I SA/Bd 57/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi Z. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Syg akt I SA/Bd 57/10 UZASADNIENIE Skarżący, jako zobowiązany, w terminie wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji wszczętej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach: [...] i [...] powołując się na nieistnienie obowiązku. Zdaniem zobowiązanego opłata dodatkowa nie stanowi należności wynikającej z mocy prawa, lecz z orzeczenia wydanego w indywidualnej sprawie. W tej sytuacji wezwanie w sprawie nieopłacenia postoju powinno być sporządzone i doręczone zgodnie z przepisami k.p.a. oraz spełniać wymogi z art. 54 § 1 k.p.a. Ponadto skarżący zakwestionował sposób pozostawienia wezwania wystawionego przez kontrolera za wycieraczką przedniej szyby samochodu. Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel odmówił uznania zgłoszonego zarzutu. Organ powołał podstawę prawną pobierania opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania (dalej SPP). Ponadto stwierdził, że nie ma możliwości, aby kontroler spisał samochód, który nie był faktycznie zaparkowany w strefie płatnego parkowania. Wezwanie jest powiadomieniem o obowiązku uiszczenia opłaty w takiej strefie i przepisy nie nakładają na kontrolerów obowiązku doręczenia wezwań i ich kwitowania przez kierowców (nie są to mandaty, a kontrolerzy nie mają uprawnień do legitymowania kierowców). W tego rodzaju sprawach nie prowadzi się postępowania zmierzającego do wydania decyzji administracyjnej. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 124 k.p.a. poprzez brak oznaczenia organu administracji publicznej wydającego postanowienie oraz brak podpisu osoby upoważnionej; art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów o właściwości miejscowej (błędne pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.); art. 19 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie właściwości rzeczowej (organem właściwym jest Dyrektor Izby Skarbowej w Ł.). Jednocześnie podtrzymując zarzuty zgłoszone w piśmie z dnia [...] wskazał iż organ w ogóle się do nich nie odniósł. W związku z podniesionym w zażaleniu zarzutem braku podpisu na postanowieniu osoby upoważnionej na zaskarżonym postanowieniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do skarżącego o przedłożenie kserokopii doręczonego mu postanowienia. Na dokumencie przekazanym przez stronę widnieje podpis zastępcy Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T. - inż. S. K., czyli osoby, która podpisała egzemplarz postanowienia znajdujący się w aktach sprawy. Postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że stanowisko w nim zawarte jest zgodne z prawem. Organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie, w charakterze wierzyciela rozpatrującego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, występuje Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w T. ponieważ zobowiązanie dotyczy nieuiszczenia opłaty parkingowej za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania na terenie miasta Torunia. W uprawnienie do pobierania wymienionej opłaty ustawodawca wyposażył zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządcę drogi, którym w granicach miast na prawach powiatu jest prezydent miasta (art. 13 b ust. 7 i art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). Natomiast organem egzekucyjnym w sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zduńskiej Woli. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, a nie organ wyższego stopnia właściwy dla organu egzekucyjnego. Na tej podstawie organem wyższego stopnia w sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T.. Odnosząc się do podstaw prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ powołał się na treść ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych regulującą kwestie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. Wskazał na art. 13 ust. 1 tej ustawy stanowiący, że korzystający z dróg publicznych są zobowiązani do ponoszenia opłat m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Stosownie do treści art. 13 f za nieuiszczenie opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pobiera się opłatę dodatkową, której wysokości określa rada miasta. