studiów (Uchwała Senatu). W odwołaniu od powyższej decyzji P. B. wskazał, iż jest z niej niezadowolony, gdyż jest dla niego niezrozumiała i zaskakująca. Zwrócił się o jej zmianę, umożliwienie dalszego uczestnictwa w zajęciach oraz umożliwienie zaliczenia I semestru. Pismem z dnia "[...]" P. B. cofnął swoje odwołanie od decyzji z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie skreślenia z listy studentów I roku studiów stacjonarnych na kierunku "[...]". W dniu "[...]" P. B., złożył skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu w załatwieniu sprawy, na skutek jego odwołania od decyzji z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie skreślenia z listy studentów I roku studiów stacjonarnych na kierunku "[...]". Wyrokiem z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 36/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał Rektora do rozpoznania wniosku skarżącego o cofnięciu odwołania i wydania aktu kończącego postępowanie odwoławcze w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego orzeczenia. W motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazano, iż po wniesieniu odwołania strona uprawniona jest do decydowania o losie wniesionego środka odwoławczego, jednakże organ może uwzględnić taki wniosek jedynie po wcześniejszym ustaleniu, iż nie zachodzą negatywne przesłanki wynikające z art. 137 k.p.a. uniemożliwiające uwzględnienie takiego wniosku. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działający z upoważnienia Rektora - Prorektor, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 i w zw. z art. 127 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji z dnia "[...]", umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając rozstrzygnięcie podniósł, że k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. Podstawę umorzenia postępowania odwoławczego może stanowić art. 105 § 1 k.p.a., bowiem przepis art. 105 § 2 k.p.a. regulujący umorzenie postępowania na żądanie strony nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym. Wskazał, ze przepis art. 138 § 1 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mają na uwadze treść art. 105 k.p.a. Dodał, że przeprowadzone postępowanie odwoławcze wskazuje na prawidłowość cofnięcia odwołania przez stronę, wobec czego dalsze jego prowadzenie byłoby bezprzedmiotowe. Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie P. B. żądając stwierdzenia jej nieważności. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu organu odwoławczego zarzucił naruszenie art. 107 § 3 i art. 137 k.p.a.. oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Wskazał, iż organ był związany oceną prawną oraz sentencją wyroku WSA z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 36/09), w którym zobowiązano organ do rozpoznania wniosku dotyczącego cofnięcia odwołania pod kątem art. 137 k.p.a. Należało zatem skontrolować skarżoną decyzję w zakresie jej zgodności z prawem. Tymczasem organ odwoławczy ograniczył się tylko do lapidarnego stwierdzenia, iż "postępowanie odwoławcze wskazuje na prawidłowość cofnięcia odwołania". Podniósł, iż decyzja Dziekana wydana została z naruszeniem prawa: bez zawiadomienia o wszczęciu postępowania, bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia decyzji uznaniowej. Wcześniej wielokrotnie organ sam uchylał takie wadliwe decyzje teraz zaś uznał, że wszystkie te wady nie są naruszeniem prawa. Skoro decyzja organu pierwszej instancji ewidentnie narusza prawo, nie było dopuszczalne uwzględnienie cofnięcia odwołania i umorzenie postępowania odwoławczego, czym także naruszono art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz o dołączenie do sprawy akt administracyjnych sprawy sygn. akt II SAB/Ol 36/09. Dodał, że decyzja w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego, a tym samym zmierzanie ku ostateczności decyzji organu pierwszej instancji, określa prawdziwy stan rzeczy jakim jest fakt, iż skarżący od "[...]" nie studiuje na przedmiotowym kierunku i zresztą nigdy nie miał takiego zamiaru by być studentem. Nadto, powyższy kierunek już nie istnieje, a studenci studiują na innych obranych przez siebie kierunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 – 150 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" p.p.s.a. Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności zakwestionowanej decyzji stwierdził naruszenie przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Punktem wyjścia do rozważań w niniejszej sprawie musi być wyrok z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 36/09), którym to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał Rektora do rozpoznania wniosku P. B. o cofnięciu odwołania i wydania aktu kończącego postępowanie odwoławcze w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego orzeczenia. W powyższym wyroku Sąd przedstawił ocenę prawną wskazując, że po wniesieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji dochodzi do wszczęcia postępowania odwoławczego, które winno zakończyć się jednym z rozstrzygnięć określonych normą art. 138 k.p.a. Wobec złożenia przez odwołującego się oświadczenia o cofnięciu odwołania Sąd zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku pod kątem art. 137 k.p.a., co nakładało na organ (Rektora) obowiązek skontrolowania decyzji organu pierwszej instancji w zakresie jej zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której stanowi wyżej wskazany przepis, należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w drodze kasacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 16.10.1997r., sygn. akt I SA/Po 263/97). Wskazać także należy, że ocena prawna, o której mowa w komentowanym przepisie, jest formułowana w uzasadnieniu orzeczenia. W tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (por. wyrok WSA w Warszawie z dn. 20.12.2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1803/06, publ. LEX nr 304101). Naruszenie zatem przez organy administracyjne postanowień powołanego wyżej art. 153 uzasadnia możliwość zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje jej uchylenie przez sąd. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem sądu administracyjnego (por. Tadeusz Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1996, str. 153-158). Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 137 k.p.a. strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie może uwzględnić cofnięcia odwołania, jeśli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że cofnięcie odwołania przez stronę nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku oceny decyzji organu pierwszej instancji w zakresie jej zgodności z prawem, jak i interesem społecznym, a zatem nie prowadzi wprost do umorzenia postępowania odwoławczego (vide: wyrok NSA z dn. 22.08.2000r. sygn. II SA/Ga 1857/98, wyrok NSA z dn. 3.12.1998r. sygn. I SA 440/98). W każdym przypadku przed podjęciem decyzji na skutek cofnięcia odwołania organ odwoławczy zobowiązany jest dokonać kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji pod względem zgodności z prawem, jak również z interesem społecznym. W niniejszej sprawie Rektor, w wyniku cofnięcia odwołania, umorzył postępowanie odwoławcze, jako podstawę rozstrzygnięcia podając m.in. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 oraz art. 127 § 1 i 2 k.p.a. Zasadny jest zatem zarzut skargi wskazujący, że decyzja Rektora została podjęta z naruszeniem art. 137 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., gdyż wydanie decyzji nie nastąpiło w wyniku wcześniejszej oceny decyzji organu pierwszej instancji pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 137 k.p.a., tj. naruszenia prawa oraz naruszenia interesu społecznego. Słusznie także skarżący podnosi zarzut, iż w innych postępowaniach dotyczących jego skreślenia z listy studentów innych kierunków, która to okoliczność jest Sądowi znana z urzędu, organ odwoławczy w ramach postępowania odwoławczego eliminował identyczne decyzje organu pierwszej instancji (dotyczące innych kierunków) w związku z licznymi naruszenia przepisów prawa procesowego, które skutkowały konieczność wyeliminowania tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Przed podjęciem rozstrzygnięcia organ odwoławczy winien przeprowadzić postępowanie co do stwierdzenia istnienia, bądź też braku wystąpienia przesłanek negatywnych do uwzględnienia cofnięcia odwołania tj. naruszenia prawa lub naruszenia interesu społecznego. Zaistnienie powyższych przesłanek uniemożliwia bowiem organowi uwzględnienia oświadczenia o cofnięciu odwołania i skutkuje koniecznością wydania postanowienia o odmowie uznania cofnięcia odwołania za skuteczne. Konkludując, organ ponownie przeprowadzi postępowanie odwoławcze, w którym, stosownie do art. 137 k.p.a., zbada zaistnienie przesłanek dopuszczających możliwość uwzględnienia oświadczenia o cofnięciu odwołania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o wykonalności oparto na art. 152 p.p.s.a.