I SA/Kr 241/10
WyrokWSA w Krakowie2010-04-27
Skład orzekający: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Stanisław Grzeszek, WSA Paweł Dąbek (spr)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym, nie przeprowadzając wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków, które miały potwierdzić istnienie nowych okoliczności faktycznych?Ratio decidendi
Organ podatkowy nieprawidłowo odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków w postępowaniu wznowieniowym, mimo że zeznania te miały służyć wykazaniu istnienia nowych okoliczności faktycznych, a nie stanowić nowe dowody w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania. Brak przeprowadzenia postępowania dowodowego uniemożliwił prawidłową ocenę, czy podniesione przez stronę okoliczności faktycznie miały miejsce i czy uzasadniają wznowienie postępowania. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone decyzje jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wnioski o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej, ustalającymi wysokość zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł. Jako podstawy wznowienia podali nowe okoliczności faktyczne, w tym posiadanie środków finansowych ze sprzedaży nieruchomości i zakupu waluty, które nie były znane organom. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia decyzji, uznając, że przedstawione dowody nie były wystarczające i mogły zostać sporządzone na potrzeby postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, orzekł o braku możliwości wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, zasądził koszty postępowania od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących oraz zarządził zwrot nadpłaconego wpisu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 241/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Paweł Dąbek (spr), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010r., sprawy ze skarg G. S., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 listopada 2009r. nr [...], sprawy ze skarg B. S., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 listopada 2009r. nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji; II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz G.S. koszty postępowania w kwocie 657,00 zł (sześćset pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) i na rzecz B.S. koszty postępowania w kwocie 657,00 zł (sześćset pięćdziesiąt siedem złotych 00/100), IV. zarządza zwrot nadpłaconego wpisu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz G.S. w kwocie 2.596,00 zł (słownie: dwa tysiące pięćset dziewięćdziesiąt sześć złotych) i na rzecz B.S. w kwocie 2.596,00 zł (słownie: dwa tysiące pięćset dziewięćdziesiąt sześć złotych).
B. oraz G. małżonkowie S., złożyli wnioski o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 czerwca 2008 r. - znak: [...]. Na podstawie tych decyzji, ustalono im wysokość zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002 i 2003. Jako podstawy wznowienia podali, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dacie wydania decyzji nieznane orzekającym w sprawie organom. Zdaniem skarżących, jedną z nowych okoliczności, była ich depresja spowodowana śmiercią syna. W związku z powyższym nie podali organowi istotnych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a mianowicie, że posiadali środki finansowe w wysokości wystarczającej do wykazania, że wydane decyzje były bezprzedmiotowe. Sprzedali oni bowiem w 2001 r. nieruchomość położoną w miejscowości T. i otrzymali z tego tytułu kwotę 350.000 zł. Część uzyskanych z tego tytułu środków (250.000 zł) przeznaczyli jako zaliczkę na poczet zawartej 18 sierpnia 2001 r. przedwstępnej umowy zakupu nieruchomości w M. oraz P. Ponieważ jednak umowa ta nie doszła do skutku, druga strona umowy – A. Z., zwrócił skarżącym w dniu 30 grudnia 2001 r. całość kwoty zaliczki. Na dowód tej okoliczności skarżący przedłożyli przedwstępną umowę sprzedaży, na której znalazła się adnotacja o jej rozwiązaniu i potwierdzenie zwrotu kwoty 250.000 zł. Kolejnym dowodem na tę okoliczność miały być zeznania A. Z. Dalszą natomiast część kwoty w wysokości około 50.000 zł przeznaczyli na zakup dolarów. Dowodem na tę okoliczność miały być zeznania właściciela oraz pracownika kantoru.
Zaskarżonymi decyzjami nr [...] oraz [...] z dnia 30 listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje z dnia 21 października 2009 r., odmawiające G. S. uchylenia ostatecznych decyzji z dnia 24 czerwca 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002 i 2003 od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Równocześnie decyzjami z tego samego dnia nr [...] i [...] utrzymał w mocy decyzje z dnia 21 października 2009 r, odmawiające B. S. wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami z dnia 24 czerwca 2008 r. w tym samym przedmiocie. Odnosząc się do wskazywanych przesłanek wznowienia podanych przez strony stwierdził, że część okoliczności była znana organom podatkowym wydającym decyzje, których wznowienia skarżący się domagają. Były to, tragedia osobista małżonków spowodowana śmiercią syna oraz sprzedaż nieruchomości w miejscowości T. Pozostałe natomiast okoliczności, nie zostały potwierdzone właściwymi dowodami tj. takimi, które nie mogłyby być sporządzone dla celów obrony. Zdaniem organu podatkowego, nie może stanowić dowodu przedwstępna umowa sprzedaży z odręczną adnotacją o zwrocie pieniędzy, gdyż nie została zawarta w formie notarialnej i mogła być sporządzona na potrzeby wniosku. Nie mogły też być dowodem zeznania świadków, ponieważ zeznania takie nie istniały w dniu wydania decyzji.