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł. Pobiera ją zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (art. 13f ust. 3). W ocenie organu odwoławczego z analizy przywołanych przepisów wynika, iż obowiązek uiszczania zarówno opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej w razie stwierdzenia niewniesienia opłaty za korzystanie z dróg publicznych, spoczywa na podmiocie korzystającym z dróg publicznych i wynika on bezpośrednio z przepisu prawa. Brak jest przepisów, z których wynikałoby, że wymiar opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, następuje w trybie indywidualnego postępowania. Nie istniały więc podstawy prawne zawierające procedury, które powodowały nadanie obowiązkowi zapłaty kary pieniężnej indywidualnego charakteru w drodze wydania decyzji lub postanowienia przez właściwy organ władzy publicznej. Oznacza to, że obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej w razie stwierdzenia braku wniesienia opłaty za korzystanie z dróg publicznych został nałożony na korzystających z tych dróg bezpośrednio z przepisu prawa, tj. art. 13 f ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Kolegium wskazało, iż podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu przymusowego wykonania obowiązku zapłaty powyższej opłaty jest przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Źródło powstania obowiązku podlegającego egzekucji wynikało bowiem bezpośrednio z przepisów prawa. Dla jego powstania nie jest potrzebne skonkretyzowanie tego obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. W ocenie Kolegium wierzyciel zasadnie odmówił zobowiązanemu uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji (nieistnienia obowiązku). Wyjaśniono, iż organ pierwszej instancji wskazał m.in. podstawę prawną naliczenia i egzekwowania opłaty dodatkowej oraz charakter wezwania określonego w § 2 pkt 13 Regulaminu Strefy Płatnego Parkowania stanowiącego załącznik nr 2 do uchwały Rady Miasta T.Nr [...] z dnia [...] Organ odwoławczy stwierdził, iż strona bezpodstawnie przywołała przepisy k.p.a. dotyczące wezwań. Wyjaśnił, iż należy odróżnić wezwanie wystawiane na podstawie Regulaminu SPP przez kontrolera, informujące o nałożeniu opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdów samochodowych w SPP bez uiszczonej opłaty od wezwania regulowanego przez art. 50 k.p.a. i następne, które stanowi czynność procesową organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Kontroler MZD nie jest organem administracji publicznej, ani też na etapie prowadzonych przez niego czynności kontrolnych nie ma mowy o jakimkolwiek postępowaniu administracyjnym. Ponadto organ II instancji uznał za przekonujące stanowisko wierzyciela zgodnie z którym brak jest uzasadnionych podstaw, aby przypisać złą wiarę kontrolerowi, który stwierdził fakt nieopłacenia biletu za parkowanie w SPP wskazując, iż w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności, które wskazywałyby na niewłaściwe działanie osoby wystawiającej wezwanie. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania wskutek prowadzenia wadliwego postępowania zmierzającego do wymierzenia opłaty dodatkowej (w istocie będącej karą administracyjną) oraz przeprowadzenia wadliwego postępowania w zakresie zarzutów do postępowania egzekucyjnego i postępowania odwoławczego poprzez wydanie decyzji drugoinstancyjnej przez organ niewłaściwy miejscowo a także nie ustosunkowanie się do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów przez organy obu instancji. Skarżący wskazał, iż opłata dodatkowa za nieopłacenie parkowania jest dochodem budżetu Miasta T., którego Prezydent jest organem administracji publicznej, w związku z czym prowadząc czynności kontrolne w celu wystawienia opłaty zarząd drogi obowiązany jest przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie dowodowe a wymierzenie kar pieniężnych winno następować w drodze decyzji administracyjnej. Wymagają tego zasady demokratycznego państwa prawa. W przedmiotowym postępowaniu zmierzającym do pobrania kary pieniężnej nastąpiła konkretyzacja sytuacji prawnej jednostki, przy czym o fakcie wymierzenia tej kary dowiedziała się ona dopiero z upomnienia przesłanego po wielu miesiącach (latach). Autor skargi zakwestionował również sposób doręczenia zawiadomienia poprzez włożenie go za wycieraczkę samochodu. Wskazał, iż funkcjonariusze nabywając wiedzę o numerze rejestracyjnym samochodu mogą sprawdzić dane jego właściciela, a wtedy nie ma przeszkód aby mu wysłać akt wymierzający opłatę dodatkową na adres zamieszkania. Wymierzenie kary przy zastosowaniu takowej "procedury" ogranicza prawa jednostki, która na etapie wymierzania tej kary nie ma zagwarantowanych jakichkolwiek możliwości ich obrony. Ta forma doręczania jest w ocenie skarżącego rażącym naruszeniem art. 32 Konstytucji RP, stanowiącego, iż wszyscy są równi wobec prawa, mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne oraz do tego by nie być dyskryminowanym z jakichkolwiek przyczyn. Ponadto autor skargi stwierdził, iż przepisy Kpa zawierają zamknięty katalog sposobów doręczenia pism stronom postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi, stwierdzając iż w stosunku do zarzutów w niej podniesionych organ odniósł się w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie wyraża stanowisko wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, co determinuje właściwość rzeczową orzekających organów w sprawie, w tym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., jako organu odwoławczego. