II SA/Kr 74/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie: WSA Wojciech Jakimowicz WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2010 r. sprawy ze skargi S.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 10 listopada 2009 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego; uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] października 2001 r. Wójt Gminy T., na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 97 i art. 98 ust. 1 - 3 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) w zw. z § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17. 02. 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130 ) w punkcie 1 zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność M. R., objętej Ks. W nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], Wydział VI Ksiąg Wieczystych, w skład której wchodzi działka nr "1" o powierzchni 2,52 ha, obręb [...], gmina T.. Natomiast w punkcie 2 wskazał, że działka "2" o powierzchni 0,11 ha i działka "3" o powierzchni 0,22 ha obręb [...] przeznaczone pod budowę ulicy z dniem uprawomocnienia się decyzji przechodzą na własność Gminy T.. W dniu 8 października 2009 r. do Urzędu Gm. T. wpłynęło pismo S. Z. zatytułowane odwołanie od w/w decyzji Wójta Gminy T. z 25 października 2001 r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Odwołanie to wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 14.10.2009 r. Skarżący podniósł, że jest stroną w sprawie zakończonej wydaniem w/w decyzji z 25 października 2001 r., ponieważ przysługuje mu prawo własności do części działki "1". Jednocześnie wskazał, że w 1976 r. nie uczestniczył w sprawie uwłaszczeniowej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości i nie otrzymał aktu własności ziemi z 25.05.1976 r. Podał, że akt własności dotyczący działki nr "1" z 25.05.1976 r. został mu przesłany na jego żądanie skierowane do Urzędu Gminy T. dopiero 22.09.2009 r. wraz z decyzją Wójta Gminy T. z 25 października 2001 r. Odmówiono mu wydania odpisu protokołu uwłaszczeniowego. Odwołujący wskazał, że w związku z tym, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z 25 października 2001 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr "1" i nie mógł się wcześniej od niej odwołać. Wskazał, że składa środek odwołania "zgodnie z przysługującym terminem 14 dni na odwołanie się i zamieszczonym w decyzji terminem ostatecznego uprawomocnienia się jej z dniem 9 listopada 2009 r." oraz wniósł o "wstrzymanie uprawomocnienia decyzji do czasu wyjaśnienia prawa własności do części nieruchomości". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 10 listopada 2009 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administarcyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawę wydania decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości stanowi przepis art. 97 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Odwołując się do stanowiska judykatury oraz doktryny organ podał, że należy przyjąć wąski krąg podmiotów legitymowanych do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, l tak prawo to przysługuje tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości podlegającej podziałowi. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w dniu wydania decyzji, tj. 25 października 2001 r. S. Z. nie był podmiotem dysponującym prawem własności bądź użytkowania wieczystego nieruchomości podlegającej podziałowi, co oznacza, że nie jest stroną postępowania w sprawie dotyczącej podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr "1" o pow. 2,52 ha obr. [...] Gm. T., stanowiącej własność M. L. obj. KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], Wydz. Ksiąg Wieczystych. Organ wskazał, że także z wypisu z KW z 25.06.2009 r. wynika, że S. Z. nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W świetle powyższego S. Z., jako osoba nie dysponująca tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego, nie jest stroną postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (Uchwala Składu Siedmiu Sędziów NSA z 5 lipca 1999 r. OPS 16/98) -postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek odwołania złożonego przez podmiot nie będący stroną podlega umorzeniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł S. Z., domagając się jednocześnie "wznowienia postępowania uwłaszczeniowego zakończonego wydaniem aktu własności ziemi z 27 maja 1976 r." Podał, że pismem z 13.10.2009 r. Urząd Gminy T. wyjaśnił, że w dacie uprawomocnienia się decyzji z [...].10.2001 r. wpisano pomyłkowo rok 2009 r. zamiast 2001 r., "wobec czego zasadność formalnej części odwołania stała się bezpodstawna" Zarzucił, że Kolegium nie zbadało w toku postępowania kwestii pozbawienia go własności przedmiotowej nieruchomości na mocy aktu własności ziemi z 27 maja 1976 r., co w ocenie skarżącego nastąpiło z pogwałceniem obowiązujących przepisów prawa. Wskazał, że oczekiwał, iż Kolegium wyjaśni " w toku wyczerpującego postępowania sprawę utracenia przez skarżącego tytułu prawnego do części nieruchomości oznaczonej jako dz. nr "1". Zarzucił, że "uwłaszczenie na działce nr "1" nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i nie powinno mieć miejsca", a poprzez to pozbawiono skarżącego prawa uczestniczenia w sprawie dotyczącej podziału w/w nieruchomości i wykorzystania w terminie środków odwoławczych, które przysługiwałyby mu jako stronie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...].10.2001 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Wniesioną w niniejszej sprawie skargę należy uznać za zasadną, ponieważ zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. W pierwszym rzędzie należy podnieść, ze zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 7 kpa organy administracji publicznej obowiązane są do ustalenia prawdy obiektywnej natomiast zgodnie z zasadą z art. 8 kpa obowiązane prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa i kulturę prawną obywateli. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że przyjęcie przez organy, iż pismo S. Z. z 5.10.2009 r. skierowane do SKO w [...] za pośrednictwem Wójta Gm. T. w dniu 14.10.2009 r. jest odwołaniem od decyzji Wójta Gm. T. z [...].10.2001 r. naruszyło powyższe zasady. W ocenie Sądu samo zatytułowanie w/w pisma "odwołanie" nie przesądza jeszcze, że intencją skarżącego było odwołanie, a nie wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydanie decyzji z [...].10.2001 r. W ocenie Sądu treść pisma nie była bowiem tak jednoznaczna jak uznał to organ odwoławczy. W piśmie tym bowiem strona wyraźnie wskazuje na przyczyny, które spowodowały, iż nie wniosła odwołania od decyzji l instancji w terminie odwołania i podkreśla, że spowodowane to było pominięciem jej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przez Wójta Gm. T.. Sąd w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 4.04.2002 r. sygn. akt ISA 2188/00 (niepubl.), że zasadą postępowania administracyjnego jest jego odformalizowany charakter, tak aby sprawa mogła być rozpoznawana zgodnie z intencją i interesem strony, a wiec bez zbędnego formalizmu. A zatem należy przyjąć, ze w każdej sytuacji gdy żądanie strony jest niesprecyzowane lub sformułowane w sposób mogący budzić wątpliwości także ze względu na niespójność zachodzącą pomiędzy samym wnioskiem a jego uzasadnieniem, organ zobowiązany jest do podjęcie działań umożliwiających wyjaśnienie rzeczywistej woli strony i jej żądania skierowanego do organu. Podkreślić należy, że także z zasady udzielania stronom informacji -wyrażonej w art. 9 kpa, wynika obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, w której skarżący działa samodzielnie, bez fachowego pełnomocnika, a nadto jest osobą w podeszłym wieku - urodził się bowiem w 13 lipca 1916 r., co wynika z przedłożonych do akt administracyjnych dokumentów - i na skutek braku informacji, nie miał możliwości brania udziału w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z 25 października 2001 r. obowiązek informowania strony przez organ powinien wiązać się z udzielaniem wskazówek jak strona powinna postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody, (por. wyrok WSA w Łodzi z 17.02. 2009 r. sygn. Akt II SA/Łd 806/08, Lex 478537 ). Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył również zasadę wyrażoną w art. 7, i art. 77 § 1 kpa tj. zasadę prawdy obiektywnej/zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. A zatem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy powinien jednoznacznie wyjaśnić jaki był rzeczywisty cel złożenia przez skarżącego pisma zatytułowanego "odwołanie" z 5.10.2009 r. (data na piśmie) i w zależności od przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie oraz jego wyników, wydać stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze, że konsekwencją ustalenia faktycznych intencji skarżącego będzie również rozpoznanie wniosku przez właściwy organ. Natomiast dopiero w sytuacji gdy ustalenia organu odwoławczego pozwolą ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że pismo skarżącego z 5.10.2009 r. stanowi odwołanie od decyzji Wójta Gminy T. z [...] października 2001 r. organ powinien przystąpić do badania dopuszczalności odwołania (czynności wstępne) oraz ocenić legitymację składającego odwołania jako strony procesowej (stosownie do art. 28-30 kpa). Trzeba również podkreślić, że w pierwszym stadium dokonuje się weryfikacji odwołania rozpoczynając od czynności wstępnych, a zatem badając czy odwołanie jest dopuszczalne i czy został zachowany termin do jego wniesienia. Negatywna weryfikacja odwołania w tym zakresie powinna prowadzić do zastosowania dyspozycji z art. 134 kpa tj. do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania lub uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W kolejnej fazie postępowania odwoławczego organy dokonują weryfikacji podmiotu wnoszącego odwołanie i gdy stwierdzą, że subiektywne przekonanie wnoszącego odwołanie, że jest stroną postępowania odwoławczego nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a więc stwierdzają, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa - następuje to w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. ( por. uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.07.1999 r., OPS 16/98, Lex 37956). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy w ocenie Sądu SKO w [...] w/w obowiązków nie wypełniło przechodząc od razu do badania legitymacji S. Z. jako strony postępowania odwoławczego zakończonego wydanie decyzji Wójta Gm. [...] z [...].10. 2001 r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdzając inne (niż dające podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania jakie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.