W skargach na powyższe decyzje, skarżący G. i B. S. zarzucili naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1. art. 122 i 235 § 1 in principe ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieprzeprowadzenie w ramach postępowania wnioskowanych przez skarżących dowodów z przesłuchania świadków, w sytuacji w której organ powziął wątpliwości co do kompletności oraz prawdziwości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z dokumentów,
2. art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że przedstawiony przez skarżących dowód z dokumentu w postaci umowy przedwstępnej, nie może stanowić dowodu, gdyż nie została ona zawarta w formie aktu notarialnego oraz poprzez przyjęcie, że przedłożone przez skarżącą dowody nie mogą zostać uznane za właściwe, tj. takie, które nie mogły być sporządzone dla celów obrony,
3. art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez brak zgromadzenia przez organ podatkowy całości istotnego w sprawie materiału dowodowego oraz poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
4. art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie zgłaszanego przez skarżących wniosku o przeprowadzenie zeznań z przesłuchania wnioskowanych świadków,
5. art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wybiórcze, aprioryczne i nieoparte na ocenie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenienie przez organ poszczególnych z przedłożonych przez skarżących dowodów,
6. art. 245 §1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niewydanie decyzji uchylających w całości decyzje których dotyczyło wznowienie postępowania mimo ujawnienia się nowych okoliczności faktycznych, wskazujących na dysponowanie przez skarżących wystarczającymi środkami finansowymi pochodzącymi z ujawnionych i należycie opodatkowanych źródeł.
Ponadto skarżący zarzucili oparcie rozstrzygnięcia na dokonaniu błędnej oceny stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że w świetle przedłożonych przez skarżących dowodów nie doszło do udowodnienia przez nich posiadania wystarczających środków finansowych pochodzących z ujawnionych i należycie opodatkowanych źródeł. W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarg zostało wskazane, że w każdym rodzaju postępowania powinno się przeprowadzić wnikliwe postępowanie, uwzględniając oczywiście ramy takiego postępowania. Skarżący nie chcieli przeprowadzenia postępowania w całości, lecz jedynie w zakresie dowodów przez nich przedstawionych, jako uzasadnienie powołanych nowych okoliczności. Zdaniem skarżących istotą wznowienia jest wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnej decyzji obciążonej kwalifikowaną wadą prawną w postaci oparcia jej na niepełnej lub błędnie ustalonej podstawie faktycznej, przez co decyzja nie odpowiada prawdzie. Nigdy nie byłoby możliwym wykazanie nowych faktów, gdyby nie było możliwości przesłuchania na te fakty świadków. Zarzucili również brak spójności w uzasadnieniu decyzji. Z jednej strony bowiem organ podatkowy podnosi, że nie wykazano dowodami nie budzącymi wątpliwości, że wskazana we wniosku okoliczność miała miejsce. Z drugiej zaś strony powtarza, że nie może przeprowadzić dowodów wskazanych we wniosku. Stwierdzili przy tym, że w wyraźnej i niczym nieuzasadnionej sprzeczności z istotą i celem postępowania wznowieniowego pozostawałoby przyjęcie, że z jednej strony nowoujawnione dowody lub fakty stanowiły podstawę do uchylenia decyzji, z drugiej zaś, że te same dowody nie mogły stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego w wydanej w jej miejsce decyzji przez organ wznawiającej decyzji. Skarżący nie chcą przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, lecz w części, na okoliczność nowych faktów. Działanie organu zdaniem skarżących było niejako dwojako wadliwe. Po pierwsze – nie przeprowadził on dodatkowych dowodów mimo uznania, że przedłożone przez skarżącego dowody z dokumentów są niewiarygodne, po drugie zaś – organ dokonał apriorycznej i niepopartej żadnymi argumentami merytorycznymi oceny dodatkowych dowodów, uznając je z góry za niewiarygodne, mimo że nie znajdowało to obiektywnego uzasadnienia
