II SA/Po 555/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z dnia [...]r. uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...]r i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., na podstawie art. 121 § 2 w związku z art. 119 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nałożył na J. J. grzywnę w wysokości [...] zł. Jak wynika z załączonego do akt sprawy dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia, zostało ono doręczone skarżącemu skutecznie w dniu [...] r., jednak bez pouczenia o terminie i sposobie złożenia zażalenia. J. J. zażalenie na powyższe postanowienie złożył osobiście w dniu [...] r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla powiatu ziemskiego w P.. Po rozpatrzeniu zażalenia, W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 2, art. 123 § 1 w związku z art. 144 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że zaskarżone postanowienie, wbrew art. 124 § 1 kpa nie zawierało pouczenia o środkach zaskarżenia oraz uzasadnienia faktycznego. Organ wyjaśnił też, że zażalenie J. J. złożono w 9 dni od otrzymania postanowienia, jednakże ze względu na brak w tym postanowieniu pouczenia o środkach zaskarżenia, organ odwoławczy "nie czyni zarzutu z przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia zażalenia". W dalszej kolejności organ II instancji rozpoznał sprawę merytorycznie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi J. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, ewentualnie stwierdzenia jego nieważności, podnosząc, że zostało wydane: - z naruszeniem art. 122 § 3 w związku z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem postanowienie o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia zostało wydane przed rozpoznaniem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego złożonych przez skarżącego równocześnie z zażaleniem, - z naruszeniem art. 138 § 2 kpa poprzez jego bezzasadne zastosowanie i nierozpoznanie istoty sprawy, pomimo niewskazania okoliczności sprawy, które wymagałoby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, - rażącego naruszenia art. 139 kpa poprzez wskazanie konieczności orzeczenia grzywny w wyższej wysokości niż ustalił organ I instancji, - rażącego naruszenia art. 15 kpa przez narzucenie organowi I instancji sposobu rozstrzygnięcia sprawy, - naruszenia art. 7, 77, i 107 § 3 kpa poprzez niezajęcie stanowiska co do zarzutów zażalenia. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych niż podniesione w skardze przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procedurą administracyjną według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd przy tym rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną bądź poprawnością w przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U Nr 156 1270 ze zm. - dalej ppsa). Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Na skutek tak przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy orzekający w rozpoznawanej sprawie dopuścił się rażącego naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Z woli ustawodawcy od postanowienia wydanego w I instancji (w niniejszej sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p.) stronie służy zażalenie, przy czym właściwym do rozpatrzenia zażalenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia (w niniejszej sprawie W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P.). W myśl art. 141 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Termin 7-dniowy liczy się od dnia doręczenia postanowienia stronie. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału wynika, że adresowaną do skarżącego przesyłkę pocztową zawierającą postanowienie organu I instancji, doręczono skarżącemu osobiście w dniu [...] r. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia pierwszoinstancyjnego. Określony w art. 141 § 2 kpa termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie upływał z dniem [...] r. (...). Tymczasem, załączona do akt sprawy koperta, wskazuje iż sporządzone w dniu [...] r. zażalenie J. J. złożył w Urzędzie Pocztowym w L. w dniu [...] r. , a więc po terminie. Organ II instancji rozpoznający przedmiotową sprawę był obowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie J. J. złożono w przewidzianym przepisami terminie. Jeżeli natomiast zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu, postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. stało się ostateczne, a w takiej sytuacji W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. winien był w oparciu o art. 134 kpa wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpatrzenie przez W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (skarżący takiego wniosku nie złożył) stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza, bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym postanowienia ostatecznego, a więc postanowienia, które korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 w zw. z art. 144 kpa). Reasumując, w rozpoznanej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka do prowadzenia postępowania zażaleniowego w postaci złożenia przez stronę zażalenia w zakreślonym przez ustawę terminie. Skarżący nie dochował w sprawie, terminu przewidzianego na złożenie zażalenia, a więc w niniejszej sprawie niedopuszczalne było merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji. Skoro, więc zaskarżone postanowienie nie powinno zostać wydane, wszelkie zarzuty skargi jego dotyczące nie podlegają kontroli Sądu. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia zażalenia nie wpływa na bieg terminu do złożenia tego środka. Może jednak stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Przy czym błędnym pouczeniem jest także brak pouczenia o środkach odwoławczych. Warunkiem przywrócenia terminu jest między innymi złożenie wniosku z art. 58 § 2 kpa, co dotychczas w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Zgodnie z podanym przepisem prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Skoro więc przyczyną uchybienia terminu było błędne pouczenie, to termin do złożenia tego wniosku powinien biec od chwili prawidłowego pouczenia o obowiązku nie tylko złożenia zażalenia, ale także prośby z art. 58 §1 i 2 kpa, do czego organy były zobowiązane na podstawie art. 9 kpa. W niniejszej sprawie w dacie doręczenia odpisu niniejszego wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący poweźmie pełną informację tak w zakresie terminu do złożenia zażalenia jak i prośby o przywrócenie terminu. Od tej daty zatem rozpocznie swój bieg termin z art. 58 §2 kpa. ( por. m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005r. I OSK 271/05 oraz wyrok NSA O/Z w Warszawie z dnia 14 lutego 2002r. II SA/2289/02 ) Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono w pkt. II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349). /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska