II SA/Gl 818/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. M. B. zwrócił się do Urzędu Miasta w S. o wymeldowanie córki K. B. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w S. Wskazał, że K. B. nie mieszka we wskazanym lokalu od [...]roku. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu K. B. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w S. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm. ). W uzasadnieniu organ wyraził przekonanie, iż zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na opuszczenie lokalu przez K. B.. Wyjaśnił, że zamieszkiwanie to taki stan faktyczny osób, których codzienne potrzeby życiowe są faktycznie zaspokajane w mieszkaniu przez nie zajmowanym i stanowiącym ich centrum życia domowego. Zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają przede wszystkim charakter porządkowy. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. W odwołaniu od tej decyzji obecnie skarżąca K. B. zarzuciła brak podstaw faktycznych i prawnych oraz rażącą sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wskazała, że w spornym lokalu zamieszkuje od urodzenia i nadal ma zamiar w nim przebywać. Przyznała, że w kwietniu [...] r. zmuszona została do opuszczenia lokalu wbrew własnej woli w obawie o swoje życie i zdrowie. Podniosła, że jej ojciec od wielu lat wywołuje awantury oraz atakuje fizycznie i psychicznie wszystkich członków rodziny. Wielokrotnie z tego powodu interweniowała Policja. Ojciec cierpi na zaburzenia psychiczne, co zostało potwierdzone opinią biegłych psychiatrów. Toczy się postępowanie sądowe o przymusowe umieszczenie ojca w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Zarzuciła, że okoliczności te były znane organowi, jednak pominął je w uzasadnieniu swojej decyzji. Rozpoznając to odwołanie, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazując na zgromadzony w sprawie materiał, organ odwoławczy ustalił, że skarżąca nie zamieszkuje i nie przebywa w spornym lokalu. Podjęła wprawdzie działania prawne mające na celu przywrócenie posiadania, jednakże miało to miejsce dopiero [...]r., a pozew w tym zakresie został prawomocnie zwrócony zarządzeniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. Z kolei z pisma Prezesa Sądu Rejonowego w S. wystosowanym na zapytanie organu wynika, że toczy się postępowanie przeciwko M. B. o psychiczne znęcanie się nad córką i żoną, jednak nie zapadło w tej sprawie żadne prawomocne orzeczenie. Organ powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych, w myśl których sam zamiar powrotu do lokalu nie ma znaczenia, jeżeli nie towarzyszy mu zamieszkiwanie. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak podstaw prawnych. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odmowę wymeldowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu powtórzyła swoje argumenty podnoszone w toku postępowania administracyjnego. Podkreśliła, że mieszkania nie opuściła dobrowolnie. Oświadczyła, że w sprawie o znęcanie zapadły prawomocne wyroki karne o przestępstwa przeciwko rodzinie. Ze sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania musiała zrezygnować z przyczyn finansowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] r. uczestniczka postępowania B. B. przychyliła się do skargi. Oświadczyła, że według jej wiedzy postępowania karne nie zostały prawomocnie zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania , iż odpowiada ona prawu. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rozpoznawanej sprawie organ meldunkowy ustalił, iż skarżąca nie przebywa w lokalu przy ulicy [...] w S. , a fakt opuszczenia tegoż mieszkania nie miał charakteru przymusowego. Organ odwoławczy wykazał, iż skarżąca nie podjęła skutecznie żadnych działań zmierzających do obrony jej prawa do przebywania w tym lokalu. Jakkolwiek skarżąca podnosiła, iż nie opuściła lokalu dobrowolnie, lecz było to następstwem zachowania ojca, to jednak nie zdołała wykazać, iż skutecznie przedsięwzięła jakiekolwiek środki celem przywrócenia posiadania. Powoływane przez skarżącą sprawy karne, toczące się przeciwko ojcu przed Sądem Rejonowym w S. nie zostały prawomocnie zakończone, na co wskazuje pismo Prezesa tego Sądu z dnia [...]r. (k. 151 akt administracyjnych), a ponadto złożone przez uczestniczkę postępowania oświadczenie na rozprawie. Nie mogą one zatem stanowić dowodu na okoliczność przymusowego opuszczenia lokalu, które to opuszczenie miało miejsce najpóźniej w [...]r., co skarżąca sama przyznaje. Również oczekiwanego przez skarżącą rezultatu nie mogło przynieść wniesienie powództwa do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Pozew w tej sprawie został bowiem zwrócony prawomocnym zarządzeniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...] , wydanym na mocy art. 130 Kodeksu postępowania cywilnego (vide: k. 63 akt administracyjnych). Z kolei zgodnie z art. 130 § 2 tego Kodeksu pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Z kolei nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. orz. NSA z dnia 22.08.2000r., V SA 108/00, z dnia 8.10.1986 r., Sa/Gd 1014/86, z dnia 26.04.1996 r., Sa/Wr 2828/95). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. (por. orz. NSA z dnia 25. 10.2005r. , II OSK 127/05). Zdaniem Sądu z materiału dowodowego, a w szczególności z oświadczeń skarżącej wynika jednoznacznie, iż w lokalu nie przebywa i nie zamieszkuje. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż brak jest przesłanek, aby czynność organu polegającą na wymeldowaniu uznać za sprzeczną z prawem. Sam zamiar powrotu do lokalu nie stanowi przesłanki do zameldowania. Na marginesie zaznaczyć przyjdzie, choć w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (Dz.U. Nr 78, poz. 716) nie ma to bezpośredniego wpływu na wynik sprawy, że skarżąca nie legitymuje się jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu, zaś wniosek o wymeldowanie złożyła osoba będąca dysponentem tego lokalu. Wskazać wreszcie przyjdzie, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak ukształtowały instytucję zameldowania, że ma ona służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro zatem osoba nie przebywa w lokalu, to jej zameldowanie stanowiłoby w istocie fikcję prawną. Niezależnie od powyższego zwrócić należy skarżącej uwagę, że zmiana stanu faktycznego lub prawnego w stosunku do tego, który miał miejsce w dacie wydania zaskarżonej decyzji może stanowić podstawę do wystąpienia z wnioskiem o ponowne zameldowanie, zaś organ meldunkowy będzie miał w takiej sytuacji obowiązek ponownie zbadać stan sprawy i jej okoliczności i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ meldunkowy przepisów prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).