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że organ przeprowadza jedynie postępowanie co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Nie prowadzi natomiast postępowania zmierzającego do zbierania dowodów, z których by wynikało, że podniesiona we wniosku nowa okoliczność faktycznie miała miejsce. Postępowanie wznowieniowe ograniczone jest bowiem trybem nadzwyczajnym, a więc nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym. Oznacza to, że organ prawidłowo postąpił odrzucając wszelkie wnioski skarżących o przeprowadzenie nowych dowodów w sprawie. Nie można bowiem nakładać na organ podatkowy nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów, które zaprzeczą stanowi faktycznemu ustalonemu w zamkniętym postępowaniu zwykłym tylko dlatego, że strona przedstawiła mniej lub bardziej prawdopodobną wersję zdarzeń. To strona ma uwiarygodnić nowe okoliczności faktyczne, które jej zdaniem mogłyby stanowić podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej. Podatnik dowodów takich nie przedłożył, bowiem wszystkie wskazane we wniosku dowody mogły być sporządzone w celu uprawdopodobnienia faktu wystąpienia nowych okoliczności faktycznych. Żaden ze wskazanych dowodów nie potwierdził w sposób nie budzący wątpliwości aby podatnik i jego żona otrzymali zwrot zadatku w kwocie 250.000 zł i kupili dolary o wartości około 50.000 zł. Decyzja wymiarowa była przedmiotem kontroli sądowej i stan faktyczny nie może być zmieniony przez przedłożenie w postępowaniu nadzwyczajnym nowych dowodów, które mogły być sporządzone w celu uprawdopodobnienia faktu wystąpienia nowych okoliczności faktycznych.
Na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi na wszystkie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że w ocenie Sądu istniały podstawy do połączenia wszystkich spraw do łącznego ich rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, gdyż wszystkie zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej pozostają ze sobą w związku w rozumieniu art. 111 § 2 p.p.s.a., dotyczą one bowiem tego samego stanu faktycznego oraz opierają się na jednakowych zarzutach dotyczących naruszeniu przepisów postępowania.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż skargi zasługują na uwzględnienie.
Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Jak wynika z treści tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Niespornym jest, że do wznowienia postępowania na podstawie tego przepisu, powinno dojść zarówno wówczas, gdy wyjdą na jaw bądź tylko nowe okoliczności faktyczne, lub tylko nowe dowody. Nie jest wobec powyższego konieczne, aby na jaw musiały wyjść zarówno nowe okoliczności faktyczne, jak i nowe dowody. W niniejszym postępowania skarżący powołali się jedynie na przesłankę, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznych, lecz nie były znane organowi wydającemu te decyzje. Okolicznościami tymi był fakt posiadania środków finansowych o których istnieniu organy podatkowe w dniu wydania decyzji nie wiedziały, choć środki te faktycznie były w dyspozycji skarżących. W razie gdyby organy podatkowe wiedziały o tych środkach, wówczas jak twierdzą skarżący, nie zostałyby wydane decyzje ostateczne, określające obowiązek podatkowy podatników z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów w podatku dochodowym.
Jak wynika z wyżej powołanego przepisu, aby można było mówić o zaistnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić określone warunki. Po pierwsze muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne. Okoliczności te muszą mieć charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Poza tym muszą one istnieć w dniu wydania decyzji oraz nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Ostatnim z warunków jest to, aby powyższe okoliczności lub dowody były istotne dla sprawy, czyli mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie. Zaistnienie tych okoliczności wywoła więc konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2003 r., III SA 2923/01, Biuletyn Skarbowy 2004, nr 3, s. 22). Okoliczności faktyczne dla sprawy istotne to zatem te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (wyrok NSA z dnia 23 maja 2003 r., III SA 2484/01, publikowany w bazie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie).
Poza tym, pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych należy rozumieć zarówno okoliczności nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Bez znaczenia jest natomiast fakt, czy brak powołania się na te okoliczności faktyczne w trakcie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej był zawiniony przez stronę, czy też nie. Przepis art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, nie wprowadza bowiem elementu braku winy, uzależniając od tego możliwość wznowienia postępowania i w zależności od jego wyników, uchylenie decyzji ostatecznych.
W istocie skarżący wskazali dwie nowe okoliczności faktyczne, gdyż powoływanie się na pozostawanie w depresji po śmierci syna, bardziej jawi się jako usprawiedliwienie braku powołania się na okoliczności pozwalające wznowić postępowanie w trakcie poprzednich postępowań, aniżeli okoliczność, która nie była znana organowi wydającemu ostateczne decyzje. Ponieważ jednak zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu, organ podatkowy dokona w ponownym postępowaniu oceny charakteru tej przesłanki. Dokonywanie bowiem takiej oceny na obecnym etapie jest niemożliwe, z uwagi na brak przeprowadzenia przez organ podatkowy postępowania wyjaśniającego, o czym w dalszej części uzasadnienia.
Pozostałe dwie okoliczności, z całą pewnością można zakwalifikować, jako nowe i nieznane organowi wydającemu decyzje ostateczne. Pierwsza z tych okoliczności to zwrot zaliczki (czy też zadatku, jak podnieśli to w skargach) z powodu rozwiązania przedwstępnej umowy sprzedaży. Na dowód istnienia tej okoliczności, skarżący wskazali jako dowody: egzemplarz umowy, czyli dokument prywatny oraz zeznania drugiej strony tej umowy – A. Z. Analizując treść zaskarżonych decyzji można stwierdzić, że organ podatkowy dokonał częściowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a mianowicie ocenił wiarygodność przedstawionego przez skarżących dokumentu prywatnego. Nie można jednak uznać dokonanej oceny za prawidłową, gdyż ocena ta jest niepełna i przedwczesna. Jak zostało to już wyżej powiedziane, na istnienie tej okoliczności skarżący wskazali dwa środki dowodowe. Drugim dowodem miało być przesłuchanie w charakterze świadka A. Z. Właściwa ocena tego dokumentu prywatnego mogłaby w ocenie Sądu być przeprowadzona dopiero po przesłuchaniu tego świadka. Dopiero wówczas organ podatkowy w sposób kompleksowy mógłby ocenić zaistniałe zdarzenie, zaś jego ocena byłaby przeprowadzona po wszechstronnej analizie całości materiału dowodowego. Oczywiście dla pełnego obrazu ewentualnego zwrotu kwoty określonej w umowie przedwstępnej, organ mógłby również przesłuchać skarżących. Drugą z nowych okoliczności wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania, był fakt nabycia dolarów. Skarżący wskazali przy tej okoliczności środek dowodowy w postaci przesłuchania świadków mogących potwierdzić tę okoliczność. Żaden jednak ze wskazanych świadków nie został przesłuchany. W tym zakresie żadne postępowanie dowodowe nie zostało zatem przez organ przeprowadzone.
Przedstawiona powyżej sytuacja pozwala na przyjęcie tezy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania przedstawione w skardze są w pełni uzasadnione. Organ podatkowy prawidłowo jedynie wydał postanowienie w sprawie wznowienia postępowania uznając, że skarżący właściwie powołali przesłankę wznowienia. Wbrew jednak własnym stwierdzeniom, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zmierzającego do odpowiedzi na pytanie, czy faktycznie przedstawione przez skarżących okoliczności miały miejsce. Obowiązek przeprowadzenia takiego postępowania wprost wynika z art. 243 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy błędnie przyjął, że strona jako podstawę wznowienia powołuje nowe dowody w postaci świadków. W takim przypadku miałby organ podatkowy rację stwierdzając, że nie może przeprowadzić dowodu z przesłuchania świadków, gdyż ich zeznania nie istniały w dacie wydania decyzji ostatecznych. Skarżący wnioskując jednak o przesłuchanie świadków, nie twierdzili, że są to nowe dowody istniejące w dacie wydania decyzji ostatecznych, lecz twierdzili, że tymi zeznaniami chcą udowodnić, iż przedstawione przez nich okoliczności faktycznie istniały i nie były znane organowi podatkowemu w dacie wydawania decyzji ostatecznych. Można w tym miejscu wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 marca 2008 r. (I SA/Lu 38/08, LEX br 467955), w którym zostało stwierdzone, że jeżeli dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność mogła istnieć w tym momencie i może uzasadniać wznowienie postępowania. Ze stwierdzenia tego jasno wynika, że czym innym jest dowód, jako przesłanka powodująca możliwość wznowienia postępowania, czym innym zaś, jako środek pozwalający wykazać istnienie przesłanki "nowych okoliczności faktycznych", która samodzielnie może być podstawą do wznowienia. Organ podatkowy bezzasadnie zatem odmówił przeprowadzenia dowodów z wnioskowanych świadków. Zeznania tych świadków, nie miały bowiem stanowić "nowych dowodów" pozwalających na wznowienie postępowanie, lecz miały służyć, jako uzasadnienie do istnienia "nowych okoliczności faktycznych".
