IV SA/Wa 209/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej A. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], L.dz. [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] Minister Gospodarki, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej powoływanej jako: "k.p.a.", stwierdził nieważność zrządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] czerwca 1951 znak: [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem M. wł. R. S. i Z. E. osada i gmina I., pow. K. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lutego 1964 r. znak: [...] w sprawie stwierdzenia nieważności przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa M. osada I., pow. K.. Na skutek rozpatrzenia wniosków stron postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną – A.C. i D. T., decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] L.dz. [...] Minister Gospodarki - na podstawie art. 160 § 1, § 3 i § 4 k.p.a. z zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692 ze zm.) odmówił przyznania odszkodowania na rzecz wnioskodawczyń za szkodę poniesioną na skutek nieprawnego upaństwowienia przedsiębiorstwa pn. M. w I.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż przyczyną odmowy był brak wykazania przez wnioskodawczynie wysokości szkody, a przez to brak dokonania niezbędnych czynności formalnoprawnych warunkujących wydanie decyzji o odszkodowaniu. W decyzji zawarto pouczenie, iż strona niezadowolona z Sygn. akt IV SA/Wa 209/10 rozstrzygnięcia może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. D. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1512/09 - odrzucił skargę. Odrębnym podaniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. D. T. wniosła do Ministra Gospodarki - na podstawie art. 154, 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a. - o uchylenie ww. decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] L.dz. [...] jako naruszającej prawo. We wniosku wskazała, iż nieważność wymienionej decyzji wynika z błędnego założenia, że art. 160 k.p.a. ma zastosowanie w sprawie o odszkodowanie, a także z naruszenia zasad ogólnych k.p.a. Treść żądania wniosku została doprecyzowana w piśmie z dnia [...] września 2009 r., w którym strona wniosła "o uchylenie decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r., jako nieważnej, bo wydanej z rażącym naruszeniem prawa". Wobec wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie przez Ministra Gospodarki, pismem z dnia [...] października 2009 r. A. C. poinformowała organ, iż podtrzymuje stanowisko D. T. i popiera wniosek o uchylenie ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Minister Gospodarki, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a., nie stwierdził nieważności ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] L.dz. [...] o odmowie przyznania odszkodowania wskazując w uzasadnieniu, iż brak jest podstaw do uznania, że ww. decyzja narusza prawo, a tym bardziej w stopniu rażącym. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. A. C., powołując art. 127 § 3 k.p.a., zwróciła się do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy nr [...] L.dz. [...], dotyczącej przyznania odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek nieprawnego upaństwowienia przedsiębiorstwa pn. M. w I.. Wskazała, iż w jej ocenie decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2000 r. o stwierdzeniu nieważności zarządzenia z 1951 r. oraz orzeczenia z 1964 r., jak również ostateczna decyzja tegoż organu z [...] lipca 2009 r. pozostają w sprzeczności, a decyzja o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji Sygn. akt IV SA/Wa 209/10 Ministra Gospodarki narusza jej prawa. W uzasadnieniu wniosku zakwestionowała stanowisko organu orzekającego podnosząc, iż analiza prawna decyzji Ministra Gospodarki jest dla niej niezrozumiała i niekorzystna. Wskazała, iż z uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. wynika, że organ całkowicie pominął złożony do akt sprawy w dniu 2 września 2009 r. dokument, tj. Operat szacunkowy sporządzony w 2004 r. przez Z. w W., określający wartość odszkodowania z tytułu nacjonalizacji przedsiębiorstwa M. w I.. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], L.dz. [...], Minister Gospodarki stwierdził niedopuszczalność wniesienia wniosku w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], L.dz. [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ zauważył, iż w ww. decyzji, wydanej na podstawie art. 160 k.p.a., zamieszczono prawidłowe pouczenie o właściwości sądu powszechnego w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Pomimo to, A. C. wystąpiła do Ministra z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadzie art. 127 § 3 k.p.a. Z powyższych względów zastosowanie w sprawie znajduje art. 134 k.p.a. wobec niedopuszczalności ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze na powyższe postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2009 r. A. C. zakwestionowała stanowisko organu odnośnie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto zwróciła się o wyjaśnienie, dlaczego - niekorzystna dla niej - decyzja Ministra Gospodarki nr [...], L.dz. [...] została wydana na podstawie art. 160 k.p.a., który został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP i uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 września 2005 r. (Dz. U. nr 181, poz. 1524). W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", lub o jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sygn. akt IV SA/Wa 209/10 Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ w pierwszej kolejności przytoczył obszerną argumentację odnośnie zasadności wydania decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], L.dz. [...] o odmowie przyznania odszkodowania w oparciu o art. 160 k.p.a. Nadto zauważył, iż prawidłowość wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 22 grudnia 2009 r. na podstawie art. 134 k.p.a. wykazana została w uzasadnieniu tego postanowienia. Obecna na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 