III SA/Wa 1708/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2010 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu błędu pisarskiego zawartego w postanowieniu oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] listopada 2008 r., na podstawie art. 113 § 1 w zw. z art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a."), z urzędu sprostował oczywiste omyłki pisarskie w swoim postanowieniu z [...] października 2008 r. Sprostowanie polegało na wpisaniu prawidłowego nazwiska strony brzmiącego "S." w miejsce "S.". Wyjaśnił, że z akt egzekucyjnych oraz pism pełnomocnika strony w toku postępowania egzekucyjnego wynikało, że zobowiązaną była E. S.. Postanowienie z [...] października 2008 r., uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2008 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i umarzające postępowanie pierwszej instancji, skierowane zostało do niej jako do zobowiązanej. Wskutek oczywistej omyłki pisarskiej w oznaczeniu strony - adresata postanowienia oraz w treści postanowienia zastosowano błędną pisownię nazwiska zobowiązanej, pomyłkowo dodając literę "i". Skarżąca – E. S., w imieniu której w postępowaniu administracyjnym i sądowym działał pełnomocnik, w zażaleniu na to postanowienie wniosła o jego uchylenie w całości. Nie zgodziła się z argumentacją organu, że błędne oznaczenie strony było w istocie oczywistą omyłką pisarską. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz piśmiennictwo, Skarżąca stwierdziła że Dyrektor Izby Skarbowej nie był uprawniony do sprostowania pomyłki polegającej na błędnym oznaczeniu strony. Sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie podlegają bowiem błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz konsekwencji zastosowania określonej normy. Błędem pisarskim jest widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo opuszczenie jednego lub kilku wyrazów. Na równi z błędami pisarskimi traktowane są omyłki pisarskie. Z powyższego Skarżąca wywiodła, że postanowienie podjęte w trybie art. 113 § 1 k.p.a. może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, tj. błędów pisarskich i rachunkowych oraz oczywistych omyłek, które nie wpływają na zmianę rozstrzygnięcia podjętego w prostowanej decyzji. Zmiany decyzji dotkniętej wadą istotną dokonać należy w oparciu o art. 154–163 k.p.a. Zdaniem Skarżącej wskazanie w postanowieniu błędnego nazwiska strony miało negatywne konsekwencje w zakresie niemożności doręczenia zaskarżonego postanowienia stronie postępowania. W jej ocenie zaskarżonym postanowieniem faktycznie dokonano nie sprostowania, a zmiany postanowienia rozstrzygającego o istocie sprawy, bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania i stosownego uzasadnienia. Uczyniono to przy tym w niewłaściwej formie, tj. postanowieniem zamiast decyzją. Postanowieniem z [...] lipca 2009 r. Minister Finansów zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Tak jak Skarżąca uznał, że na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowane być mogą nieistotne wadliwości decyzji (postanowienia). Jego zdaniem oczywistość omyłki można stwierdzić porównując tekst decyzji z tekstem niektórych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto omyłka jest oczywista, gdy nie zmienia rozstrzygnięcia i co do istotny stoi na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi. Podanie w treści (w oznaczeniu strony i w uzasadnieniu) postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów egzekucyjnych, nazwiska Skarżącej z błędem pisarskim polegającym na nieumyślnym dodaniu litery "i", w porównaniu z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami i dokumentami jako elementami niezbędnej oczywistości, Minister Finansów ocenił jako sprzeczne z zamierzeniem Dyrektora Izby Skarbowej. Wskazany w postanowieniu prawidłowy adres Skarżącej pozwalał na właściwą identyfikację osoby zobowiązanej. Ponadto konfrontacja treści postanowienia z materiałem dowodowym pozwalała uznać dokonanie omyłki za przypadkowe, co przesądzało o jej oczywistym charakterze. Błąd powstały w rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej miał charakter oczywistej omyłki pisarskiej i podlegał korekcie w trybie art. 113 k.p.a. Zdaniem Ministra Finansów Skarżąca niezasadnie przedstawiła tę pomyłkę jako nieprawidłowe oznaczenie strony. Należy bowiem odróżnić błąd w pisowni nazwiska od istotnych wadliwości, polegających np. na wskazaniu w rozstrzygnięciu innej strony, który to błąd wymaga zmiany oznaczenia strony, czy też na niepełnym oznaczeniu strony, wymagającym korekty polegającej na dodaniu innych osób występujących w sprawie jako strony. Ponieważ żadna z tych okoliczności nie wystąpiła, przytoczone przez Skarżącą tezy z wyroków sądów administracyjnych nie miały w sprawie zastosowania, a żądanie wyeliminowania wady w drodze decyzji opartej na art. 154-163 k.p.a. było bezzasadne. Na poparcie swojego stanowiska Minister Finansów wskazał orzecznictwo. W ocenie Ministra Finansów niepotwierdzony był zarzut niemożności doręczenia stronie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z [...] października 2008 r. Wskazane w postanowieniu parametry składające się na oznaczenie strony, tj. imię, nazwisko i adres oraz reprezentacja strony przez pełnomocnika, zapewniały właściwe doręczenie korespondencji do rąk adresata. Błąd w nazwisku nie miał wpływu na doręczenie. W skardze złożonej na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 113 k.p.a. przez błędną interpretację, skutkującą dokonaniem przez organ pierwszej instancji sprostowania postanowienia "Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]" [zdaniem Sądu jedynie omyłkowo wskazano to postanowienie zamiast postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] października 2008 r. nr [...] oraz błędnym przyjęciem, iż ww. postanowienie zostało jej doręczone w sposób prawidłowy. Skarżąca podniosła, że błędne oznaczenie osoby zobowiązanej nie stanowi oczywistej omyłki pisarskiej i nie może być sprostowane w trybie art. 113 k.p.a. Uzasadniając zarzuty skargi powtórzyła uzasadnienie zażalenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawioną tam argumentację. Jego zdaniem Dyrektor Izby Skarbowej skorygował jedynie oczywistą omyłkę w pisowni nazwiska strony. Korekta ta w żaden sposób nie zmieniała materii rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. I. Kontroli Sądu podane zostało postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] października 2008 r., uchylającym postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz umarzającym postępowanie pierwszoinstancyjne. W sprostowanym postanowieniu nazwisko Skarżącej pisane było jako "S.", podczas gdy jego prawidłowe brzmienie wskazane przez Skarżącą to "S.". Wadliwość polegała więc na dodaniu w nazwisku Skarżącej litery "i". Organy orzekające uznały powyższe za oczywistą omyłkę (błąd pisarski), podlegającą sprostowaniu na podstawie art. 113 k.p.a. Skarżąca natomiast wpisaniu w postanowieniu niewłaściwego brzmienia jej nazwiska przypisała istotne znaczenie, a mianowicie skutek w postaci wadliwego oznaczenia adresata postanowienia i nieprawidłowego doręczenia tego postanowienia. Jej zdaniem błąd taki nie mógł być sprostowany w oparciu o ww. przepis. II. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] października 2008 r. adresowane było do "Pani E. S.", reprezentowanej przez pełnomocnika – adw. A. S.. Powyższa pisownia nazwiska Skarżącej używana była w całym postanowieniu, zarówno w jego sentencji, jak i uzasadnieniu. Postanowienie doręczone zostało pełnomocnikowi na adres jego kancelarii 24 października 2008 r., o czym świadczy potwierdzenie odbioru, opatrzone pieczątką kancelarii. W aktach sprawy znajduje się kserokopia zażalenia złożonego przez pełnomocnika na inne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., tj. z [...] października 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono opisaną wyżej błędną pisownię nazwiska Skarżącej. Z treści zażalenia wynika, iż zaskarżone nim postanowienie również dotyczyło prowadzonego wobec Skarżącej postępowania egzekucyjnego. Sprostowania swojego postanowienia z [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej dokonał z urzędu. III. Ponieważ sprostowane zostało postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, w którym odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a. (art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), prawidłowo zastosowano w sprawie przepisy tego kodeksu. Przepis art. 113 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z mocy art. 126 k.p.a. przepis ten ma zastosowanie do postanowień. Stwierdzić należy, że opierając się na orzecznictwie i piśmiennictwie, strony postępowania właściwie zdefiniowały oczywiste omyłki, możliwe do sprostowania w trybie określonym powyższym przepisem, jako nie posiadające wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w indywidualnym akcie administracyjnym (postanowieniu, decyzji). Innymi słowy, tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 258/07; Lex 505247). Sytuacja taka w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Sprostowanie postanowienia dokonane przez Dyrektora Izby Skarbowej nie dotyczyło ani treści samego rozstrzygnięcia, ani też ustaleń faktycznych stanowiących