I SA/Go 1097/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr XXVIII/184/08 w przedmiocie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych stwierdza nieważność § 2 uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr XXVIII/184/08 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych. Pismem z dnia [...] października 2010 r. Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] listopada 2008 r., nr XXVIII/184/08, w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 2 tej ustawy. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: Dnia [...] listopada 2008 r., została przez Radę Miejską podjęta uchwała nr XXVIII/184/08 w sprawie określenia wysokości stawek od środków transportowych. W § 2 tej uchwały, uregulowano, że zwalnia się od podatku od środków transportowych, autobusy będące własnością gminy wykorzystywane do zbiorowego przewozu dzieci do szkół. Jako podstawę prawna podjętej uchwały wskazano także art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity :Dz.U. z 2006 Nr 121 poz 844 z późn zm). Z treści skargi wynika, że uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 1 grudnia 2008 r. (Dz.U. Lubus. Nr 124, poz. 1873). Wnosząc o stwierdzenie nieważności § 2 wskazanej uchwały Rady Miejskiej, Prokurator zarzucił obrazę art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 217 Konstytucji RP, stanowiącą rażące naruszenie prawa poprzez ustanowienie zwolnienia autobusów będących własnością gminy wykorzystywanych do zbiorowego przewozu dziecino szkół z podatku od środków transportowych, a tym samym zastosowanie zwolnienia podatkowego o charakterze mieszanym, tj. podmiotowo- przedmiotowym, podczas gdy rada gminy posiada kompetencje do ustanowienia jedynie zwolnień przedmiotowych w podatku od środków transportowych. Prokurator wskazał także, że zaskarżona uchwała obowiązywała w okresie od 1 stycznia 2009 do 31 grudnia 2009, niemniej jednak w okresie obowiązywania wywarła skutki w zakresie nie uiszczenia należności publiczno- prawnych. Wyrok stwierdzający nieważność zaskarżonego aktu będzie miał charakter deklaratoryjny i wywierać będzie skutki ex tunc. W udzielonej odpowiedzi na skargę, organ administracji samorządowej, wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu podnosząc, że w momencie wniesienia skargi w październiku 2010 r., zaskarżona uchwała już nie obowiązywała. W związku tym brak jest przedmiotu kontroli sądowej, skarga zatem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. powinna zostać odrzucona. Organ powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2010 r., wydane w sprawie II OSK 2032/09. Na rozprawie 29 grudnia 2010r., Prokurator złożył oświadczenie o cofnięciu skargi, wnosząc o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należało odnieść się do podniesionego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi, mając na uwadze brak w momencie jej wniesienia przez Prokuratora przedmiotu tj. uchwały Rady Miejskiej nr XXVIII/184/08 z dnia [...] listopada 2008 r., która przestała obowiązywać z końcem 2009 r. Organ powołał się na argumentację prawną zawartą w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2010 w sprawie II OSK 2032/09. Sąd orzekający podziela argumentację prawną zawartą w tym orzeczeniu, jednak orzeczenie to nie rozstrzygało kwestii skutków prawnych jakie wywołuje stwierdzenie nieważności uchwały, które wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej sytuacji uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Zatem uchylenie zaskarżonej uchwały przez organ, który ją podjął, lub jej wygaśnięcie z uwagi na upływ okresu na jaki została podjęta przed jej zaskarżeniem nie czyniło bezprzedmiotowym rozpoznania skargi o stwierdzenie jej nieważności (tak też NSA w wyroku z dnia 4 listopada 2010 sygn. akt II OSK 1783/10 (cbois.nsa.gov.pl)). Sąd nie mógł uwzględnić złożonego na rozprawie przez Prokuratora wniosku o umorzenie postępowania, z powodu cofnięcia przez niego skargi, albowiem cofnięcie skargi było niedopuszczalne, gdyż dotyczyło aktu dotkniętego wadą nieważności- art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm). Odnosząc się do kwestii merytorycznej przypomnieć należy, że z art. 168 Konstytucji RP wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym ustawą. Dalej kompetencje samorządu terytorialnego w tym zakresie regulują ustawy dotyczące poszczególnych samorządów. I tak na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 tejże ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy lecz podejmować te uchwały rada może tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. Pierwszy z wymienionych przepisów przyznaje kompetencje radzie gminy do określenia przez nią, w drodze uchwały, wysokości stawek podatku od środków transportowych. Natomiast w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2008 nr 121 poz 844 z późn. zm.) radzie gminy zostało przyznane uprawnienie do wprowadzenia innych zwolnień przedmiotowych niż określone w ust. 1 tego artykułu, z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6 tej ustawy. Jak z powyższego wynika, ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje kompetencje rady gminy w przedmiocie zwolnień od podatku od środków transportowych jedynie w zakresie zwolnień o charakterze przedmiotowym. Treść upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 4 tej ustawy jest przy tym jednoznaczna. Podejmując uchwały podatkowe rada gminy nie może pominąć nie tylko wyżej wskazanych przepisów ustawowych, ale także przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 84 Konstytucji stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie, co odnosi się także do danin publicznych, o których mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Z kolei art. 217 Konstytucji określa, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Jak słusznie zatem zarzucił Prokurator w swojej skardze, Rada Gminy nie miała kompetencji do wprowadzenia zwolnień przedmiotowo-podmiotowych w podatku od środków transportowych, ponieważ art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, o czym była wyżej mowa, dopuszcza możliwość wprowadzenia zwolnień od podatku od środków transportowych jedynie o charakterze przedmiotowym. Należy także zgodzić się ze skarżącym, że zwolnienie wprowadzone w zaskarżonej uchwale ma charakter zwolnienia podmiotowo-przedmiotowego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w tym przypadku wyłączenie obowiązków podatkowych nastąpiło ze względu na kryterium podmiotowe, odnoszące się do określonej kategorii podmiotów spośród podatników. Natomiast aby zwolnienie zachowało charakter przedmiotowy, to wyłączenie z podatku powinno dotyczyć przedmiotów tego podatku i być dokonane według kryteriów odnoszących się do stanów faktycznych i prawnych. Adresatem zwolnienia podatkowego, które zostało wprowadzone w zaskarżonej uchwale, została ustanowiona gmina. Zwolnieniem z podatku zostały bowiem objęte środki transportowe tylko i wyłącznie stanowiące własność gminy. W takiej sytuacji mamy do czynienia z przywilejem podatkowym o charakterze podmiotowym (w którym decydujące znaczenie należy przypisać wyróżnikowi podmiotowemu). Fakt zwolnienia pojazdów został połączony ściśle z określonym podatnikiem, tj. gminną. W tak uchwalonym zwolnieniu, kryterium podmiotowe jest niewątpliwie jedynym jego warunkiem. W ocenie Sądu, objęcie zakresem zastosowania zaskarżonej uchwały wyraźnie wskazanej kategorii podatnika, której ustalenie nastąpiło według kryteriów podmiotowych, oznacza kolizję z ustrojowym zakresem rozdziału kompetencji pomiędzy organami państwa a samorządu terytorialnego, wyznaczonym m.in. przez art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz jest sprzeczne z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zasadnie więc Prokurator dopatrzył się obrazy prawa w zwolnieniu od podatku od środków transportowych uchwalonym przez Radę Gminy w uchwale Nr XXVIII/184/08 z dnia [...] listopada 2008 r., dotyczącym zwolnienia gminy będącej właścicielem pojazdów. Reasumując Sąd stwierdza, że § 2 zaskarżonej uchwały jest sprzeczny z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Zważywszy powyższe Sąd, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ( - ) Joanna Wierchowicz ( - ) Dariusz Skupień ( - ) Jan Grzęda