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 24, poz 151 ze zm. dalej ustawa pea) zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które to stanowisko wyrażone w formie zaskarżalnego postanowienia, wiąże organ w sprawie. W zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo wyłożył podstawę prawną odpowiedzialności skarżącego wskazując, że zgodnie z art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych z 21 marca 1985r, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Ustanawianie takich stref, jak również wysokość opłat ustala rada gminy. Zgodnie z art. 13f ust 1, 2 i 3 ustawy o drogach publicznych, brak uiszczenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania skutkuje obowiązkiem pobrania opłaty dodatkowej, której wysokość nie może przekroczyć 50 zł. Opłatę taką pobiera zarząd drogi (Miejski Zarząd Dróg), a w przypadku jego braku – zarządca drogi (art. 13f ust 3 ustawy). Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej nałożony został przepisami prawa i po spełnieniu wszystkich przesłanek (korzystanie z drogi publicznej, parkowanie w strefie płatnego parkowania, brak opłaty z tego tytułu) rodzi automatycznie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Jest to obowiązek powstający z mocy prawa, którymi są przepisy prawa powszechnie obowiązujące, wyznaczone art. 87-94 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy pea egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisów prawa, chyba że z przepisów szczególnych wynika tryb egzekucji sądowej. W tych przypadkach nie zachodzi potrzeba konkretyzacji obowiązku w drodze aktu indywidualnego w postaci decyzji lub postanowienia. Taki przypadek zachodzi właśnie w sprawie w odniesieniu do obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej za nieopłacenie parkowania w strefie płatnego parkowania. Zobowiązanym jest w takim przypadku właściciel auta, który jednak może wskazać inną osobę faktycznie korzystającą z samochodu. Powyższe uregulowania stanowią o niezasadności zarzutu skargi, jakoby w sprawie winna zostać wydana decyzja administracyjna w przedmiocie egzekwowanego zobowiązania. Powołany na tę okoliczność w skardze wyrok sądu administracyjnego w sprawie II SA/Bd 754/04 prezentuje odosobnione stanowisko. Wielokrotnie sądy administracyjne potwierdzały, że obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej (opłaty o tożsamym charakterze) powstaje z mocy prawa, czego przykładowym wyrazem są stanowiska zawarte w wyrokach: NSA z 09.12..2009 w sprawie I OSK 869/09, z 11.03.2009r w sprawie I OSK 1513/08, z 07.12.2005 w sprawie FSK 2580/04, WSA w Poznaniu z 27.01.2010 w sprawie III SA/Po 392/09, WSA w Bydgoszczy z 23.09.2009 w sprawie I SA/Bd 452/09. Skarżący w skardze kwestionował procedurę postępowania, w ramach której kontrolowany jest obowiązek uiszczenia opłat w strefie płatnego parkowania. W istocie nie podważał on ustalenia, że parkował w tejże strefie i nie uiścił należnej opłaty. Okoliczność tę odnotowali kontrolerzy rejestrując markę i nr rejestracyjny pojazdu. Dopiero taka informacja stanowiła podstawę do ustalania danych właściciela, co do którego przyjmuje się domniemanie faktyczne, że parkował pojazd w strefie płatnego parkowania. Informacja zamieszczona za wycieraczką pojazdu stanowi czynność faktyczną potwierdzającą poczynione ustalenia o nieuiszczeniu opłaty za parkowanie. Nie ma podstaw prawnych, by w odniesieniu do niej stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o doręczeniach. Z uwagi na specyfikę i skalę obowiązku przyjęcie takich zasad postępowania wydaje się w pełni uzasadnione, jednocześnie nie zostały one zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, który wypowiadał się w kwestiach opłaty za parkowanie. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP albowiem wyrażona w nim zasada równości prawa stanowi także o tym, że każdy podmiot parkując w strefie płatnego parkowania ustalonej zgodnie z obowiązującym prawem ma obowiązek uiścić stosowną opłatę za parkowanie, a w przypadku jej braku – stosowną opłatę dodatkową. Ustalona procedura postępowania w takich sprawach jednakowo traktuje podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.