III SA/Gd 24/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Kuratora Oświaty [...] z dnia 23 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza z dnia 17 września 2009 r. nr [...]. Decyzją z dnia 17 września 2009 r. Burmistrz stwierdził wygaśnięcie decyzji Burmistrza z dnia 26 sierpnia 2009 r. nr [...] o nadaniu J. N. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu wskazał, że J. N. nabyła w drodze decyzji stopień nauczyciela mianowanego, jednak w momencie wręczania decyzji odmówiła złożenia ślubowania. Z art. 15 Karty Nauczyciela wynika bezwzględna konieczność złożenia ślubowania, wobec czego na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. należało orzec jak w decyzji. J. N. wniosła odwołanie od tej decyzji podnosząc, iż żaden przepis ustawy nie uzależnia nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego od złożenia przez niego ślubowania. Wyjaśniła również, iż przyczyną odmowy złożenia ślubowania nie było jej wyznanie. Ślubowanie gotowa była złożyć zastępując w jego treści słowo "umiłowanie" słowem "uszanowanie". Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 23 listopada 2009 r. nr [...] Kurator Oświaty, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca odmówiła złożenia ślubowania przed wręczeniem aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego, wobec czego wręczenie aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego zawieszono. Następnie wezwano skarżącą do złożenia ślubowania, lecz ponownie odmówiła ona złożenia ślubowania. Taka sytuacja uniemożliwia wykonanie decyzji o nadaniu stopnia nauczyciela mianowanego, wobec czego decyzja ta stała się bezprzedmiotowa. W niniejszej sprawie strona zrezygnowała z przyznanego jej uprawnienia. Decyzja nadająca stopień nauczyciela mianowanego nie może być wydana bez złożenia ślubowania. Z art. 15 Karty Nauczyciela wynika, że przy nadawaniu stopnia nauczyciela mianowanego nauczyciel składa ślubowanie, a treść roty jest jednoznacznie określona i nie może być zmieniona. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wadliwie wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia, bowiem przywołał art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. zamiast art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 23 listopada 2009 r. J. N. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Podniosła, że decyzja o nadaniu jej stopnia awansu zawodowego nie stała się bezprzedmiotowa, jak też że art. 15 Karty Nauczyciela nie zawiera zapisu, iż niezłożenie ślubowania powoduje utratę stopnia awansu zawodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo w piśmie z dnia 24 marca 2010 r. organ jednoznacznie wyjaśnił, że decyzja Burmistrza z dnia 26 sierpnia 2009 r. nr [...] o nadaniu J. N. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego nie została skarżącej doręczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz nie z powodów w niej wskazanych. Stopień awansu zawodowego nadaje się w drodze decyzji administracyjnej, co wynika wprost z treści art. 9 b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 97 poz. 674 ze zm.). Zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. decyzje doręcza się stronom na piśmie. Przepis art. 109 § 2 k.p.a. stanowi natomiast, że w przypadkach wymienionych w art. 14 § 2 decyzja może być stronom ogłoszona ustnie. Art. 14 § 2 k.p.a. przewiduje, że sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie, przy czym treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Należy podkreślić, że ogłoszenie ustne decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady pisemności. Przepis art. 9 b ust. 5 Karty Nauczyciela normuje, jakie elementy w szczególności (czyli - co najmniej) zawiera akt nadania stopnia awansu zawodowego. Ponadto nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem - a sytuacja taka może mieć miejsce wielokrotnie - następuje m.in. zgodnie z posiadanym przez nauczyciela stopniem awansu zawodowego (art. 11 Karty Nauczyciela). Nauczyciel wobec tego we własnym interesie musi posiadać akt nadania stopnia awansu zawodowego, by móc wykazać, jaki posiada stopień awansu zawodowego. Wynika z powyższego, że decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego musi być stronie doręczona, a nie ogłoszona ustnie. Przepis art. 110 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Przepis ten wyraża zasadę związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 grudnia 2000 r., FPS 10/00 (publ. ONSA 2001/2/56, LEX nr 44971) Naczelny Sąd Administracyjny, w powołaniu na poglądy doktryny i orzecznictwa stwierdził, że decyzja administracyjna jest aktem zewnętrznym będącym oświadczeniem władczym woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Podkreślono, że oświadczenie woli, które ma być złożone adresatowi decyzji, złożone jest z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią. Decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymogi formalne), ale niedoręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co uzasadnia przyjęcie, że decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia (ogłoszenia). Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił też - w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r., II OSK 714/06 (publ. ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 132) - pogląd odmienny - że przepisy k.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem i że decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie zaś ma na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia. Odnosząc się do tego ostatniego poglądu należy jednak podkreślić fakt, że przepis art. 15 ustawy Karta Nauczyciela stanowi wyraźnie, że "przy nadawaniu stopnia nauczyciela mianowanego nauczyciel składa ślubowanie, potwierdzając je podpisem (...)". Ustawodawca użył sformułowania "przy nadawaniu", nie zaś "po nadaniu", co należy uznać - zgodnie z zasadą racjonalności działania ustawodawcy - za zabieg celowy. Sformułowanie to powoduje, że w tego rodzaju sprawie, jak niniejsza, nie można mówić o tym, że decyzja (akt nadania) rozpoczyna swój byt prawny z chwilą fizycznego jej sporządzenia. Skarżąca, co nie było sporne, nie złożyła ani w dniu 26 sierpnia 2009 r. (dniu fizycznego sporządzenia aktu), ani później, ślubowania. Dopiero po tej czynności akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego mógłby rozpocząć swój byt prawny, być wprowadzony do obrotu prawnego. Nie było też sporne, że akt nadania stopnia awansu zawodowego nigdy nie został skarżącej doręczony. W tej sytuacji decyzja Burmistrza z dnia 26 sierpnia 2009 r. nie mogła być i nigdy nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Organy administracji obu instancji uznały jednak, że istnieją przesłanki do orzeczenia wygaśnięcia decyzji Burmistrza z dnia 26 sierpnia 2009 r. na podstawie art. 162 § 1 k.p.a. Nie można było jednak orzec o wygaśnięciu decyzji, która nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Tak więc zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.