lipca 2010 r. pełnomocnik Ministra Gospodarki wniosła o oddalenie skargi, wskazując na argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem niezależnie od treści zarzutów zawartych w skardze Sąd bada, czy organy prawidłowo rozstrzygnęły sprawę w granicach żądania określonego przez stronę. Kierując się ww. przesłankami Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W ocenie Sądu organ błędnie uznał, że pismo skarżącej z dnia [...] grudnia 2009r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], L.dz. [...] o odmowie przyznania odszkodowania na rzecz A. C. i D. T. za szkodę poniesioną na skutek nieprawnego upaństwowienia przedsiębiorstwa pn. M. w I.. W konsekwencji organ nieprawidłowo zastosował art. 134 k.p.a. stwierdzając zaskarżonym postanowieniem Sygn. akt IV SA/Wa 209/10 z dnia [...] grudnia 2009 r. niedopuszczalność wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do powyższej konstatacji prowadzi ocena akt sprawy, z których wynika, że na skutek wniosku D. T., do którego następnie przyłączyła się skarżąca –A. C., Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] nie stwierdził nieważności ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] L.dz. [...] o odmowie przyznania odszkodowania. W decyzji zawarto pouczenie, iż stronie niezadowolonej, zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a., przysługuje możliwość wystąpienia do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikom skarżącej w dniu 23 listopada 2009 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. (data nadania w UP G. – [...] grudnia 2009 r.) skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. Jakkolwiek w komparycji wniosku powołała m.in. decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], L.dz. [...] - od której w istocie nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - to jednak w jego motywach zacytowała fragmenty uzasadnienia decyzji Ministra z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. Jednocześnie zawarła argumentację, z której należałoby wnioskować, iż to właśnie decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. jest przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z przytoczonych okoliczności - zdaniem składu orzekającego - wynika, że intencją skarżącej było złożenie, w trybie art. 127 § 3 k.p.a., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2009 r. - zgodnie z pouczeniem w tejże decyzji zawartym. Wniosek ten, co należy podkreślić, złożony został w terminie otwartym do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia, a nadto jego treść wskazuje, że skarżąca kwestionuje decyzję organu z dnia [...] listopada 2009 r., w więc orzeczenie, od którego przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie administracyjnym, a nie - jak stwierdził Minister w zaskarżonym postanowieniu - decyzję z dnia [...] lipca 2009 r., w której prawidłowo pouczono strony o możliwości wniesienia do powództwa do sądu powszechnego. Wprawdzie w nagłówku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z Sygn. akt IV SA/Wa 209/10 dnia [...] grudnia 2009 r. skarżąca powołała numer decyzji Ministra Gospodarki wydanej w dniu [...] lipca 2009 r., jednak o tym, jaki akt administracyjny jest przedmiotem zaskarżenia nie może decydować nagłówek wniosku, lecz jego treść. Z treści pisma natomiast wynika o jaki akt administracyjny chodzi. Wskazuje na to dodatkowo treść pisma pełnomocnika skarżącej – A. G. z dnia [...] grudnia 2009 r., w którym powołano się na "odwołanie wniesione zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a." od decyzji Ministra Gospodarki nie stwierdzającej nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2009 r. Jeżeli jednak, biorąc pod uwagę dość nieprecyzyjny sposób wypowiadania się skarżącej, Minister powziął jakiekolwiek wątpliwości co do treści żądania, winien wezwać skarżącą, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., do sprecyzowania tegoż żądania. Ustalenie rzeczywistej woli strony ma zasadnicze znaczenie - organ jest bowiem związany jej żądaniem i nie jest władny do zmiany jego kwalifikacji prawnej poprzez uruchomienie, według własnej oceny, właściwego trybu postępowania. Organ ma przy tym, na podstawie art. 9 k.p.a., obowiązek czuwania nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienia i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1992 r., sygn. akt III SA 949/92, wyrok NSA z dnia 3 marca 1987 r., sygn. akt III SA 92/87). Z określoną w art. 9 k.p.a. zasadą ogólną udzielania informacji faktycznej i prawnej powiązana jest ściśle zasada pogłębiania obywateli od organów państwa (art. 8 k.p.a.) bowiem wskazanie jednostce na obowiązujące przepisy prawa i zastosowanie ich w działaniu organów administracji, prowadzi do wzrostu znajomości prawa, a przez to przyczynia się do wzrostu świadomości i kultury prawnej obywateli. Z akt sprawy nie wynika, by Minister Gospodarki podjął działania w celu wyjaśnienia rzeczywistej woli skarżącej, tj. jednoznacznego ustalenia, jaki akt administracyjny jest przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji, na skutek zaniechania obowiązku wynikającego z art. 64 § 2 w zw. z art. 8 i 9 k.p.a., błędnie uznał, iż skarżąca wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2009 r. o odmowie przyznania odszkodowania, a wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r., z naruszeniem art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym Minister pozbawił skarżącą możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej Sygn. akt IV SA/Wa 209/10 decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. W konkluzji Sąd stwierdza, że Minister Gospodarki dopuścił się naruszenia wymienionych powyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Stwierdzona wadliwość postępowania powoduje, że przedwczesnym było odnoszenie się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Minister Gospodarki rozpatrzy wniosek skarżącej z dnia [...] grudnia 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na względzie wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.