Rację mają przy tym skarżący twierdząc, że organ podatkowy popada w wewnętrzną sprzeczność. Z jednej bowiem strony podnosi, że skarżący nie udowodnili istnienia nowych okoliczności faktycznych, z drugiej zaś strony odmawia przeprowadzenia dowodów, które miałyby te okoliczności zdaniem skarżących potwierdzić. Organ podatkowy tylko wówczas będzie mógł stwierdzić, że skarżący nie udowodnili istnienia nowych okoliczności faktycznych, jeżeli przeprowadzi postępowanie dowodowe i negatywnie oceni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Skarżący nie wymagają przy tym od organu prowadzenia postępowania nakierowanego na zbieranie dowodów, z których by wynikało, że podniesione we wniosku nowe okoliczności faktyczne miały miejsce. Wręcz przeciwnie, to sami skarżący przedstawiają organowi podatkowemu dowody, które mają na celu wykazanie istnienia tych okoliczności.
Podkreślenia wymaga, że skarżący nie chcą przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Nie chcą wobec powyższego wzruszać ustaleń dokonanych przy okazji wydawania decyzji ostatecznych. Wnioskowane dowody, nie są ukierunkowane na dokonanie ponownej oceny zebranego w poprzednim postępowaniu materiału dowodowego. Skarżący chcą jedynie, aby organ w granicach zakreślonych przez podstawę wznowienia, przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił nowe okoliczności faktyczne. W razie ustalenia tych nowych okoliczności faktycznych, będzie być może istniała możliwość uchylenia decyzji ostatecznych. Zależeć to jednak będzie od wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności istnienia wskazanych przesłanek wznowieniowych.
Organ podatkowy stwierdza, że skarżący nie wykazali w sposób niebudzący wątpliwości dowodami, że okoliczności podane we wniosku o wznowienie faktycznie miały miejsce. Stwierdzenie takie jest o tyle nieuprawnione, że organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego. Skoro postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone, brak było podstaw do wysuwania takiej tezy. Jedyną czynnością, której mógł dokonać podatnik, było zgłoszenie wniosków dowodowych w celu wykazania przedstawionych przez siebie okoliczności faktycznych. Sam tych dowodów przeprowadzić już jednak nie mógł, gdyż postępowanie dowodowe przeprowadza organ podatkowy. Należy zatem stwierdzić, że skarżący wypełnili swój obowiązek, jedynie organ podatkowy nie przeprowadził należycie postępowania wznowieniowego.
Odnosząc się na koniec do stwierdzenia, że decyzja ostateczna była przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (I SA/Kr 1094/08) i skarga została oddalona, należy stwierdzić, że nie ma to bezpośredniego wpływu na niniejsze postępowanie. Orzekanie bowiem przez sąd administracyjny w przedmiocie decyzji, nie zamyka stronie możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego taką decyzją. W postępowaniu, w którym Sąd przeprowadzał kontrolę decyzji ostatecznych, których uchylenia domagają się skarżący w niniejszym postępowaniu, nie brał on pod uwagę okoliczności przedstawionych przez skarżących, jako podstawy wznowienia postępowania. Jak wynika bowiem z uzasadnienia tamtego orzeczenia, Sąd stwierdził, że okoliczności te zostały zgłoszone dopiero w skardze i nie mogą być przedmiotem rozstrzygania. Oznacza to tym samym, że podczas kontroli decyzji ostatecznych, nie były badane nowe okoliczności faktyczne przedstawione przez skarżących we wniosku o wznowienie postępowania.
Mając na uwadze okoliczności przedstawione powyżej i uznając, że w toku postępowania podatkowego doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
W toku ponownego postępowania Dyrektor Izby Skarbowej, przeprowadzi postępowanie dowodowe mające na celu zbadanie, czy przesłanki wznowieniowe faktycznie miały miejsce i wówczas wyda odpowiednią decyzję. Postępowanie to powinno zostać przy tym przeprowadzone z uwzględnieniem nadzwyczajnego charakteru postępowania w sprawie wznowienia postępowania.
Jednocześnie, działając na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Ponadto Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania po 657 zł. Na zasądzone koszty postępowania na rzecz każdego ze skarżących składa się: wpis od skarg (400 zł), zwrot kosztów zastępstwa procesowego (240 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictw (17 zł).
Ponieważ w niniejszej sprawie wpis od skarg wynosił od każdej sprawy po 200 zł, czyli każdy ze skarżących powinien uiścić wpis w kwocie 400 zł, zaś skarżący uiścili wpis w kwotach po 2.996 zł, nadwyżka w wysokości 2.596 zł, podlega zwrotowi. Podstawę prawną do zwrotu nadwyżki wpisu, stanowi art. 225 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło