IV SAB/Wa 103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Dopierała, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku A. M. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1961 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego A. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.M. w dniu 7 kwietnia 2010 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1961 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa działki nr [...]. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżący w dniu 15 września 2008 r. wniósł do Wojewody [...] w/w wniosek, który następnie w grudniu 2008 r. został przekazany Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Mimo wielokrotnych próśb składanych na piśmie o szybsze załatwienie sprawy organ do dnia wniesienia skargi wniosku nie rozpoznał. Zdaniem strony skarżącej Minister poprzez brak rozpatrzenia do chwili obecnej wniosku narusza ciążący na nim obowiązek wynikający z art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż nie pozostaje w bezczynności, ponieważ podjął czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy, w szczególności do odszukania kwestionowanych przez stronę decyzji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.) Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organ – w przewidzianym przepisami terminie – nie wyda któregokolwiek z wymienionych z art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. aktów administracyjnych, tj. decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnymi i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innego niż wymienione aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a nadto pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z bezczynnością organu. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwianie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 k.p.a. stanowi natomiast, że organ jest zobligowany w razie przekroczenia terminów do załatwienia sprawy określonych w art. 35 do zawiadomienia stron, podania przyczyn zwłoki i wskazania nowego terminu bez względu na to czy zwłoka nastąpiła z winy organu czy też z przyczyn od niego niezależnych. Wspomniane przepisy mają nierozerwalny związek z zasadą wyrażoną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że ustawodawca ograniczył organom możliwość zwlekania z wydaniem rozstrzygnięcia w sposób dowolny, zależny od woli organu. Wprawdzie Kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza sytuację "uzasadnionej" zwłoki, która wyniknęła z przyczyn niezależnych od organu, ale mimo to zobowiązuje organ do dokonania czynności określonych w art. 36 k.p.a. Zasada wyrażona w art. 6 k.p.a. ma szczególne znaczenie przy stosowaniu jej w zw. z art. 35 i 36 k.p.a. Ustawodawca mając na celu ochronę jednostek w sposób ścisły wyznaczył terminy, w których sprawa w zależności od stopnia jej komplikacji powinna być załatwiona. Z użytego w art. 35 § 3 k.p.a. wyrażenia "nie później" wynika, że określone w tym przepisie terminy należy traktować jako terminy maksymalne. Dlatego też organy administracji publicznej zobowiązane są rozstrzygnąć sprawę w w/w terminach, a ich przekroczenie powinno być sytuacją wyjątkową (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 15/09). Niezależnie od powyższego sytuacja, w której organ nie dotrzymuje narzuconego mu terminu załatwienia sprawy, jednocześnie lekceważąc obowiązek poinformowania strony o przyczynach takiego postępowania, godzi w zasady ogólne postępowania wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy należy wykazać, iż przywołany przez organ w odpowiedzi na skargę argument, jakoby "podjęcie czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego" skutkuje tym, że organ nie pozostaje w bezczynności nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, iż pierwszej czynności w sprawie organ dokonał po dziewięciu miesiącach od przekazania przez Wojewodę [...] - zgodnie z właściwością - wniosku skarżącego. Wtedy to, pismem z 18 września 2009 r., organ wezwał stronę do uzupełnienia wniosku, na które to wezwanie pełnomocnik skarżącego odpowiedział pismem z 28 września 2009 r. Mimo otrzymania odpowiedz od skarżącego, Minister aż do 7 kwietnia 2010 r., czyli do dnia wniesienia skargi na jego bezczynność nie podjął żadnych działań w celu załatwienia sprawy. Dopiero wniesienie skargi na bezczynność stanowiło odpowiednią motywację dla organu, aby podjąć kolejne działania w sprawie, a zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego. Minister bowiem pismem z 6 maja 2010 r. zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o przeprowadzenie dowodu ze zbioru dokumentów w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. Stwierdzenie organu jakoby nie pozostawał w bezczynności gdyż "podjął czynności zmierzające [...], w szczególności do odszukania kwestionowanych przez stronę decyzji administracyjnych" w przedstawionych okolicznościach sprawy wydaje się być nie na miejscu jako, że właściwe gromadzenie materiału sprawy organ zapoczątkował dopiero pismem z 6 maja 2010 r., czyli po ponad półtora roku od otrzymania wniosku skarżącego (przekazanego według właściwości przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] grudnia 2008 r.). Zauważyć też należy, iż Minister zwracając się do wnioskodawcy w piśmie z 18 września 2009 r. z prośbą o informację czy strona ta posiada decyzje, o których stwierdzenie nieważności wnosi, niewątpliwie działając w ten sposób nie kierował się zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 12 k.p.a. stanowiącymi, że organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podsumowując, skoro z akt sprawy wynika, że od wpływu wniosku skarżącego do właściwego organu do dnia rozpoznania skargi na bezczynność przez Sąd minęło ponad półtora roku, to niewątpliwie świadczy to o rażącym naruszeniu przez organ terminu z art. 35 § 3 k.p.a. i zasady ogólnej unormowanej w art. 12 k.p.a., mającej gwarantować szybkość postępowania. Organ nie wykazał także, iż wystąpiła chociażby jedna przesłanka wymieniona w art. 35 § 5 k.p.a., tj. taka której wystąpienie powoduje, że do terminów określonych w art. 35 § 1 - 4 k.p.a. nie wlicza się opóźnień wynikających z sytuacji enumeratywnie wymienionych w § 5 . Z pisma ponaglającego z 1 września 2009 r. sporządzonego przez pełnomocnika skarżącego skierowanego do organu wynika, iż skarżący był informowany, że jego sprawa zostanie rozpatrzona "prawdopodobnie pod koniec roku 2009", jednakże w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek zawiadomienia pochodzącego od organu wyjaśniającego przyczyny zwłoki i wskazującego nowy termin załatwienia sprawy. Zatem w świetle przytoczonych przepisów należało uznać, iż organ do chwili obecnej nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy. Nadto dodać trzeba, że nawet gdyby informację organu o prawdopodobnym załatwieniu sprawy pod koniec 2009 r. uznać za zawiadomienie w rozumieniu art. 36 k.p.a., to nie zmienia to faktu, że Minister do momentu wniesienia skargi, nie rozpoznał wniosku A. M., kończąc postępowanie wydaniem stosownego aktu. Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż w rozpoznawanej sprawie brak rozstrzygnięcia jest wynikiem bezczynności organu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaistniała przesłanka uwzględnienia skargi i dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 149 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.