jego podstawę. Nie został również zmieniony przedmiot sprawy. Niewątpliwie błędne skierowanie postanowienia do osoby nie będącej stroną postępowania – jeżeli ma miejsce – nie podlega sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Jednak oceniając skutki błędu w oznaczeniu adresata postanowienia należy mieć na względzie okoliczność, że postanowienie zawiera rozstrzygnięcie skierowane do konkretnej "osoby", a nie do "nazwiska". Nazwisko jest tylko jednym z elementów identyfikujących adresata jako stronę postępowania. Dlatego też należy odróżnić sytuację, gdy błędnie ustalono osobę, o której prawach lub obowiązkach rozstrzyga określony indywidualny akt administracyjny tj. osobę której prawa przysługują lub którą obowiązki te obciążają, od sytuacji gdy wadliwość sprowadza się do wpisania imienia lub nazwiska strony w błędnym brzmieniu. W pierwszym przypadku ktoś inny (inna osoba) powinien być adresatem aktu administracyjnego, w drugim zaś adresat jest ustalony prawidłowo, a jedynie niewłaściwie "oznaczony", inaczej – "nazwany". Zdaniem Sądu taki błąd w oznaczeniu adresata jest możliwy do sprostowania, jako oczywista omyłka pisarska, o jakiej mowa w art. 113 § 1 k.p.a. W postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z [...] października 2008 r. wystąpiła wadliwość drugiego rodzaju, sprowadzająca się do błędu w nazwisku. W ocenie Sądu wpisanie w tym postanowieniu nazwiska "S.", a nie "S.", było oczywistą omyłką, a dokładnie błędem pisarskim (tzw. literówka). Pomimo tego błędu nie ulega bowiem wątpliwości, że adresatem postanowienia była właśnie Skarżąca. Skarżąca nie twierdziła, aby sprostowane postanowienie nie dotyczyło jej sprawy, a sprawy innej osoby. Twierdzenie takie byłoby oczywiste, gdyby rzeczywiście Skarżąca lub jej pełnomocnik uważali, że błędnie wskazano ją w postanowieniu jako adresata. Nie sposób bowiem przyjąć, że osoba reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, której doręczono postanowienie w sprawie innej osoby i następnie postanowienie zawierające sprostowanie polegające na wpisaniu jej nazwiska, nie podniosła takiej okoliczności skarżąc postanowienie o sprostowaniu. Tymczasem ani w zażaleniu, ani w skardze Skarżąca nie twierdziła, że sprostowane postanowienie dotyczyło nie jej, a innej osoby. Nie kwestionowała też ustaleń Dyrektora Izby Skarbowej w tym zakresie opartych m.in. na adresie jej miejsca zamieszkania oraz numerach NIP i PESEL. Skarżąca podważała jedynie możliwość uznania błędu w jej nazwisku za oczywistą omyłkę. Negatywnych skutków tej omyłki Skarżąca upatrywała natomiast w niemożności doręczenia jej postanowienia obarczonego tą omyłką. Rację ma Minister Finansów twierdząc, że błąd w nazwisku Skarżącej nie spowodował trudności w doręczeniu postanowienia z [...] października 2008 r. Postanowienie to prawidłowo doręczono pełnomocnikowi Skarżącej, zgodnie z wymogami art. 40 § 2 k.p.a., nakazującego doręczanie pism ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, a nie stronie. W ww. postanowieniu Skarżącą identyfikował również adres, a także dane dotyczące postępowania egzekucyjnego (np. numery tytułów wykonawczych, daty i numery postanowień organu egzekucyjnego), w którym zostało ono wydane. Dane te bez wątpienia pozwalały profesjonalnemu pełnomocnikowi stwierdzić, iż otrzymane postanowienie rozstrzygało zażalenie, jakie złożył w imieniu swojej mocodawczyni – E. S.. Adres Skarżącej, taki jak podany w sprostowanym postanowieniu, pełnomocnik wskazał w zażaleniu i skardze. Sąd podziela poglądy wyrażone w przytoczonych przez Skarżącą tezach z orzeczeń sądowych i piśmiennictwa. Rzecz jednak w tym, że nie mają one w rozpatrywanej sprawie zastosowania, ponieważ omyłka w nazwisku Skarżącej była błędem pisarskim, nie mającym żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie nie istnieje żadna okoliczność świadcząca, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] października 2008 r. skierowano do niewłaściwej osoby, a sprostowanie błędu w nazwisku Skarżącej oznaczało zmianę adresata postanowienia. Zdaniem Sądu okoliczność, że błąd pisarski popełniony przez Dyrektora Izby Skarbowej, polegał na dodaniu w nazwisku Skarżącej jednej litery, wskazuje na jego oczywisty i niezamierzony charakter. To zaś nakazuje zaliczyć go do kategorii oczywistych omyłek w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., podlegających sprostowaniu w oparciu o ten przepis. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa, a zatem brak było podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Zarzuty Skarżącej były niezasadne. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).