IV SA/Gl 71/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] Nr [...] stwierdził występowanie u J.K. choroby zawodowej - zespół wibracyjny -postać kostno -stawowa wym. w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające stwierdzające narażenie zawodowe na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym w środowisku pracy oraz orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] Nr [...] stwierdzające występowanie w/wym. schorzenia zawodowego. Odwołanie od tej decyzji złożył zakład pracy A nie zgadzając się z decyzją I instancji. Wskazano na brak związku przyczynowego między schorzeniem, a warunkami pracy, a nadto wniesiono o skierowanie strony na ponowne badania lekarskie w placówce orzeczniczej II stopnia. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami), art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 i §11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł: 1. uchylić decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] Nr [...] stwierdzającą u J.K. chorobę zawodową: zespół wibracyjny -postać kostno-stawowa wym. w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych (Dz.U. nr 132, poz. 1115), 2. odmówić stwierdzenia u J.K. choroby zawodowej zespół wibracyjny -postać kostno-stawowa wym. w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 03 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Wskazano, że sprawie J.K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracował w narażeniu na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym w latach [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...] w B w T. (obecnie B1 w W.) jako robotnik górniczy, górnik, górnik strzałowy pod ziemią oraz w latach [...]-[...], [...]-[...] w A w L. jako górnik strzałowy i górnik pod ziemią. Podniesiono, że J.K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]), gdzie lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową -zespół wibracyjny wym. w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002r. dot. chorób zawodowych -po dokonaniu oceny warunków pracy w/w, po wynikach badania podmiotowego i przedmiotowego oraz badań dodatkowych (rtg kości kończyn górnych, palestezjometria, próba oziębieniowa połączona z termometrią skórną). Zaakcentowano, iż w postępowaniu odwoławczym strona była badana w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna w dniach [...] – [...]), gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] Nr [...], w którym nie rozpoznano choroby zawodowej: zespół wibracyjny wym. w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych -w oparciu o obserwację i badania kliniczne (wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, wyniki prób oziębieniowych, wyniki palestezjometrii, radiogramy układu kostno-stawowego kończyn górnych) oraz konsultację neurologiczną i ortopedyczną. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy pismem z dnia [...] wystąpił do Kierownika Poradni Chorób .Zawodowych MOMP w K. o zajęcie stanowiska w sprawie odmiennych wyników badań przedstawionych w w/w orzeczeniach lekarskich MOMP w K. i IMPiZŚ w S.. W pisemnej odpowiedzi MOMP w K. z dnia [...] podtrzymał treść swojego orzeczenia z dnia [...] uznając jednocześnie, że IMPiZŚ w S. jako jednostka orzecznicza II stopnia ma prawo zmienić orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia i stąd zdaniem MOMP nie musi istnieć zgodność orzeczeń tych dwóch jednostek. W dalszym postępowaniu organ odwoławczy w dniu [...] zwrócił się do Ordynatora Oddziału Chorób Zawodowych IMPiZŚ w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego wyniki badań radiologicznych MOMP w K.. W odpowiedzi na to pismo - z dnia [...] - IMPiZŚ w S. stwierdził, że komisyjnie przeprowadzona ocena zdjęć radiologicznych J.K. nie daje merytorycznych podstaw do zmiany treści orzeczenia IMPiZŚ w S. z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania u w/w postaci kostno -stawowej zespołu wibracyjnego. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, zwłaszcza orzeczenia lekarzy IMPiZŚ w S. z dnia [...] i ich opinii z dnia [...] uwzględnił odwołanie zakładu pracy z dnia [...] i orzekł w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący J. K. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i orzeczeniem lekarskim jednostki diagnostycznej II szczebla, gdzie nie rozpoznano u niego choroby zawodowej. Ponownie podnosił, że w czasie pracy narażony był na drgania mechaniczne i wskazywał na nieprawdziwość oświadczeń zakładu pracy w tej mierze. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 03 lipca 2009 r. i obowiązywały już w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. W rezultacie to według zapisów rozporządzenia należy oceniać postępowanie przedmiotowe postępowanie organów administracji wszczęte w czerwcu 2009 r.. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 03 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 03 lipca 2009r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 03 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez wprowadzenia w nim zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że organ odwoławczy uznał, iż skarżący J.K. pracował w narażeniu na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym w latach [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...] w B w T. (obecnie B1 w W.) jako robotnik górniczy, górnik, górnik strzałowy pod ziemią oraz w latach [...]-[...], [...]-[...] w A w L. jako górnik strzałowy i górnik pod ziemią. Przeto uprawnione było przyjęcie wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 22.2 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.. Stąd też bark powodów do szerszego analizowania wywodów skarżącego dotyczących kwestii istnienia narażenia zawodowego, skoro zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak też placówki diagnostyczne prowadziły swoje wywody przy przyjęciu , iż skarżący pracował w warunkach istnienia narażenia zawodowego. Zapadłe w sprawie orzeczenia lekarskie są zasadniczo rozbieżne. W toku postępowania J.K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]), gdzie lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową -zespół wibracyjny wym. w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002r. dot. chorób zawodowych -po dokonaniu oceny warunków pracy w/w, po wynikach badania podmiotowego i przedmiotowego oraz badań dodatkowych (rtg kości kończyn górnych, palestezjometria, próba oziębieniowa połączona z termometrią skórną). Natomiast w postępowaniu odwoławczym strona była badana w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna w dniach [...] – [...]), gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] Nr [...], w którym nie rozpoznano choroby zawodowej: zespół wibracyjny wym. w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych -w oparciu o obserwację i badania kliniczne (wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, wyniki prób oziębieniowych, wyniki palestezjometrii, radiogramy układu kostno-stawowego kończyn górnych) oraz konsultację neurologiczną i ortopedyczną. Prawidłowo zatem wobec istniejących rozbieżności orzeczniczych organ odwoławczy pismem z dnia [...] wystąpił do Kierownika Poradni Chorób .Zawodowych MOMP w K. o zajęcie stanowiska w sprawie odmiennych wyników badań przedstawionych w w/w orzeczeniach lekarskich MOMP w K. i IMPiZŚ w S. Jak wynika z odpowiedzi MOMP w K. z dnia [...], jednostka ta podtrzymała treść swojego orzeczenia z dnia [...] uznając jednocześnie, że IMPiZŚ w S. jako jednostka orzecznicza II stopnia ma prawo zmienić orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia. W sposób prawidłowy w toku dalszego postępowania organ odwoławczy w dniu [...] zwrócił się do Ordynatora Oddziału Chorób Zawodowych IMPiZŚ w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego wyniki badań radiologicznych MOMP w K.. W odpowiedzi na to pismo - z dnia [...] IMPiZŚ w S. stwierdził, że komisyjnie (dwóch lekarzy radiologów i dwóch specjalistów medycyny pracy) przeprowadzona ocena zdjęć radiologicznych (dobrej jakości technicznej) J.K. nie daje merytorycznych podstaw do zmiany treści orzeczenia IMPiZŚ w S. z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania u w/w postaci kostno -stawowej zespołu wibracyjnego. Analiza materiałów sprawy wskazuje jednakże, że obydwie jednostki diagnostyczne ponowne swoje opinie wydawały tylko w oparciu o ten sam materiał dowodowy, w oparciu o który wydawały pierwotne opinie. Z pism zlecających tym jednostkom wydanie opinii uzupełniających, jak też z samych opinii uzupełniających, nie wynika bowiem, że dysponowały one materiałem dowodowym wytworzonym w drugiej jednostce (zwłaszcza zdjęciami rtg). Zdaniem Sądu dopiero konfrontacja ocen tych samych materiałów, w tym w szczególności zdjęć (zdjęć ośrodka w S. przez ośrodek w K. i vice versa) pozwoliłaby jednoznacznie wyjaśnić wszystkie istniejące w sprawie wątpliwości. Stąd też w pełni uprawniona jest konstatacja, że wspomnianych wyżej kwestii w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto z określonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, aby występujące w sprawie wątpliwości zostały wyjaśnione w sposób dostateczny. Poczynione rozważania uprawniają do sformułowania tezy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., albowiem nie podjęto niezbędnych kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 ostatnio powołanego aktu. Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost w wyżej naprowadzonych wywodów.