VI SA/Wa 209/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę VI SA/Wa 209/10 Uzasadnienie [...] Wojewódzki Inspektor Transportu drogowego w [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r. nałożył na T. W. za przejazd pojazdem nienormatywnym karę pieniężną w kwocie 1920 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę o dopuszczalnych naciskach do 10 t w związku z przekroczeniem tych nacisków na pojedynczej osi napędowej pojazdu powyżej 11 t do 11,5 t – 1140 zł – oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t – 780 zł. Decyzje wydano przy następujących ustaleniach; W dniu [...] sierpnia 2009 r. zatrzymano do kontroli na drodze krajowej nr 11 o dopuszczalnych naciskach osi na drogę do 10 t pojazd m-ki [...] nr rej. [...] z naczepą nr rej. [...]. Pojazdem kierował J.F. Kierowca podpisał protokół kontroli i ważenia pojazdu nie zgłaszając uwag oraz podpisał oświadczenia o zaznajomieniu go z zasadami ważenia pojazdu, o umożliwieniu mu zapoznania się z wynikami ważenia oraz o zapoznaniu się ze świadectwami legalizacyjnymi przyrządów pomiarowych użytych do kontroli i protokółem pomiaru pochyłości terenu. Kontrolujący okazali kontrolowanemu legitymacje służbowe. Do kontroli pojazdu użyto wagi statycznej do pomiarów dynamicznych posiadającej ważne świadectwo legalizacji ponownej, a strefa ważenia posiadała legalizację geodety uprawnionego. W wyniku ważenia stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 1,79 t. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. poinformowano T. W. o wszczęciu postępowania administracyjnego informując o prawie do złożenia wyjaśnień. W złożonych wyjaśnieniach przedsiębiorca podał, iż ładunek w związku z częściowym jego rozładowaniem u pierwszego odbiorcy uległ przemieszczeniu co spowodowało nierównomierność nacisków na osie. Kierowca nie mógł być obecny przy rozładunku dlatego nie miał wpływu na wadliwość rozmieszczenia towaru, a jednocześnie był przekonany o prawidłowości dokonania rozładunku, gdyż robił to profesjonalista. Z tych względów wnosił, na podstawie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, o umorzenie postępowania. Do swojego wyjaśnienia przedsiębiorca załączył wyjaśnienie kierowcy zbieżne z wyjaśnieniem strony składając jednocześnie wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcę. Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. organ administracji odmówił przeprowadzenia zgłoszonego dowodu uznając zgromadzony materiał w sprawie za wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W tym stanie faktycznym została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna, od której T. W. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzji zarzucono błędną ocenę stanu faktycznego przez niezgromadzenie pełnego materiału niezbędnego do wydania decyzji i naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 9, art. 77 i art. 78 k.p.a. Strona zaskarżyła jednocześnie postanowienie o odmowie przeprowadzenia zgłoszonego dowodu z przesłuchania świadka, wnosząc o jego przesłuchanie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Podkreślano, że odmowa przesłuchania świadka została wydana po wydaniu decyzji co było ewidentnym naruszeniem przepisów postępowania. Skarżący podkreślał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, które zaistniało podczas rozładunku towaru. Dlatego w jego ocenie uzasadnione było zastosowanie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym przez umorzenie postępowania w stosunku do niego oraz ewentualne zastosowanie art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych przez wszczęcie postępowania w stosunku do rozładowcy towaru, gdyż to z jego winy nastąpiło przesunięcie ładunku. Na tę okoliczność został właśnie zgłoszony świadek. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13g ust. 1, ust. 1b pkt 1, art. 40c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 7 pkt 7 lit. d) i e) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do zarzutu strony o niezastosowaniu art. 13g ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych organ administracji stwierdził, że w przypadku stwierdzenia nienormatywności pojazdu kara może zostać nałożona równolegle na przewoźnika i na załadowcę towaru, a więc nawet w przypadku ukarania załadowcy towaru przewoźnik również ponosi odpowiedzialność. Natomiast w sprawie ukarania za przejazd pojazdem nienormatywnym przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidują analogicznej sytuacji, jak określona w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym - wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika wskutek zdarzeń lub okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Organ administracji podkreślał, że przewoźnik odpowiada za wybór drogi, którą będzie wykonywał przewóz i za właściwe rozmieszczenie ładunku. Nie może być więc traktowany jako "narzędzie" załadowcy dlatego powinien tak zorganizować załadunek by nie dopuścić do przekroczenia parametrów pojazdu. Wskazując na te okoliczności organ uznał, że przesłuchanie zgłoszonego przez stronę świadka było zbędne, ponieważ nie wpływało na odpowiedzialność przewoźnika. Dlatego przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 78 k.p.a. uznano za zbędne, gdyż miała nim być okoliczność nie mająca znaczenia dla sprawy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. W. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych przez pominięcie odpowiedzialności rozładowcy towaru i przez to naruszenie art. 97 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym przez jego niezastosowanie. Podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego organ administracji publicznej powinien także wszcząć postępowanie przeciwko rozładowcy pojazdu, gdyż to wyłącznie jego działaniem doszło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów w pojeździe skarżącego. Z tych względów powinno się do skarżącego zastosować art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, bowiem w jego ocenie przepisy w nim wskazane nie wyłączają takiej możliwości. Na okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie mógł przewidzieć nieprawidłowego zachowania się rozładowcy towaru miał zeznać zgłoszony świadek. Zatem niedopuszczenie tego dowodu w sprawie naruszyło zasady określone w art. 75 § 1 i w art. 78 § 1 k.p.a. co doprowadziło do naruszenia również art. 7 k.p.a. przez niezebranie koniecznego materiału dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia. Podniesiono również zarzut oparty na art. 10 § 1 k.p.a., gdyż skarżącego nie powiadomiono o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji, przez co uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranego materiału i dowodów w sprawie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Jest poza sporem, że kontrolowany przejazd odbywał się bez zezwolenia, jak i nie jest sporne, iż pojazd nie spełniał wymaganych parametrów nacisku osi na drogę o dopuszczalnych naciskach do 10 t. Skarżący nie stawiał zarzutów nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli pojazdu podnosząc brak własnej winy w rozmieszczeniu ładunku uważając, że odpowiedzialność za to naruszenie powinien ponosić wyłącznie rozładowca towaru. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Ponieważ kontrolowany pojazd, będąc pojazdem nienormatywnym, jako nie spełniający parametrów nacisku osi na drogę poruszał się bez wymaganego zezwolenia, stosownie do art. 13g ust. 1 ww. ustawy przejazd tym pojazdem podlegał karze pieniężnej w wysokości określonej w lp. 7 pkt 7 lit. d) i lit. e) i w takich wysokościach kara ta została na przewoźnika nałożona. Kara pieniężna za przejazd pojazdu nienormatywnego jest nakładana na wykonującego przejazd oraz na rozładowcę (załadowcę) ładunku, jeżeli dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 13g ust. 1b pkt 1 i pkt 2 ustawy o drogach publicznych). W świetle tego przepisu w związku z art. 13g ust. 1 ustawy nie ma znaczenia, dla zastosowania sankcji pieniężnej w stosunku do przewoźnika zachowanie załadowcy (rozładowcy) towaru. Przewoźnik odpowiada za przejazd pojazdem nienormatywnym, a załadowca za niestaranność swojego działania. Zatem zachowanie obu podmiotów kształtuje rozłączną odpowiedzialność w zakresie naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych. Innymi słowy przewoźnik nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności przez przeniesienie konsekwencji wykonania przejazdu pojazdem nienormatywnym na załadowcę ładunku i odwrotnie, załadowca nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności tylko dlatego, że przewoźnik zdecydował się na przejazd pojazdem niewłaściwie załadowanym. Skarżący odwoływał się do przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym wywodząc z tego przepisu swoje żądanie umorzenia postępowania, a w postępowaniu sądowym, żądanie uchylenia obu decyzji administracyjnych. Należy zatem zwrócić uwagę na to, do jakich sytuacji regulacja ta się odnosi. Zgodnie z wymienionym art. 93 ust. 7 ustawy przepisów jego ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio (przepis ten dotyczy możliwości odwołania). Należy zatem ustalić do jakich sytuacji odnosi się art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Wskazuje on, że nie stosuje się ust. 1 do 3 tego artykułu jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie tych przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W wymienionych ust. 1-3 art. 97 ustawy o transporcie drogowym chodzi o następujące sytuacje: 1. Uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1 (czyli uprawnieni do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, oraz warunków w nich określonych), mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. 1a. Decyzja, o której mowa w ust. 1, wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli. 2. W przypadku gdy podczas kontroli granicznej na kontrolowanego zostanie nałożona kara, o której mowa w ust. 1, przeprowadzający kontrolę uprawnieni są do uniemożliwienia kontrolowanemu wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, z zastrzeżeniem ust. 4 (przedsiębiorca krajowy uiszcza nałożoną karę pieniężną w terminie 21 dni od dnia jej wymierzenia). Jak wynika z powołanych przepisów żadna z wymienionych sytuacji nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy. Przepis ust. 1 art. 93 ustawy o transporcie drogowym określa uprawnionych do kontroli wskazanych przez art. 89 ust. 1 tej ustawy. Stosownie do tego przepisu uprawnionymi do kontroli są podmioty wskazane w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, jednakże kontrola według art. 87 dotyczy wyłącznie dokumentów oraz warunków w nich określonych, z zastrzeżeniem ust. 2 (zastrzeżenie to nie odnosi się do sytuacji zaistniałej w sprawie) i uprawnionymi do takiej kontroli są: 1) funkcjonariusze Policji; 2) inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego; 3) funkcjonariusze celni; 4) funkcjonariusze Straży Granicznej; 5) upoważnieni pracownicy zarządców dróg publicznych - z wyłączeniem dokumentów, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a i ust. 4; 6) inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy - w odniesieniu do zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju; 7) upoważnieni pracownicy właściwego organu, o którym mowa w art. 18 ust. 1 - w odniesieniu do przewozów regularnych i regularnych specjalnych."; Zatem wymieniony przepis art. 89 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym określa jedynie uprawnionych do kontroli dokumentów wymienionych w art. 87 (w szczelności jego ust. 1 pkt 1 i 3 lit. d), tj. czy kierujący pojazdem posiada podczas kontroli przy sobie wypis z licencji oraz dokumenty związane z przewozem w tym zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. W tych okolicznościach organ administracji prawidłowo wywiódł, iż w rozpoznawanej sprawie wymieniony przepis art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym nie miał zastosowania. W sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie II GSK 4/07). Zdaniem skarżącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i przepisów art. 75 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. nastąpiło skutkiem nieprzeprowadzenia przez organ administracji zgłoszonego dowodu z zeznań kierowcy. Gwoli przypomnienia osoba ta miała zeznać na okoliczność winy rozładowcy ładunku w tym, że skutkiem złego rozładunku pojazd stał się nienormatywny. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 k.p.a.). Jak wynika z ustaleń organu administracji publicznej i okoliczności wskazanych wyżej nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu w sprawie nie miało istotnego wpływu na jej wynik. To, że rozładowca mógł niewłaściwie rozładować ładunek nie zwalniało przewoźnika z odpowiedzialności za jego przewóz na pojeździe nie spełniającym wymaganych parametrów, a w świetle powołanych przepisów ustawy o transporcie drogowym skarżący nie miał podstawy do uniknięcia odpowiedzialności za tak wykonany przewóz. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.